idhikeeli

Ramazan Mubarak

2011-07-31T23:48:00.000-07:00

Ramazan Mubarak. May we spend this Ramazan in harmony with all women and men living amongst us. May we inquire about the well-being of the migrant workers in Maldives, especially the Bangladeshis, and ask if they have proper food for Iftar, if they have proper shelter and if the employers have paid them their due wages. May we show kindness towards them even if some elected councilors don't.

Does President Nasheed deserve a Nobel Prize for Environment

2011-07-28T03:15:00.000-07:00

Do you think President Mohamed Nasheed deserves a Nobel Prize for Environment. As Maldivian citizens, we want to hear your opinion. If you think he deserves it, tell us why, and if you think he does not deserve it, why do you think so? Please comment!

ހަގީގީ މިނިވަންކަން ލިބިފައިވޭތަ؟

2011-07-25T23:43:00.000-07:00

"މިނިވަންކަމުގެ ނަމުން ލިބުނަސް ނަމެއް ސިޔާސަތުން،
މިނިވަންކަމުގެ ހަގީގަތީ ކެރިފޯރުމޭ ގޮވާނަމޭ"
- މުހައްމަދު އަމީން

ދިވެހިރާއްޖެ ބޭރުގެ ގައުމުތަކަށާއި ބޭންކުތަކަށް ދަރާފައިވާ މިންވަރާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބޭރު ފައިސާގެ ރިޒާވް ކުޑަވެފައިވާ މިންވަރާއި، ދިވެހި ފައިސާގެ އަގު ދަށަށް ގޮސް، ޑޮލަރު ހޯދުމަށް ދިވެހިން އުފުލަން ޖެހޭ ބުރައާއި، ކާބޯތަކެއްޗާއި އެހެނިހެން ތަކެތީގެ އަގު އުފުލިފައިވާ މިންވަރާއި، ގެދޮރުގެ ދަތިކަމާއި، ގެދޮރު ކުއްޔަށް ލިބޭ އަގު މައްޗަށް ގޮސްފައިވާ މިންވަރާއި، އާދައިގެ ސިއްހީ ފަރުވާ ހޯދަން ވެސް ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ދާން ޖެހިފައިވާ ދިއުމަށް ވިސްނާލުމަށްފަހުގައި މިނިވަން ދުވަސް ފާހަގަ ކުރަމާ ހިގާށެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އަނބުރާ ރައްޔިތުންނަށް

2010-12-30T14:02:00.000-08:00

28 ޑިސެމްބަރ 2010 ވަނަ ދުވަހަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޙަޔާތުގައި ކަޅު ދުވަހެކެވެ. ރައްޔިތުންގެ އަޑުއަހާނެ ކަމަށް ކެމްޕޭން ތެރޭގައި ވައުދުވަމުން ދިޔަ މަޖިލިސް މެންބަރުން، އެއްވެސް މިންވަރަކަށް ރައްޔިތުންގެ ޙައްޤުތަކާ އިޙުސާސްތަކަށް ވިސްނާލުމެއް ނެތި، އެ މެންބަރުންގެ އިމްތިޔާޒުގެ ބިލް ފާސްކުރިއެވެ. ކޮމިޓީ އެލަވަންސެއްގެ ގޮތުގައި ކޮންމެ މެންބަރަކަށް މަހަކު 20،000 ރުފިޔާ ލިބޭ ގޮތަށާ، ޑިއުޓީ ދެއްކުމެއް ނެތި ކޮންމެ މެންބަރަކަށް ކާރެއް ލިބޭ ގޮތަށް، އަދިވެސް މަޖާ ހެއްވާ ކިތަންމެ ބައިތަކެއް ހިމެނޭ އިމްތިޔާޒުގެ ބިލް އެމީހުން ހަމަޖެހިލާފައި ފާސްކުރީ މީގެ ކުރީގައި ރައްޔިތުންގެ ކިބައިން އެމީހުން ކުރާ ކަމަކަށް ސުވާލުކުރާތަން ފެނިފައި ނެތީތީއެވެ.

ނަމަވެސް ދިވެހި ރައްޔިތުންނަކީ ގަމާރުންނެއް ނޫނެވެ. މިއީ އެތައް ހާސް އަހަރެއް ކުރިން މީހުން ދިރިއުޅެފައިވާ ޤައުމެކެވެ. މިޤައުމުގެ ރައްޔިތުން ކިތަންމެ ވެރިންނަކާއި ކިތަންމެ ބޮޑުންނެއް އެމީހުންގެ މަގާމުތަކުން ބޭރުކޮށްފައިވެއެވެ. ގުޅަކުޅޭފަސްގަނޑަށް ހަވަރު އެއްވެގެން ކިތަންމެ ބޮޑުންނެއް އެމީހުންގެ އިއްޒަތްތެރި މަގާމުތަކުން ހަމަބިމަށް ތިރިކޮށްފައިވެއެވެ.

ރައްޔިތުން މިހާތަނަށް މަޑުން ތިބީ ކޮންމެހެން އެމީހުންނަށް ނުވިސްނޭތީކީ ނޫނެވެ. ޓީވީ މެދުވެރިކޮށް މަޖިލީހުގައި ހިގާ ޑްރާމާ އެމީހުން ބަލާތާ ކިތަންމެ ދުވަހެކެވެ. މަޖިލީހުގައި ހިގާ ކޯޅުންތަކާއި ބޭކާރު ޒުވާބުތަކުން ރައްޔިތުންނަށް ޔަގީންވެފައިވަނީ ކެމްޕޭން ތެރޭ ކެންޑިޑޭޓުން ދެއްކި ނަނާ ހުވަފެންތަކަކީ ހަމައެކަނި ދަޅައެއް ކަމެވެ. ރައްޔިތުން ތިބީ ފޫހިވެފައެވެ. މެންބަރުން ޒުވާބުކުރުމަށް ދޫކޮށްލަން ބޭނުންވެފައެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު ވިސްނާ ފިކުރުކުރަން ޖެހޭ އެތައް ކަމެއް ހުރީތީއެވެ. މާދަމާ ފެން ކަނޑާލުމުގެ ކުރިން ބިލު ދެއްކޭނެ ގޮތެއް ހޯދުމެވެ. މާދަމާ ކަރަންޓު ކަޑާލުމުގެ ކުރިން ބިލު ދެއްކޭނެ ގޮތެއް ހޯދުމެވެ. މާދަމާ ފްލެޓްގެ ވެރިމީހާ އައިސް ޢިމާރާތުން ބޭރުކުރާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ނުދެނީސް ކުލި ދެއްކޭނެ ގޮތެއް ހޯދުމެވެ. ދަރިފުޅުގެ ތަޢުލީމަށް ޚަރަދުކުރާނެ ގޮތެއް ހޯދުމެވެ. މުސްކުޅި ކާފަ ހޮސްޕިޓަލުގައި ބާއްވައިގެން ފަރުވާކޮށްގެން ރަގަޅު ނުވުމުން އިންޑިޔާއަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ހޯދުމެވެ. ކަންމަތީ ފިހާރައިގެ ދަރަނިތައް ޚަލާސްކުރެވޭނެ ގޮތެއް ހޯދުމެވެ.

އަނެއް ދިވެހިރާއްޖެއަށް އަލިވިލުނުތާ ދެއަހަރު ވީއިރުވެސް ރައްޔިތުންގެ އުއްމީދުތައް ހުރީ ހުރި ގޮތަށެވެ. ރީދޫކުލައިގައި ތިއްބަވާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް މެންބަރުންނާއި ނޫކުލައިގައި ތިއްބަވާ މެންބަރުންގެ ގެރި ޒުވާބުތައް މަޖިލީހުގައި ހިގަމުންދިޔައިރު ރައްޔިތުން އެންމެ ކަންބޮޑުވާ މައްސަލަތައް ހުރީ ހުރި ގޮތަށެވެ. ހޮސްޕިޓަލްތަކާއި ސިއްހީ ފަރުވާދޭ ތަންތަނުގެ ފެންވަރު އަނެއް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދެއަހަރު ތެރޭ ދިޔައީ ކުރިޔަށް ވުރެ ވެސް ދަށަށެވެ. 30 އަހަރުގެ ޚުދުމުޚުތާރު ވެރިކަމުގެ އަސަރުތައް ވެސް ހުރީ ނުފިލައެވެ. އަދުލުއިންސާފުގެ ދާއިރާ އޮތީ ރިޝްވަތާއި ފަސާދައިން ކިލަނބުވެފައެވެ. މާރާމާރީއާއި، މީހުން މެރުމާއި، ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ހާނީއްކަ ކުރުމާއި، މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރި އޮތީ އާންމުވެފައެވެ. މިހުރިހާ ގައުމީ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކާ މެދުގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން އަޅާނުލާކަން، މިކަންކަމަށް ހައްލު ހޯދުމަށް ބޭނުންވާ ގާނޫނުތައް މެންބަރުން ނުހަދާކަން، ރައްޔިތުން ރަގަޅަށް ދެނެތިއްބެވެ.

މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ އިމްތިޔާޒުގެ ބިލް ފާސްކުރުން ވެގެން ދިޔައީ ރައްޔިތުންގެ ކެތްތެރިކަން ކޮޅުން ލައިގެން ދިޔަ ހިނދުކޮޅު ކަމުގައެވެ. އިސާހިތަކު ޒުވާނުންނާއި މުސްކުޅީން، އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުން، ތަފާތު ޕާޓީތަކަށް ނިސްބަތްވާ ޢާންމު ފަރުދުން، ސިވިލް ސާވަންޓުން، ޖުމްލަކޮށް ބުނާނަމަ ދިވެހި ރައްޔިތުން އެމީހުންގެ ޝުޢޫރުތައް ފާޅުކުރުމަށް މަގުމައްޗަށް ނިކުތުމަށް ނިންމައިފިއެވެ. ސިޔާސީ ވާދަވެރިކަން އެއްކިބާކޮށް މިއީ ހުރިހާ ރައްޔިތުންގެ ކަމެއްކަން ދެކިގެންނެވެ. މުޒާހަރާތައް އިންތިޒާމު ކުރެވުނީ މިޒަމާނުގެ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ފުރިހަމަ އެހީއާއި އެކުގައި، ފޭސްބުކް، ޓްވިޓަރ އަދި އެސްއެމްއެސް ފަދަ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ. މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އިންފޮމޭޝަން ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކޮށްގެން ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭ ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު ވަކި މަގުސަދެއްގައި މަގުމައްޗަށް ނެރެވުނު ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.

ކާބޯތަކެތީގެ އަގު އަތްނުފޯރާފަށަށް އުފުލިފައިވާއިރު ވެސް މުސާރަ ބޮޑުވުމުގެ އެއްވެސް އުއްމީދެއް ނެތިފައި ތިބި ސިވިލް ސާވަންޓުން ވެސް އެމީހުންގެ ހައްގުތައް ހޯދުމަށް ނިކުތީއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖލިސް އަނބުރާ ރައްޔިތުންނަށް ހޯދުމަށް ރައްޔިތުން ނިކުތުމުން މަޖިލިސް މެންބަރުންގެ ކިބައިން ފެނިގެން ދިޔައީ ވަރަށް ނޭއްގާނީ ސިފަތަކެވެ. ރައްޔިތުންގެ ޝުއޫރުތަކަށް ބީރުކަންފަތެއްދީ ރައްޔިތުންނަށް ކުޑައިމީސްބަސް ރައްދުކުރީއެވެ. މަޖިލިސް މެންބަރުންގެ އަމަލުތަކުން ރައްޔިތުންނަށް ޔަގީންވީ މެންބަރުން ތިބީ ރައްޔިތުންގެ އަޑުއަހަން ބޭނުންވެގެން ނޫންކަމެވެ. ވީމާ އެހިސާބުން ދެން ރައްޔިތުންނަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހައްގު މަގާމު ހޯދުމަށް ރައްޔިތުންނަށް މަޖުބޫރުވެއްޖެއެވެ.

ދިވެހިރާއްޖެ މިހާރު ދެކެމުން މިދަނީ ބޮޑު ބަދަލެއްގެ ފެށުން ކަމާއި މެދުގައި ޝައްކެއް ނެތެވެ. މިހާރު އިންތިޒާމު ކުރެވެމުން މިދާ މުޒާހަރާތަކަކީ ވަކި ކުލައަކަށް ނިސްބަތްނުވެ، ތަފާތު ޕާޓީތަކަށް ނިސްބަތްވާ މީހުން، ތަފާތު ސިޔާސީ ޚިޔާލު ގެންގުޅޭ މީހުން، އެއްގަލަކަށް އަރައި ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތައް ހޯދައި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރައްޔިތުންގެ މަގާމަކީ ކޮބައިކަން އަންގާދިނުމަށް ހިންގޭ ސުލްހަވެރި ހަރަކާތެކެވެ. މިއީ "ކުލަޔާ ނުލާ" ހިންގޭ ސުލްހަ ވެރި އިންގިލާބެކެވެ.

ދިވެހި ރައްޔިތުން އެބައިމީހުން ހޮވާފައި ތިބި އެބައިމީހުންގެ މަންދޫބުންނަށް އޮޅުންފިލުވައިދޭން އުޅޭ ކަމެއް ވަރަށް ސާފެވެ. އެއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ގާނޫނު އަސާސީގެ 4 ވަނަ މާއްދާއެވެ. އެމާއްދާ ބަޔާންކުރާ ގޮތުގައި "ދިވެހި ދައުލަތުގެ އެންމެހައި ބާރުތައް ފެށިގެން އަންނަނީ ރައްޔިތުންގެ ކިބައިންނެވެ. އަދި މި ބާރުތައް ދެމިއޮންނާނީ ރައްޔިތުންގެ ކިބައިގައެވެ."

ފަނޑިޔާރުގެ ވަނީ ބަކަރި ކޮއްޓަކަށް ބަދަލުވެފައި؟

2010-08-09T17:15:00.000-07:00

ފަނޑިޔާރުންނާއި ބެހޭ ގާނޫނެއް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރަން އުޅެނިކޮށް އެކަން ވުމުގެ ކުރިން ޖުޑީޝަލް ސާވިސް ކޮމިޝަން (ޖޭ.އެސް.ސީ) ގެ ގިނަ މެންބަރުންތަކެއް ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ޚިޔާނާތްތެރިވެފައި ފަނޑިޔާރުން ލައްވާ ހުވާ ކުރުވުމުން ވަރަށް ގިނަ ދިވެހިން އެކަމާ ނުރުހެއެވެ. ނުރުހުން ފާޅުކުރުމުގެ ގޮތުން ހދ. ވައިކަރަދޫގެ ރައްޔިތުންތަކެއް ބޭއްވި "ހުވާ ކުރުމުގެ ރަސްމިއްޔާތެއް"ގެ ވީޑިއޯ ބައްލަވާލައްވާށެވެ. ފަނޑިޔާރުންގެ ފެންވަރާއި މެދު ރަގަޅު ޝަރުތުތަކެއް ކަނޑަނާޅައި މުޅި އުމުރަށް ފަނޑިޔާރުކަން ކުރެވޭ ގޮތަށް ފަނޑިޔާރުން އައްޔަން ކުރުމުން އެކަމާއި ދެކޮޅަށް ނުރުހުން ފާޅުކުރުމަށް އެހެން ރަށްރަށުގައި ވެސް މިފަދަ ހަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް ރޭވެމުން އެބަދެއެވެ.

Weed out corruption from the judiciary

2010-07-28T15:52:00.000-07:00

Here is a good story from Brazil. Yes, the same Brazil so many of us Maldivians supported during the World Cup. Yes, the South American country which is miles and miles away, but so special to football fans in several islands of the Maldives. Brazil has passed a “clean record” law that bans any politician convicted of corruption and money laundering from running for office.

The law was passed after Avaaz launched the largest online campaign in Brazilian history, building a petition of over 2 million signatures. They orgnised 500,000 online actions, and made tens of thousands of phone calls. With nearly 25% of the Brazilian Congress under investigation for corruption, most people assumed the law would never pass. But Avaaz made the impossible possible. Who is Avaaz, you may ask.

Avaaz is a global campaign network powered by 5.5 million people. Harnessing the power of Internet, they carry out campaigns on global issues such as poverty, hunger, climate change and corruption. This is what Avaaz says about their recent success story in Brazil:

Avaaz members fought corrupt congressmen daily as they tried every trick in the book to kill, delay, amend, and weaken the bill, and won the day every time. The bill passed Congress, and already over 330 candidates for office face disqualification!

One Brazilian member wrote to us when the law was passed, saying:

I have never been as proud of the Brazilian people as I am today! Congratulations to all that have signed. Today I feel like an actual citizen with political power. -- Silvia

Our strategy in Brazil was simple: make a solution so popular and visible that it can’t be opposed, and be so vigilant that we can’t be ignored.

This victory shows what our community can do - at a national level, in developing nations, and on the awful problem of corruption. Anywhere in the world, we can build legislative proposals to clean up corruption in government, back them up with massive citizen support, and fight legislators who try to block them.

France's Le Monde called our "impressive and unprecedented petition" campaign a "spectacular political and moral victory for civil society." And while this victory may be a first, we can make it the precedent for global citizen action.

We, the citizens of the Maldives, can learn from this success story and rejuvenate our efforts to ensure a clean judiciary. The deadline for appointing judges under the Article 285 of the constitution will expire on August 7. The majority of members of Judicial Service Commission (JSC) do not feel it important enough to appoint clean and efficient judges. The criteria set by JSC means judges who have criminal records will be in charge of our judiciary. Under standards adopted by JSC, judges who have records of corruption could be sitting in Supreme Court. Concerned citizens have been raising their voices for sometime. Yet the voices of concern are being ignored. Aishath Velezinee, a member of the JSC, has been campaigning for judicial reform for months. She is exposing the corruption and lethargy within JSC. The forces of corruption are at times ignoring and at times ridiculing her. A group of civil society organisations have collected over 1,500 signatures from the public urging JSC to revise its criteria for appointing judges. However, the JSC has till today ignored the petition from the JUST campaign. Article 285 is being ignored.

What is the choice we have? Should we, the concerned citizens, accept defeat in gloom? Or should we learn a lesson from Brazil and renew our efforts to ensure our future generations inherit a clean judiciary? This is not an issue between MDP and DRP, even though MDP activists did stage protests against the JSC during the past two days. A number of impartial and non-partisan citizens have been expressing concerns about the inherent problems within the judiciary for months. If you value the importance of a clean and efficient judiciary, you have to think beyond the lines of your political party. We reiterate the fact that this is not about MDP and DRP. This is an issue about the future of our nation. That is why we urge all of you, members of all political parties, and citizens who are not affiliated with any party, to work sincerely to ensure a functional judiciary.

The next few days are crucial. Please join Article 285 on Facebook. Please post this blog article on Facebook. Meet your Member of Parliament. Express your concern about the JSC failing to do its job. Send letters. Call the members of JSC. Hundreds of phone calls can make a difference. In the next few days protests are essential as well.

ދިވެހި ފަނޑިޔާރެއްގެ ޢަދުލު އިންސާފުގެ ވަރުގަދަކަން

2010-07-06T18:36:00.000-07:00

ތިރީގައި މިވާ ފޯކްލޯ ލިޔުއްވައި ޢާއްމުކޮށް ދެއްވާފައިވަނީ އަލްމަރުޙޫމް ޢަބްދުލްޙަކީމް ޙުސައިން މަނިކެވެ. ޝާއިޢުކޮށްފައިވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރިން ނެރުނު މަޖައްލާއެއް ކަމަށްވާ އަމާޒުގެ 84 ވަނަ ޢަދަދު (ޖުލައި 1979) ގައެވެ. މިފޯކްލޯ އަލުން މިބްލޮގްގައި ޝާއިޢުކުރަން ގަސްދުކުރީ، ދިވެހިރާއްޖެ ތިންބާރު ވަކިވެފައިވާ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމެއް އަލަށް ތަޖުރިބާ ކުރަމުން ގެންދާއިރު، އަދުލު އިންސާފު ގާއިމްކުރުމުގެ ބާރު ހިގަމުންދާ ދޯދިޔާކަމުގެ ސަބަބުން، އެބާރު އިސްލާހު ކުރުމަށް އާރޫހަކާ އެކު މަސައްކަތް ކުރުމަށް، ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ހިތްވަރުދީ ސާބަސް ދިނުމުގެ ގޮތުންނެވެ. އެހެނީ ތާރީޚީ ވާހަކަތަކާއި ފޯކްލޯތަކުން ކާބަފައިން އުޅުނު ގޮތްތައް ހޯދައިގެން މެނުވީ ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި މުސްތަގުބަލު ކުރަހަން ފަސޭހައެއް ނުވާނެއެވެ.

ދިވެހި ރަސްކަލެއްގެ ޢަދުލު އިންސާފުގެ ވަރުގަދަކަން
ފެހެންދޫ ރަސްގެފާނުގެ ތާރީޚާއި ތާރީޚާއި ގުޅޭ ފޯކްލޯ އެއް

ޢަބްދުލްޙަކީމް ޙުސައިން މަނިކު

ފެހެންދޫ ޢުސްމާން ރަސްގެފާނުގެ ކޮލީ ނަންފުޅަކީ، ސިރީ ސުންދުރަ މަހާރަދުންނެވެ. މިރަސްގެފާނަކީ، މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރި ފެހެންދޫ މީހެކެވެ. މިރަސްގެފާނަކީ، ކުރިން އާދައިގެ މީހެކެވެ. އެއްގޮތަކުން އަނެއްގޮތަކުން ކުރިއަރަމުން އައިސް ރަސްކަން ލިބިވަޑައިގަތީއެވެ. މިރަދުންގެ ނަސަބެއް އެގޭކަށް ނެތެވެ. މިރަދުން ރަސްކަން ކުރެއްވީ ވާހަކައިގައި ކިޔާ ގޮތުގައި 5 އަހަރުއެވެ. އެކަމަކު މުޙައްމަދު އަމީންގެ ތާރީޚުގައި ބުނަނީ 1388 މ. އިން 1388 މ. އަށެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ މައުޟޫއަކީ ފޯކްލޯއެއް ލިޔުން ކަމުގައި ވާތީ، ޙަޤީޤީ ތާރީޚާއި ބެހިގެން ލިޔާ ބަޔާނެއް ކަމަށް ނުވާތީ އެކަމާ ބެހޭ މާގަދަ ފޯރިއެއް ނަގާކަށް ނެތީމެވެ. އަވަހަށް ރުޖޫޢަވަނީ ފޯކްލޯ ލިޔުމަށެވެ.

ފޯކްލޯ

މިރަސްގެފާނު އާދައިގެ މީހަކަށް ހުންނެވި ދުވަސްވަރު ފެހެންދޫގެ ޢާއްމު ރައްޔިތަކު އަތުން ދަރަންޏަށް ގެންނަވާފައިވާ ދެ ކޮއްޓޭބޮލި، ރަސްކަން ލިބިވަޑައިގެންނެވި އިރު ވެސް އޮތީ އަދާނުކުރެވިއެވެ. މިމީހާގެ ދަރިފުޅަށް ކިޔަނީ ހޮޅުބާރުކޮއި ކަމަށް ވާހަކައިގާ ކިޔައެވެ. މިކޮޔަކީ، ވަރަށް ހަރުދަނާ ކުއްޖެކެވެ. ރައިވަރަށް ވިދާބަބުޅާފައިވެއެވެ. ފަހުން ރަދުންގެ ޚައްދާމް ބޭކަލަކަށް ވެސް ހެއްދެވި ކަމަށް ވާހަކައިގާ ކިޔައެވެ.

ރަދުން ދަރާވަޑައިގެންފައިވާ މީހާގެ ހުންނަ ފިރިހެން ދަރިފުޅެއް (ހޮޅުބާރުކޮއި) މައިންބަފައިންގެ ނަސޭހަތާއި އިދިކޮޅަށް ފަނޑިޔާރުގެއަށް ގޮސް ރަސްގެފާނާއި، ދެ ކޮއްޓޭބޮލި ލިބުން އެދި ދަޢުވާ ކުރިއެވެ. ފަނޑިޔާރު ކަލޭފާނު ދަޢުވާ އައްސަވައި، ރަސްގެފާނު ތިކަހަލަ ކަމެއް ކުރައްވާފައެއް ނޯންނާނެއެވެ. ކަލޭ ތިޔަކުރަނީ ދޮގު ދަޢުވާ އެކޭ ބުނުއްވާ މިކޮއި ރަސްގެފާނުގެ އަބުރުފުޅާ ބެހުނުކަމަށް ޙުކުމް ކުރައްވައި ތަޢުޒީރު ކުރައްވަނީއެވެ. މިހެން ހެއްދެވި ދުވަހުގެ ހަވީރު އެއްވެސް ސަބަބެއް ނުއަންގަވާ ފަނޑިޔާރު ކަލޭގެފާނު ގެންނަވާ ގަސްދޮށުގައި ރަސްމީގޮތުން ބުރިހަން ގަނެ އަރުވާލައްވައިފިއެވެ. އަދި އެހެން ބޭކަލަކަށް ކީރިތި މަހާރަދުން ފަނޑިޔާރުކަން ދެއްވައިފިއެވެ. މިފަނޑިޔާރު ކަލޭގެފާނަށް ދެތިން މަހެއްވީއިރު ހަމަ އެއްކަލަ ކޮއި އަނެއްކާވެސް ފަނޑިޔާރުގެއަށް އައިސް ކީރިތި މަހާރަދުން އެމީހުންނަށް ދެ ކޮއްޓޭބޮލި ދެއްވަން އޮންނަ ކަމަށް ދަޢުވާ ކޮށްފިއެވެ. މިއަދުވެސް ފަނޑިޔާރު ކަލޭގެފާނު ކަންތައް ކުރެއްވީ، ކުރީގެ ފަނޑިޔާރު ކަލޭގެފާނު ކަންތައް ކުރެއްވި ގޮތަށެވެ. ކީރިތި މަހާރަދުން މިފަނޑިޔާރު ކަލޭގެފާނު ވެސް ގެންނަވައި ވަކިކަމެއް ނާންގަވައި ބުރިހަން ގަތްފައި އަރުވާލައްވައިފިއެވެ.

ސަބަބެއް ނެތި ފަނޑިޔާރު ބޭކަލުންނަށް ލިބުނު އަދަބުގެ ވާހަކަ ރާއްޖޭގައި މަޝްހޫރުވަމުން އެބަދެއެވެ. ކީރިތި މަހާރަދުން އެދިވަޑައިގަތީމާ ކޮންމެ ބޭކަލަކު ވެސް ކޮންމެވެސް ޢުޒުރެއް ދައްކަވައި ފަނޑިޔާރުކަން ބޮލުއެޅުއްވުމުން ވަކިވެވަޑައިގަތުން ޢާއްމުވެއްޖެއެވެ.

އެއްރެއަކު ދަމުއަށީ ބޭކަލުންގެ ބަޔަކު މާވެޔޮފަތްމަތީ ތިބެގެން ވާހަކަ ދައްކަނީއޭ، މިހާރު މިއޮއް ޖެހޭ ކަމަކުން ފަނޑިޔާރުކަމާ ޙަވާލުވާނެ މީހަކުވެސް ނުތްވެވެ. ޝަރީޢަތްތައް ހުންނަނީ، ގުޅަޖެހިފައެވެ. މީސްތަކުންގެ ޙައްޤު ދަނީ ނުލިބެމުންނެވެ. ކާވަނިތައް ހުންނަނީ ނުވެވިފައެވެ. މިއަޑު އަހަން އެހިސާބުގަޑުގެ ޒުވާންކުއްޖެއް މާވެޔޮފަތްމަތީގައި އެބައިނެވެ. މިކޮއި ތެދުވެގެން އައިސް ދަމުއަށީ ބޭކަލުންނަށް ނަންގަތެވެ. ތިޔަބޭކަލުން ކީރިތި މަހާރަދުންނަށް ދަންނަވާށެވެ. އަޅުގަނޑު ފަނޑިޔާރުކަމާ ޙަވާލުވެދާނަމެވެ. ކޮންމެއަކަސް މިއަޑު ލަހެއްނުވެ، ރަދުންނަށް އިވިވަޑައިގެންފިއެވެ. ގަނޑުވަރަށް މިދެންނެވި ކޮއި ޙާޒިރުކޮށް ފަނޑިޔާރުކަމުގެ ވަލީ އެކޮޔާއި މަތިކުރައްވައިފިއެވެ. މީނާ، ކީރިތި މަހާރަދުންނަށް ކުރުނީސްކޮށް ފަނޑިޔާރުގެއަށް ދުރުވެ ޝަރީޢަތް ހިންގަން ފަށައިފިއެވެ. ހަމަ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއް ވީތަނާ އެއްކަލަ ކޮއި ފަނޑިޔާރުގެއަށް އައިސް ކީރިތި މަހާރަދުންނާ ދެ ކޮއްޓޭބޮލީގެ ދަޢުވާ ކޮށްފިއެވެ. މީނާ، އެދަޢުވާ އައްސަވައި ފަނޑިޔާރު ކަލޭފާނު ދޭވާންޏަކަށް އަންގަވައިފިއެވެ. ކަލޭ ފާރަވެރިންގެ ދޮރޯއްޓަށް ގޮސް މާބަނޑޭރި މަނިކުފާނަށް ނަންގަންނާށެވެ. ވަރަށް ނިކަމެތި ކުއްޖަކު އޭނާގެ މައިންބަފައިންނަށް ކީރިތި މަހާރަދުން ދެއްވަން އޮންނަ ދެ ކޮއްޓޭ ބޮއްޔާއި ބެހޭގޮތުންނޭ ބުނެ ދަޢުވާއެއް އެބަކުރެއެވެ. މިހެންކަމުން ރަސްކަލެއްގެ ގޮތުން މުޅިން ވަކިވެވަޑައިގެން ފަނޑިޔާރުގެއަށް އާދައިގެ މީހެއްގެ ގޮތުގައި ވަޑައިގެން ދެއްވުން އެދެމެވެ. މާބަނޑޭރި މަނިކުފާނު ހަމަ ދެންނެވުމާއިއެކު ކީރިތި މަހާރަދުން އަވަސް އަވަހަށް އާދައިގެ ހެދުންކޮޅަށް ލުންގިކޮޅުން ބަދަލުވެވަޑައިގެން ފަނޑިޔާރުގެއަށް އެހެންވެސް މީހަކު އަންނާނޭ ގޮތަށް ވަޑައިގެންފިއެވެ. އަދި ވަރަށް އަދަބުވެރިކަމާއި އެކު، ދަޢުވާކުރާ ކުއްޖާ ހުރިތާ މަޑުމަޑުން އެބަހުންނެވިއެވެ. ފަނޑިޔާރު ކަލޭގެފާނު އޭނާގެ ގޮޑީގާ ވަރަށް ސީރިއަސްކޮށް އެބައިންނެވިއެވެ. އިސްއުފުލާ ބައްލަވާ ލައްވާފައި ދޭވާންޏެއް ގާތު ވިދާޅުވިއޭ، ބެއްޔާ ދަޢުވާ ކުރާ ކޮޔާ ދަޢުވާ ލިބޭ މީހާ އަހަރެންގެ ކައިރިއަށް އަންނަން ބުނާށެވެ. ދެން ކީރިތި މަހާރަދުންނާ، މިހެނީ ފެހެންދޫ ޢުސްމާނާ، ދަޢުވާކުރާ ކޮޔާ އައިސް ފަނޑިޔާރު ކަލޭފާނު ބުނުއްވި ހިސާބެއްގައި މަޑުކޮށްފިއެވެ. ފަނޑިޔާރު ކަލޭގެފާނު އެބަ ބުނުއްވައެވެ. ކަލޭ ކުރާ ދަޢުވާ އިއްވަބަލާށޭ، މިކުއްޖާ އެބަ ދަންނަވައޭ، އަޅުގަނޑުގެ ދަޢުވާއަކީ، މިހުންނެވި ޢުސްމާން ފެހެންދޫގެ އާދައިގެ ރައްޔިތަކަށް ހުންނެވި ދުވަސްވަރު އަޅުގަނޑުގެ ބައްޕަގެ އަތުން ދެ ކޮއްޓޭ ބޮލި ދަރަންޏަށް ގެންދަވާފައި އަދިވެސް ނުދެއްވަނީއެވެ. ފަނޑިޔާރު ކަލޭފާނު ބުނުއްވައިފިޔޭ، މިދަޢުވާ ދުވަހަކުވެސް ކަލޭ ކުރީމުހޭ، އެކޮއި ދެންނެވިއޭ، ދެފަހަރަށް ފަނޑިޔާރުގޭގައި ދަޢުވާ ކޮށްފީމެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު ވެސް ފަނޑިޔާރު ކަލޭގެފާނަކު އަންގަވަނީ ކީރިތި މަހާރަދުން މީހަކަށް ދަރައިގެން ދަރަނި އަދާނުކުރައްވައެއް ނުހުންނަވާނެއެވެ. ކަލެއަކީ، ރަދުންގެ އަބުރުފުޅާ ބެހޭ މީހެކެވެ. ދެން ފަނަރަ ފަހަރަށް ތަޢުޒީރު ކުރައްވާފައި ފޮނުއްވާ ލައްވަނީއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބެންވާ ދެ ކޮއްޓޭ ބޮލި އޮތީ ނުލިބިއެވެ.

ފަނޑިޔާރު ކަލޭފާނު، ކީރިތި މަހާރަދުން (ފެހެންދޫ ޢުސްމާނު) އާއި ސުވާލުކުރައްވައިފިއެވެ. ވިދާޅުވިއެވެ. އެއީ، ތެދެކެވެ. އަޅުގަނޑު އޭނާގެ ބައްޕައަށް ރަށުގައި އުޅުނު ދުވަސްވަރު ދެ ކޮއްޓޭ ބޮއްޔަށް ވަނީ ދަރާފައެވެ. ފަނޑިޔާރު ކަލޭފާނު ޙުކުމް ކުރެއްވިއެވެ. މައްސަލަ އިޢުތިރާފުން ސާބިތު ވުމާއެކު، ޢުސްމާނު އެކޮޔަށް ލަސްވެގެން ތިން ދުވަހުގެ ތެރޭ ހަމަ ދެ ކޮއްޓޭ ބޮލި ދިނުމަށް ޙުކުމް ކޮށްފީމެވެ. ދެން ކަލޭމެން ދެމީހުން ޞުލްޙަވެރިކަމާއެކު އެނބުރި ދާންވީއެވެ.

ކޮންމެއަކަސް މިއަދު ހަވީރު ފަނޑިޔާރު ކަލޭފާނު ބުރިހަން ގަންނަ ވާހަކައެއް ރަށުތެރޭގައެއް ނުފެތުރުނެވެ. ފަނޑިޔާރުކަން ސާބިތުކަން މަތީގައި ހިގަމުން ދިޔައެވެ. މީހުން ބުނާގޮތުގައި މިކޮޔަކީ، މިހެނީ ފަނޑިޔާރުކަން ލިބުނު ކޮޔަކީ، މާވެޔޮދޮށުގައި ހުންނަ ނިކަގަސްދޮށުގޭ ޢަލީއެވެ. މީނާއަށް ފަނޑިޔާރުކަމަށް ކޮލިލީމާ ލިބުނު ކޮލީ ނަންފުޅަކީ ޢަލީ ޝަރަފުއްދީނެވެ.

ހޮޅުބާރުކޮޔާ ބެހިގެން ކިޔާ ވާހަކައެއް

ތަޢާރަފު ކުރާގޮތުން ހޮޅުބާރުކޮޔާ ބެހޭ އެއްވެސް ތާރީޚަކުން ނޭގޭ ވާހަކައެއް ކިޔަމުން އާދެއެވެ. މިހެނީ، ހޮޅުބާރު ކޮޔަކީ ވަރަށް ހިތްވަރުގަދަ ޙައްޤަށް ލޯބިކުރާ ކޮޔެކެވެ. މީނާއަކީ، ފެހެންދޫ ރާވެރި މޫސާގެ އަހުމަދުގެ ދޮން ހަސަނެވެ. މީނާއަށް އެންމެން ކިޔާ ނަމަކީ، ނުވަތަ ފަންވަތު ނަމަކީ، ހޮޅުބާރު ކޮޔެވެ. ވާހަކަ ކިޔާގޮތުގައި މީނާގެ މަންމައަކީ، ހިތަދޫ ބަނޑޭރި އީސާގެ ދަލޭކައެވެ. މިދެމީހުންނަށް ލިބުނީ ހޮޅުބާރު ކޮޔާއި މީނާގެ ކޮއްކޮ ދޮން ފާތުމަތެވެ. މިކުއްޖަކީ ވަރަށް ރީތި ކުއްޖެކެވެ. ފެހެންދޫ ރަސްގެފާނުގެ ޚައްދާމް ބޭކަލަކަށް ފޯކްލޯގައި ބުނެފައިވަނީ ވެސް މި ހޮޅުބާރު ކޮއި ކަމަށް ވާހަކައިގައި ކިޔައެވެ. މިދިޔައީ އެއްގޮތަކަށް ވެސް ތާރީޚެއް ނޫނެވެ. މުޅިންވެސް ފޯކްލޯ އެވެ. މީނާގެ ނަންހުރި ދެ ރައިވަރު މިވާހަކައިގައި ލިޔަމެވެ. މިދެރައިވަރަކީ އައްސައްޔިދު ބޮޑުފެންވަޅުގޭ ސީދީ އަޅުގަނޑަށް ދަސްކޮށްދެއްވި ދެ ރައިވަރެވެ. މިރައިވަރާ ބެހޭގޮތުން ސީދީ ވިދާޅުވަނީ ހޮޅުބާރު ކޮއި ފުޅަފެއް އަޅަން އިންދާ މީހަކު އައިސް ހުއްޓިފާ ބުންޏެވެ. ކޮޔާއޭ، ކަލޭ ދެފަންތޮށިން އެއްފަންތޮއްޓަށް ތިޔަ ބަހައްޓަނީ ކުރީގައި ހުރި ފުޅަފުގެ ބާފަން ތޮއްޓެވެ. ތިޔަހެން ހެދީމާ ވާނެ ގޮތަކީ، އަނެއްކާވެސް ބާފަންތޮށި މާއަވަހަށް ފީވާނީއެވެ. މީގެ ޖަވާބުގައި އޭނާ ކީ ތިރީގައި މިވާ ރައިވަރެވެ.

ފީފަންތޮށިން އެޅިޔެކޯ
މީހެއްގެ ފުޅަފެކޭ ކީތަ
މީހުނަކާއި ކީކީތަ

ގޮއިދޫ ކުދިން ދުވާނެތެ
އޮއިވަރެއްހެން ދުވާ ބާރު
ކޮއި ހޯދަން ހޮޅުބާރު

މި ދެރައިވަރުގެ ހަރުދަނާ ކަމަށް ވިސްނި ކޮންމެ މީހަކަށް ހޮޅުބާރު ކޮއިގެ ހަރުދަނާކަން އިސްވެދިޔަ ތާރީޚީ ވާހަކައިގެ އިތުރަށް ވެސް އެގޭނެއެވެ. ގޮއިދޫގައި ހޮޅުބާރު ކޮޔަކީ އައްސައްޔިދު ބޮޑުފެންވަޅުގޭ ސީދީ ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ވަރަށް އިޙުތިރާމް ދެވޭ ބޭކަލެކެވެ. ވީމާ، އޭނާ އެދަތުރު ދިޔައިމާ އެއްގޭގައި ކާން އިންދާ އަނެއް ގެއިން ކާން ބަލާ އަންނަނީއެވެ. މިހެންވީމާ، އެމީހުން ހޮޅުބާރު ކޮޔަށް ދިން ތަރުޙީބާ ހޯދަން ހިގިގޮތް އެއީ އޮއިވަރު އެއްރަށުން އަނެއްރަށަށް ނެއްޓިގެންދާ ގޮތެވެ. މިގޮތުން ރައިވަރުގައި ހުރި ބަލާޣަތް ސާބިތުކޮށްދެއްވިއެވެ.

މިބާވަތުގެ ވާހަކަ ކިޔުއްވާތީ އަޅުގަނޑު އަހަނީ، އަޅުގަނޑުގެ ޢިއްޒަތްތެރި ބައްޕަ އަލްމަރުޙޫމް ޙުސައިން މަނިކު (ކަޅުޢަލިމަނިކުގެ ދޮންމަނިކުގެ ޙުސައިން މަނިކު) ބ. އަތޮޅު ދަރަވަންދޫ ކަތީބު އަލްފާޟިލު އަލްމަރުޙޫމް މުޙައްމަދު ކަލޭފާނަށާ، ހަމަ މިއަތޮޅު ފެހެންދޫ މާމުދިމް ޒަކަރިއްޔާއަށް ކިޔާދެއްވާ އަޑެވެ. މިބާވަތުގެ ވާހަކަ ކިއުއްވަނީ، ރޭގަނޑު ކެއިން ބައްލަވައިގެން ކުޑައަށީ ހުރަސްކުނަލުގައި ބޮޑުބާލީހުގައި ލައްގަނެގެން އިންނަވައިގެންނެވެ. އެދެބޭކަލުން ތިއްބަވަނީ ބޮޑުއަށީގެ ހިތާމަވަޅުން ފެށިގެން ދެކުނަށް ޖެހިޖެހިގެންނެވެ. ކުޑައަށީ ފާލާކޮޅުގައި ކުޑަދުންމާރިގޭ މުޙައްމަދު މަނިކު ބާލީހެއްގައި ލެގިލައްވައިގެން އޮންނަވައެވެ.

Time to clean up the judiciary

2010-05-01T18:22:00.000-07:00

Why is 7th August 2010 an important date? It is all tied to Article 285 of the constitution. "The Constitution (Art. 285) requires the Judicial Services Commission to determine, within 2 yrs of the Constitution coming into effect, whether or not all judges in office at the time the Constitution came into effect possess the qualifications of a judge as specified in Article 149 of the Constitution." The countdown has begun. Is the JSC able and willing to take on this formidable task? Now a member of the JSC brings to the public domain, how the JSC works behind closed doors; the vested interests and the lethargy gripping the JSC is being exposed. Are you concerned about child abusers and rapists getting shamefully short sentences? Are you concerned about cases of domestic violence filtering through the judicial system without justice being delivered? Are you concerned there are very few cases in which suspected perpetrators are convicted for murders and violent crimes? It is time to clean up the judiciary. Read Aishath Velezinee's blog and join her campaign to make JSC accountable. It is the duty of all citizens to ensure our judiciary is clean and efficient. http://velezinee.wordpress.com/

Vigil to be held on 6th anniversary of killing of Eavan Naseem

2009-09-16T15:36:00.000-07:00

Send 64 words for Aung San Suu Kyi

2009-06-18T15:25:00.000-07:00

On June 19, Aung San Suu Kyi, the Burmese democracy leader, is marking her 64th birthday in the notorious Insein prison in Burma. The regime has kept Suu Kyi under detention, either under house arrest or in jail, for over 13 years. Show your support to her and democracy activists in Burma by writing 64 words as a birthday message for her. Drew Barrymore, David Beckham, Sandra Bullock, Daniel Craig and Yoko Ono have joined hundreds of others who have written 64 words for Suu Kyi. Julia Roberts wrote:

Nineteen years ago, the Burmese people chose Aung San Suu Kyi as their next leader. For most of those 19 years she has been kept under house arrest by the military junta that runs the country. We must not stand by as she is silenced again. Now is the time for the international community to speak with one voice: Free Aung San Suu Kyi.

Add your voice to those calling for the freedom of Suu Kyi.

In addition, become a supporter of Aung San Suu Kyi on facebook:
http://www.facebook.com/aungsansuukyi

Thirty-five years is more than enough

2008-11-30T10:15:00.000-08:00

Idhikeeli is starting a campaign against the bill the government has submitted to the People’s Majlis to extend the period of tourist resort lease to 50 years.

We believe the bill, if passed by the Majlis, will further broaden the gap between the rich and the poor in the Maldives. The government has said that it has no intention of increasing the lease rent or bed tax along with this plan to extend the lease period. Similarly, the government has not come up with a plan of taxing the tourist resorts, whether in the form of a GST, or a corporate tax.

The only benefit that the government will receive is a short-term one by selling revenue stamps for the extension of lease period to 50 years. The projected revenue from this has been already included in the budget for 2009. However, we feel this is only a temporary measure that would raise some revenue for the government but does not justify providing the control of tourist resorts to the current owners for 50 years.

One argument that proponents of extending the lease period come up is that it will encourage investors to invest in the tourism industry. They also point out the difficulties that resort developers have faced recently in securing investment for the newly allocated resorts.

In 2007 and 2008 the previous government had selected several uninhabited islands for resort development and awarded them to the parties that won the bids. This was an unwise decision in economic terms as the government was trying to increase the supply in the industry without taking into consideration the availability of finance for development, supply of trained labour, and various other factors that would affect the industry. The previous government was doing this because, to finance a severe budget deficit, they wanted to raise revenue by charging advance rent from the parties that won the bids.

However, under the previous government the financial sector in the Maldives had been tightly restricted. Only handful commercial banks from the neighbouring Sri Lanka, India and Pakistan are operating in the Maldives in addition to Bank of Maldives. Several offers by prestigious commercial banks to set up office in Maldives failed because of bureaucratic hurdles and corruption. Thus the resort developers had only limited options to secure finance. They had to approach either the commercial banks in the Maldives or commercial banks in neighbouring countries.

When 30 or 40 resorts were awarded and competing for development finance from a limited pool of lenders, it is inevitable that some of the developers would face shortage of funding. This problem had got nothing to do with the resort lease period. Rather the root problem lay with the foolish decision by the previous government to lease so many islands within a short time span, and the restrictive financial climate in the Maldives.

Unable to pay the advance rent or secure funds for developing the resorts, many new businesspeople had no choice but to sell the resorts to existing and wealthy resort owners. Hence, rather than create a new class of businesspeople, most of the new islands also landed in the hands of existing resort owners.

The already wealthy resort owners in the Maldives have benefitted immensely from the policies of the previous government. Most of them pay only a token amount as a lease rent. Lease rent has been increased every ten years but still the resorts that were awarded years ago pay only a small amount to the government compared to the lease rent of a new island that would be put on tender now.

Under the current regulations the lease period of a resort is 25 years. The owners can request an extension of the period to 35 years if they are investing more than US$10 million. A company that sells shares to the public has the option of leasing the resort for 50 years. The current plan by the government, if passed by the Majlis, will remove all these restrictions and allow the government to lease any resort for 50 years.

The Return on Investment (ROI) period for an upper market tourist resort developed in the Maldives now is 7 years, according to financial analysts. Hence, with a 35 year lease period the investors have enough time to gain a return on their investment and earn lucrative profits.

We believe there are no concrete economic and financial justifications for extending the lease period of resorts to 50 years. We feel this will create further inequalities in the distribution of income and will act as a barrier for a new class of businesspeople to gain a foothold in the tourism industry. Hence, we are starting the campaign “35 years is more than enough” to lobby against the government’s plan to extend the lease period to 50 years. We have created a facebook group for the campaign. Please join. http://www.facebook.com/group.php?gid=46617928108

To promote the activities of Idhikeeli, we have also created a page at Facebook. If you support Idhikeeli, become a fan.

Vote for Democracy

2008-10-27T16:09:00.000-07:00

Mohamed Nasheed (Anni), the candidate Idhikeeli endorsed for the first round of the presidential election, is contesting in the run-off with incumbent president Gayoom. It is a contest between democracy and autocracy. It is a contest between the rule of law and totalitarian rule. It is a contest between the dream of a better life and a life of suffering. Vote for Anni. Vote for Democracy.

In Support of Auditor General Ibrahim Naeem

2008-10-25T08:54:00.000-07:00

It will be a sad day for democracy if the DRP and PA uses their majority in the People's Majlis (parliament) to impeach the first independent Auditor General of Maldives, Ibrahim Naeem. The Auditor General Naeem has shown his sincerity and steadfastness by releasing a series of audit reports which show gross abuse of resources and power by various government agencies and deep-rooted corruption in state-run companies and government departments.

Idhikeeli has always advocated for separation of powers in the Maldives. The reason we lobbied for a presidential system in the country -- despite the opposition groups calling and campaigning vigorously for a parliamentary system -- is our belief that in Maldives the three branches of power should be strictly separated.

The current constitution gives unprecedented independence to the Parliament. However, that parliament will be in place only after the parliamentary election to be held in February 2009. Under clauses in the constitution that accommodates a transitional phase, the current Parliament constitutes of 8 members directly appointed by the President. In addition, there are some cabinet members in the current Parliament, another feature of the so-called 'transitional phase'. Thus the current parliament is heavily influenced by the Executive.

We appeal to the members of the parliament to respect the spirit of the constitution. The MPs should understand that the constitution relies strongly on the independence of the institutions such as Auditor General's Office. The 8 members appointed by the President and the cabinet members in parliament should note that the constitution does not give any provision for them to remain in the parliament in their current capacity after the election of February 2009. If they use their position as temporary MPs to remove Auditor General Naeem for their own political gains, they will be abusing the constitution. For they are temporary, while Auditor General Naeem's position is secured by the constitution beyond the current government's term and the term of current parliament.

There is no strong case against Auditor General Naeem. It will be a shame if the political parties, NGOs, pressure groups and concerned individuals let this blatant abuse of constitution and parliament happen in broad daylight without coming to Naeem's defense. The whole country must show their support to Ibrahim Naeem, because we want to root out corruption in this country.

Idhikeeli endorses Anni

2008-10-07T18:40:00.000-07:00

Idhikeeli endorses Mohamed Nasheed (Anni) of MDP in the first multi-party election of the Maldives, and looks forward to a new government headed by Anni.

We urge all Maldivians to be non-violent and peaceful on Election Day, as Maldivians vote to elect the first President under a Presidential System. The constitution ratified in August provided us with a presidential system with improved checks and balances, and a greater degree of separation of powers. However, we look forward to amendments that will introduce a 4 year term for presidency, mid-term elections and a bicameral parliament. |

We look forward to an MDP-Gaumee Ithihad government which will respect workers' rights, especially the rights of migrant workers, encourage the formation of workers unions, and put no restrictions on the rights of freedom of expression and assembly enshrined in the constitution.

Along with Nasheed, Idhikeeli also endorses his running mate Dr Waheed. The term 'running mate' is relatively new to Maldivians, having being introduced because of a presidential system, but is one of the most commonly used terms in Maldives now. We hope Dr Waheed will be an excellent Vice President.

We appeal to all voters not to sell their vote to greedy and sleazy politicians trying to establish a plutocracy in the Maldives.

Vigil to be held in Male' to remember torture victim Eavan Naseem

2008-09-18T08:40:00.000-07:00

Flawed constitution ratified

2008-08-07T11:30:00.000-07:00

A flawed constitution has been ratified by President Maumoon Abdul Gayoom on Thursday. The constitution was drafted by the People's Special Majlis over a period of four years. Even though the amended constitution will give more freedom and liberties to the Maldivian people than the previous constitution, it is a flawed constitution with several inconsistencies. Though separation of powers is a hallmark of a Presidential System, there are several flaws in the constitution that prevents a functional presidential system in Maldives and will decrease the accountability of the Executive and the Parliament. The ratified constitution does not provide room for a bicameral parliament, there will be no mid-term elections and the presidential term is for five years instead of four years. We discussed these issues in a previous blog post while other writers have expressed concern about it. We hope that the youth of Maldives will in the future work to bring a better constitution to Maldives.

In a letter to editor of Minivan News, Adam expressed concern about these deep flaws in the constitution.

The adopted draft constitution lacks some of the basic features of a presidential system of government, such as bicameral (two-branch) legislature (with upper and lower houses), mid-term elections, and shorter terms for both the legislature and the executive.

A presidential system is based on direct democracy, where people normally make the executive and the legislature directly accountable in elections.

Unlike in a parliamentary system, in a presidential system one of the main functions of the legislature is making laws, and the legislature’s role of holding the executive accountable is quite weak.

But mid-term elections for the legislature make the legislature and the executive more directly accountable to the people in a presidential system. The life of the legislature is normally half that of the executive, and elections are held apart from each other, so the people can hold these powers more accountable.

The adopted draft constitution, without a bicameral legislature and mid-term elections, creates weak checks and balances, and poor accountability.

Allowing candidates to represent an area of the country where they do not necessarily live creates weak direct representation of the people, too.

The adopted constitution, without an upper chamber and offering weak direct representation and weak accountability, leaves room for a wealthy class to dominate and marginalise the rest with impunity.

Maldives to get a flawed constitution

2008-06-27T02:41:00.000-07:00

After spending five years in the comfortable and cool chambers of Constituent Assembly, the members of the Assembly have finally completed the amendment of constitution. Even though the amended constitution will give more freedom and liberties to the Maldivian people than the current constitution, it is a flawed constitution with several inconsistencies. It is hardly a constitution which can be hailed as a milestone or even remarkable.

Though separation of powers is a hallmark of a Presidential System, there are several flaws that will decrease the accountability of the Executive and the Parliament.

1. Bicameral Parliament

During debates at Special Majlis our MPs just dismissed the idea of a bicameral parliament without even a sound debate and decided that Maldives should have a unicameral parliament. They did not consult their constituents much before making their decision. The reason is obvious: these MPs who are hopeful of future re-election, are not ignorant of the power, influence and benefits they can reap out in a single chamber parliament.

But we call for a bicameral parliament in the Maldives because two chambers work to check and balance the work of each chamber. We find examples of bicameral parliaments in countries with presidential system as well as parliamentary system. Examples include USA, UK, India, Japan and Australia. Wikipedia outlines some of the benefits of such a parliament.

A 2005 report on democratic reform in the Arab world by the US Council on Foreign Relations co-sponsored by former Secretary of State Madeleine Albright urged Arab states to adopt bicameralism, with upper chambers appointed on a 'specialised basis'. The Council claimed that this would protect against the 'tyranny of the majority', expressing concerns that without a system of checks and balances extremists would use the single chamber parliaments to restrict the rights of minority groups.

2. Mid-term elections

One of the most important features of a Presidential System is mid-term elections. Mid-term elections make the Parliament more accountable. If mid-term elections comes with a bicameral parliament it creates more accountability and checks and balances. For example, in the USA all members of House of Representatives are elected every two years in mid-term elections while some members of Senate are also elected in mid-term elections. However, our MPs have decided to have a five-year term for the parliament. Instead of this our parliament should consist of two houses with one of them facing elections every two years.

3. Four-year term for President

We believe the term of five-years for a President is too long as one person can rule for ten years if he or she can win two-terms. The two-term restriction for one person is excellent. However, we believe the term of a President must be four years and not five years. During the four-year term a mid-term election must be held to elect members of one of the chambers in a bicameral parliament.

Without these crucial elements the amended constitution will be a farce of a presidential system, a constitution that will be pushed down the throats of ordinary Maldivian citizens by the members of Special Majlis and ratified by Maumoon Abdul Gayoom, Asia's longest ruling dictator.

NGOs Demand Halt to China’s Crackdown, Announce Temporary Pause to March

2008-03-24T20:45:00.000-07:00

Dharamshala – The five largest Tibetan non-governmental organizations (NGOs) today denounced China’s military crackdown in Tibet and called for an immediate end to the killing and international intervention. In a majority decision, the Organizing Committee of the March to Tibet temporarily paused the March in order to focus on the emergency response to the crackdown inside Tibet. They joined the Tibetan government in exile in demanding the immediate and unconditional release of all Tibetans arrested in connection to the protests, medical aid for those injured and for unhindered media access to all Tibetan areas. The March, which had reached Roper in Punjab, 38kms from Chandigarh, will continue to Delhi where the participants will join in a public outreach campaign meant to build pressure on the Chinese leadership to end the crackdown.

“In this moment of extreme crisis, Tibetans in India and around the world must stand together in solidarity with Tibetans inside Tibet and condemn the Chinese government’s vicious attacks against our people,” said B. Tsering, President of the Tibetan Women’s Association. “As reports of arbitrary arrests, beatings, and disappearances in Tibet increase, we are calling on the Indian government and the international community to use their diplomatic influence to press for an immediate withdrawal of Chinese troops from Tibet and the release of all Tibetan protesters.”

As emotionally devastating first-hand reports of the Chinese government’s violent crackdown on Tibetans continue to trickle out despite the media blackout in Tibet, Tibetans in exile focused their attention on securing the release of hundreds of Tibetans arbitrarily detained, beaten and abducted by Chinese forces. They called on Tibetans everywhere to support these efforts by launching a nation wide campaign to garner the support of the international community, in particular Indian citizens and decision-makers, to build pressure on the Chinese government.

“We are calling on Tibetans everywhere to mobilize the global public into action so that decision-makers and governments are compelled to condemn China’s actions in Tibet,” said Chime Youngdung. “As we have seen Tibetans inside Tibet unite in their opposition to China’s ongoing repression, Tibetans in exile are coming together across India and around the world to demand the immediate release of all Tibetans currently held in Chinese detention centers and prisons.”

On March 10th, the 49th anniversary of the 1959 Tibetan national uprising, monks from Drepung, Sera and Ganden monasteries on the outskirts of Lhasa began peacefully protesting. By March 18, Tibetan protests occurred in more than 20 counties, most of them in Tibetan autonomous prefectures located in Sichuan, Qinghai, and Gansu provinces, and involving monks, laypeople and sometimes schoolchildren and elderly Tibetans.”

For more information please visit: www.tibetanuprising.org

Contact:

Campaign Coordinators:
Tsering Chodup: +91 9418 221 605
Sherab Woeser: +91 9418 394 426 Dhasa /+91 9868 332 883 Delhi

Tsewang Rigzin: +91 9805 247 259 (President, Tibetan Youth Congress)
B. Tsering: +91 9418 792 810 (President, Tibetan Women’s Association)
Ngawang Woebar: +91 9418 102 483 (President, GuChuSum Ex-Political Prisoners’ Mvmt)
Chime Youngdrung: +91 9418 069 179 (President, National Democratic Party of Tibet)
**Tenzin Choeying, President of Students for a Free Tibet India, is currently being held in detention.

March 24, 2008

ސަންދާނު މައްސަލައިގައި ޖަލަށްލީ މީހުން ދޫކޮށްލީ ޑރ ހަސަނާއި ޑރ ޝަހީދު ބާ؟

2008-02-19T22:00:00.000-08:00

މައުމޫނުގެ ހުދުމުހުތާރު ވެރިކަމާއި ދެކޮޅަށް މިހާތަނަށް އެންމެ ވަރުގަދަ ބަސްތަކެއް ބުނި އެއް ބަޔަކު ކަމުގައި ސަންދާނު ނޫސް ސިއްރުން ނެރުނު މީހުން ހިމެނޭނެއެވެ. އެމީހުން ހައްޔަރުކޮށް އޭގެ ތެރެއިން ތިން މީހަކު އުމުރަށް ޖަލަށް ލުމަށް ހުކުމް ކުރީ މިވެރިކަމުގެ އާރާއި ބާރު އެންމެ ވަރުގަދަ ދުވަސްވަރެއްގައި އެހެން މީހުންނަށް ފިލާވަޅެއް ދިނުމުގެ ގޮތުންނެވެ.

ފެބްރުއަރީ 15 ވަނަ ދުވަހު އެމްޑީޕީގެ ނައިބު ރައީސް އިބްރާހިމް ހުސެއިން ޒަކީ ބޭއްވި ނޫސް ކޮންފަރެންސެއްގައި ޑރ ހަސަން ސައީދު ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓެއްގެ ގޮތުގައި ގަބޫލުކުރެވެން ނެތް ކަން ހާމަކުރަމުން ސަބަބެއް ކަމަށް ދައްކާފައިވަނީ ޑރ ހަސަން ސައީދަކީ މައުމޫނުގެ ހުދުމުހުތާރު ވެރިކަމުގެ ސަގާފަތުގައި ޖެހިފައިވާ މީހެއް ކަމަށެވެ. މިވާހަކައަށް ރައްދު ދިނުމުގެ ގޮތުން ޑރ ސައީދާއި އެކުގައި ނިއު މޯލްޑިވްސް މޫވްމެންޓްގައި މަސައްކަތް ކުރާ ކުރީގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު ޑރ ޝަހީދު ވަނީ ގިނަ އިންޓަވިއުތަކެއް ނޫސްތަކަށް ދީފައެވެ.

"ޑރ ހަސަން ސައީދު ކެބިނެޓުގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވި ގޮތާއި އެހެން ވަޒީރުން މަސައްކަތް ކުރެއްވި ގޮތް ވަރަށް ކައިރިން ބަލަމުން ގެންދިޔަ މީހެއް އަޅުގަނޑަކީ. ޒަކީމެންގެ ޒަމާނުގައި ސަންދާނު އަހައްމައިދީ މެން ތިބެން ޖެހުނީ ޖަލުގައި. އެމީހުން ޖަލުން ނެރުނު މީހުން އަޅުގަނޑުމެން، ޑރ ހަސަން މެންނަކީ. ޒަކީއަކީ ރާއްޖޭގައި ސިޔާސީ ޕާޓީ އޮންނަން ބޭނުންނުވާ ކަމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ވޯޓު ދެއްވި ބޭފުޅެއް. ޑރ ހަސަނަކީ ސިޔާސީ ޕާޓީތަކަށް މަގުފަހިކޮށްދިން ބޭފުޅެއް،" ޑރ ޝަހީދު ހަވީރަށް ކިޔާދިނެވެ.

ދެން އުފެދޭ ސުވާލަކީ ސަންދާނު މައްސަލައިގައި ޖަލަށްލާފައި ތިބި ފަރާތްތައް ދޫކޮށްލީ ޑރ ހަސަން ސައީދާއި ޑރ ޝަހީދުގެ ސަބަބުންތޯއެވެ؟ އެމީހުން ދޫކޮށްލަން ޖެހުނީ ހިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ ސަބަބުން ބަޔަކު އުމުރަށް ޖަލަށް ލައިގެން ގެންގުޅުމަކީ ކޮށްގެންވާނެ ކަމެއް ނޫންކަމަށް ބޭރުގެ ފަރާތްތަކުން ކުރިމަތިކުރަމުން ދިޔަ ފިއްތުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ދުނިޔެއަށް އިސްލާހުގެ ދަޅަ ދައްކައި އިސްލާހު ކުރާ ކަމަށް ދައްކާނަމަ އެގޮތަށް ބަޔަކު ޖަލަށް ލައިގެން ގެންގުޅެވޭކަށް ނޯންނާނެއެވެ. ވީމާ މަޖުބޫރުވެގެން ދޫކުރަން ޖެހުނީއެވެ. 2004 ވަނަ އަހަރު އޯގަސްޓް 13 ވަނަ ދުވަހު ޖުމްހޫރީ މައިދާނާއި އަދި އެހެން ތަންތަނުން ހައްޔަރުކުރި މީހުންނަށް އަނިޔާ ކުރުމަށްފަހު އެމީހުންނަށް ވެސް ޝަރީއަތް ކުރާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ދިވެހި ސަރުކާރުން ދިނެވެ. ނަމަވެސް ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަނުން ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅު އަޅާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ދިނުމުން ހައްޔަރުކޮށްފައި ތިބި މީހުން ދޫކޮށްލަން ޖެހުނެވެ. އެފަހަރު ރަގަޅު ބަހަނާއެއް ދައްކައި ސުނާމީގެ ސަބަބުން ގައުމީ އެއްބައިވަންތަކަން ބޭނުންވާތީ އެމީހުން ދޫކޮށްލަނީ ކަމަށް ބުނެ ދޫކޮށްލީއެވެ. ބާރަތޭރަ ހާދިސާގައި ދިވެހި ސަރުކާރުން ރައްޔިތުންނަށް ކުރި އެތައް އަނިޔާއެއް ފޮރުވައި ދުނިޔެއަށް އޮޅުވާލުމަށް ޑރ ޝަހީދު މަސައްކަތް ކޮށްފައި ވެއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޕާޓީ ނިޒާމް ތައާރަފުކުރަން ސަރުކާރަށް މަޖުބޫރުވީ ވެސް ބޭރުގެ ފިއްތުންތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ.

ސަންދާނުގެ މައްސަލައިގައި ކުރި ހުކުމާއި މެދުގައި ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ދޮގު ހެދުމުގެ މަސައްކަތް އެންމެ ބޮޑަށް ކުރީ ވެސް ޑރ ޝަހީދެވެ. އޭރު ޝަހީދުގެ ވަޒީފާއަކީ ސަރުކާރަށް ދޮގު ހަދާދިނުމެވެ. މިގޮތުން ސަރުކާރުން ހަދާފައި ހުރި ބައެއް ދޮގުތައް ބީބީސީގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވާ މިހަބަރު ކިޔާލުމުން އަދި އިދިކީލި ބްލޮގްގައި ކުރިން ލިޔެފައިވާ މި ޕޯސްޓް ކިޔާލުމުން އެގޭނެއެވެ.

ދިވެހީންނަށް ލިބެންއޮތް ހައްގު ފެހި މުސްތަގްބަލް: މުވާސަލާތީ ގުޅުން ނެތުމުން ކިލަބުވެފައި

2007-11-29T20:56:00.000-08:00

ނޯޓު: މިއީ 29 ނޮވެމްބަރ 2007 ވަނަ ދުވަހު މިނިވަން ނޫހުގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވާ މަޒުމޫނެކެވެ. މިމަޒުމޫނު މިބްލޮގުގައި ޝާއިއު މިކުރަނީ މިއީ ރައްޔިތުންގެ ހާއްސަ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ އިހުލާސްތެރިކަމެއް ނެތްކަން ވަރަށް ރަގަޅަށް ހާމަކޮށްދޭ މަޒުމޫނަކަށް ވާތީއެވެ. ހާއްސަ މަޖިލީހުގައި ޑީއާރުޕީއަށް ނިސްބަތްވާ މެންބަރުންނާއި އެމްޑީޕީއަށް ނިސްބަތްވާ މެންބަރުންގެ ތެރޭގައި ވެސް ގިނައީ އަމިއްލަ އެދުމުން ފޯވެފައި ތިބި މީހުންނެވެ. މިފަހަރު ގެންނަ ގާނޫނު އަސާސީ ކުރީގެ ގާނޫނު އަސާސީއަށް ވުރެ ރަގަޅު ވެފައި ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތައް ކޮންމެވެސް މިންވަރަކަށް ރައްކާތެރިކޮށްދޭނެއެވެ. ނަމަވެސް 21 ވަނަ ގަރުނުގައި ދިވެހިން ކުރިޔަށް ދިއުމަށް ބޭނުންވާ ކިތަންމެ ކަމެއް އެގާނޫނު އަސާސީ އިން މަދުވާނެއެވެ. ވީމާ ފުރިހަމަ މިނިވަން ކަމާއި ހައްގުތައް ހޯދުމަށް ދިވެހިން ކުރާ މަސައްކަތް ގާނޫނު އަސާސީ ނިމުމާއި ހަމައަކުން ނުނިމޭނެއެވެ. އެމަސައްކަތް ދިވެހި ޒުވާނުން ކުރިޔަށް ގެންދަން ޖެހޭނެއެވެ. އަދި ރައްޔިތުންނަށް ހިޔާނާތްތެރިވީ ހާއްސަ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންތަކަށް ސިޔާސީ މަގާމުތަކަށް ދެން ޖާގަ ނުދިނުމަކީ ވެސް ދިވެހި ޒުވާނުން ސަމާލުވެ ކުރަން ޖެހޭނެ ކަމެކެވެ.

ދިވެހީންނަށް ލިބެންއޮތް ހައްގު ފެހި މުސްތަގްބަލް: މުވާސަލާތީ ގުޅުން ނެތުމުން ކިލަބުވެފައި
ލިޔުނީ: އަހުމަދު އަލީ ނަސީރު، 25 ނޮވެމްބަރ2007

މިހިސާބުން، މައުމޫނު އަބްދުލްގައްޔޫމް ހަދުމަފުޅުން ކައްސަވާލައްވާށެވެ. އޭނާ، އެއީ އިހަށްދުވަހެވެ.

އެހެންނޫނަސް އޭނާ އެއީ، އަޅުގަޑުމެންގެ މުސްތަގްބަލުގައި ހަރަކާތްތެރިވާނެ އިސް މީހެއްވެސް ނޫން ދޮގެއްތޯއެވެ؟ އޭނާގެ ސިޔާސީ އުމުރު ހަމަވީއެވެ. މިހާރު މިވަނީ ވަގުތު ބަދަލުވެފައެވެ. ޒަމާން މިވަނީ އެހެން ދަރަޖައަކަށް ނަގުލުވެފައެވެ. މަންޒަރު ކެހި އެހެން ހިސާބަކަށް އާދެވިފައެވެ.

ގާނުނު އަސާސީއެއް ލިޔާން ޖެހިފައޭ މިއޮތީ ކިޔާ، 113 މެމްބަރުން އަޑުއަރުވަމުން ދާތާވެސް މިހާރު އެތަކެއް އަހަރުވީއެވެ. އެތަކެއް މިލިއަން ރުފިޔާވެސް މި މެމްބަރުންނަށް ބަޖެޓުންދީ ހުސްވެއްޖެއެވެ. ހިސާބުތައް އަމިއްލަޔަށް ހައްދަވާށެވެ.

ތ އަތޮޅުގެ އިއްޒަތްތެރި މެމްބަރު އަދި އެމްޑީޕީގެ ޕާލަމެންޓަރީ ލީޑަރ، ހަސަން އަފީފުގެ އެސްޓިމޭޓް ކަމުގައި އޭނާ <މިނިވަން ރޭޑިޔޯ> މެދުވެރިކުރައްވާ ރައްޔިތުންނަށް ދެއްވި މުއްދަތަކީ، 3 މަސްދުވަހެވެ. މި ދެންނެވި ބަސްދީގަތުމަށްފަހު އެތަކެއްމަސް މިވޭތުވެ ދިޔައީއެވެ. ކުލަތައް ގުޅުވައިގެން ޓައީ، ގަމީސް އަދި ފަޓުލޫނާއި އިސްޓާކީން ގެ ބޭރުން އޮފު ކުރި ބޫޓަށް އެރިވަޑައިގެން އެތިއްބެވި ޚާއްސަ މަޖިލީހުގެ އިއްޒަތްތެރީންގެ ތެރޭގައި، މިކަން ދެނެވަޑައިގެން ނުވަތަ ގަބޫލުފުޅު ކުރެއްވި ކިތައް މެމްބަރުން އެބަ ތިއްބެވިތޯއެވެ؟ ގާނޫނު އަސާސީ އިސްލާހުކުރުމޭ ކިޔައިގެން ބައިގަޑަކަށް ބަޑު މުސާރަޔާ ކޮއްތު ލިބި ފަލަވުންނޫން އެހެންކަމެއް އަދި ނުވެއޭ ބުނެ ޝަކުވާކުރާ މީހުން މަދެއްނޫނެވެ. އެއީ ނުހައްގުން މަޖިލީސް މެމްބަރުންނާ ދިމާކުރުންތޯއެވެ؟

އާންމުންގެ ތެރޭގައި އިއްޒަތްތެރި މެމްބަރުންނަށް އޮންނަ އިތުބާރަށް ލޮޅުން އެރުމަކީ މިފަދަ މުހިންމު މަސައްކަތެއްގެ މޭވާ ހިތިވާނެ އެއްސަބަބެވެ. ގާނޫނު އަސާސީ އިސްލާހުކުރުމުގައި އެ ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ބުރަ މަސައްކަތުގެ ބުރަކަން ރައްޔިތުންނަށް އެންމެ ރަގަޅަށް އޮޅުން ފިލާނީ، އާންމު ރައްޔިތުންނަށް ލިބޭ މައުލޫމާތު ތާޒާކަންމަތީ ފުރިހަމަޔަށް ލިބޭނަމައެވެ. ތޯތޯވާހަކަތައް މަދުވެގެންނެވެ. ރާއްޖޭގައި، މިހިދުގައިނަމަ، ސަރުކާރުން ހިންގާ ރޭޑިއޯ އަދި ޓީވީ ގެ ވާޖިބަކީ މި މުހިންމު ރޯލު އަދާކުރުން ނޫންތޯއެވެ؟ މިކަމެއް ނުވެއެވެ. އިންފޮމޭޝަން މިނިސްޓަރ ނަޝީދު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައިނަމަ، ޓީވީއެމްގެ މުވައްޒަފުންނާއި އަޑުގެ މުވައްޒަފުން އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކާ ވާހަކައެއް ނުދައްކައެވެ. މުވާސަލާތުގެ ދަރުބާރު އޮތްގޮތަކީ މިއީކަމުން، އިއްޒަތްތެރި މެމްބަރުން ކުރައްވާ މަސައްކަތާބެހޭ ހޫނު ރިޕޯޓްތަކެއް ރައްޔިތުންނަކަށް ނުލިބެއެވެ. ދެން އޮންނަނީ މަޖިލީހުގެ ގެލެރީއެވެ. އެތަނުން ކިތަކެއް ރައްޔިތުންނަށް މައުލޫމާތު ލިބޭނެތޯއެވެ؟ ވަގުތުން ލައިވްކޮށް މަޖިލީހުގެ ތަޅުމުގައި ވާ ކަންކަން ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުކޮށްދެވިދާނެއެވެ. އާންމު ބަހުސްތައްވެސް ބޭއްވިދާނެއެވެ.

ސަރުކާރު ދޫކޮށް ސިޔާސީ ޕާޓީތަކާއި އެމީހުންގެ މުވާސަލާތީ ގުޅުމަށް ބައްލަވާށެވެ.

އެމްޑީޕީއަށް ބަލާއިރު، ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް މެމްބަރުންނަށް މައުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، މަޝްވަރާތަކާ ބަހުސްތައް ދަނީ އެޕާޓީން އިންތިޒާމް ކޮށްގެން ހަރުގެތަކުގައި ބާއްވަމުންނެވެ. ފިއްތުންތަކަކާވެސް އެކީގައެވެ. އަދި މަޖިލީހުގައި ހިގާނުހިގާ ހުރިހާކަމެއް އެޕާޓިން އެދަނީ ވަރަށް ގާތުން ބަލަމުންވެސްމެއެވެ. ނަމަވެސް، މަޖިލީހުގެ ގެލެރީން ބޭރުގައި ތިބި އެހެން ރައްޔިތުންނަށް އޮތީ ކޮންގޮތެއްތޯއެވެ؟

ސިޔާސީ ޕާޓީތަކަށް އެމީހުންގެ މެމްބަރުންނަށް ލިބެމުންދާ މައުލޫމާތުގެ ދޮރު މިހާރަށްވުރެވެސް ފުޅާވެއްޖެނަމަ، ގޮފިތަކާ، ސަރަހައްދުތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ އެޕާޓީއެއްގެ އާންމު މެމްބަރުންނަށް، ގާނޫނަށް މިއަންނަން އުޅޭ ބަދަލުތައް ހޫނުކަންމަތީ ދެނެގަނެވޭނެއެވެ. ޕާޓީއެއްގެ އެތެރޭގެ އޮނިގަޑު ނެތްނަމަ، މިވަރުވެސް މެމްބަރުންނަކަށް ނުކޮށްދެވޭނެއެވެ. އެމީހުން ތިބެންޖެހޭނީ ސުވާލުމާކެއްގެ ތެރޭގަތާއެވެ.

ބިންގަލުން ފެށިގެން ކަމެއް ބަދަލުވާއިރު، އެބަދަލެއް އައިސް، މޫލާފައިވަނީ ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުން ބޮޑަށް އޮންނަ ޖަމާއަތްތަކުގައެވެ. އާންމުންގެ ތެރޭގައި ޚިޔާލު ފާޅުކުރުން ހުޅުވި، ނޫސްތަކާ މުވާސަލާތީ އެހެނިހެން ޗެނެލްތައް މެދުވެރިކޮށް ދުރަށް އެޚިޔާލުތައް ފަތުރާނެ ޖާގަލިބިގެން، އެކި ފެންވަރުގެ އެކިއުމުރުގެ މީހުން މިއަންނަން އުޅޭ ބަދަލަށް ފޯރިދީ، މަސައްކަތުގެ އެއްބައިގައި ހިފައިގެން މިކަން ވަރަށް ހަރުދަނާކޮށް ކުރެވިދާނެއެވެ. މުވާސަލާތީ ގުޅުން ރަގަޅަށް ބިނާވެ ނެތުން އެއީ، ރައްޔިތުންނަށް ލިބެންވާ މައުލޫމާތު ނުލިބުމުގެ އެއްސަބަބަކަށް ވާއިރު. ދެންއޮތް ހުރަހަކީ ސިޔާސީ ގޮތުން ޚާއްސަ މަޖިލީސް އެތުރި އޮތްގޮތެވެ.

ރައްޔިތުންގެ ޚާއްސަ މަޖިލީސް ސިޔާސީ ސަބަބުތަކަކަށްޓަކައި އޮތީ އެކި ފެކްޝަންތަކަށް ބެހިފައެވެ. ނަސީބު ދެރަކަމުން، ނޫނީ ދިވެހީންގެ ދޯހަޅިކަމުން، ރައްޔިތުން ތަމްސީލު ނުކުރާ ބޮޑުބައިގަޑެއްވެސް މި މަޖިލީހުގައި އެބައުޅެއެވެ. މައިގަޑު ގޮތެއްގައި މައިނޯރިޓީ އޮތީ އެމްޑީޕީގެ ކޮޅުގައެވެ. ނަމަވެސް، ކުރެވޭ ބައެއް ބަހުސްތަކާއި ނެގޭ ވޯޓުތަކުން ދައްކަނީ ޑީއާރޕީގެ ތެރޭގައިވެސް އެމްޑީޕީއާއެކު ވޯޓު ދެމުންދާ މެމްބަރުން އުފެދޭކަމެވެ. ހަމަ އެފަދައިން، އެމްޑީޕީގެ ޕާލަމެންޓޭރިއަނުން، ތިމާމެންގެ ޕާޓީ ލައިންއާ ދިމާ އިދިކޮޅަށްވެސް ވަކި ހިސާބަކުން އިސްލާހު ހުށައަޅުއްވާ އަދި ވޯޓުދެއްވަމުންވެސް އެބަގެންދަވައެވެ. މީގެ އެންމެ ރަގަޅު މިސާލަކީ ތ. އަތޮޅަށް ނިސްބަތްވާ އިއްޒަތްތެރި މެމްބަރ، ޑރ. ހުސެއިން ރަޝީދު ހަސަން އެވެ. ޕާޓީގެ ތެރެއިން އިވޭގޮތުގައި، މީނާއަކީ އެމްޑީޕީގެ ފަލްސަފާއާއި ކަޑައެޅިގެން ދެކޮޅަށް މަޖިލީހުގައި ހަރަކާތްތެރިވެލައްވާ ބޭފުޅެކެވެ.

ޕާޓީތައް އުފެއްދުމަށް ހުއްދަ ލިބުމާއެކު ލަސްނުކޮށް ބާއްވަންޖެހޭ (ހުރިހާ ޕާޓީތައް އެކުލެވޭގޮތަށް) އިންތިޚާބު ނުބާއްވާ، މަޖިލީސްތަކުގެ ގޮޑިތަކާ ސަރުކާރުގެ ގޮޑިތައް އެއްޕާޓީން ދަމައިގެން ދަމައިގަތުމަކީ، މި އިސްލާހުތައް އޭގެ ފުރިހަމަގޮތުގައި މި ވަގުތައް ދިވެހީންނަށް، ނުލިބިދާނެކަން ދައްކުވައިދިން ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، ގާނޫނު އަސާސީ އިސްލާހު ކުރުމަށް މަޖިލީހުގައި އެތިއްބެވި ހުރިހާ މެމްބަރުންނަކީ، ކޮންމެހެން ގިނަ ރައްޔިތުންގެ ވިންދާ އެއްގޮތަށް ވޯޓު ދެއްވާނެ މެމްބަރުންނެއް ނޫނެވެ. ސަރުކާރުގެ މީޑިއާއިން ރައްޔިތުންނަށް ފެންނަ މަންޒަރުތަކުގެ ފަހަތުގައިވެސް، އާންމުންގެ ލޯތަކާ ކަންފަތްތަކާ ދުރުގައި މި މަސައްކަތާބެހޭ މަޝްވަރާތަކާ، ޑީލްތަކާ، ޒުވާބުތައް ހިގަމުން އެބަދެއެވެ. ދާނެވެސްމެއެވެ. އެއްސަބަބަކީ، މުޅި މުޖްތަމައަށް ފެތުރިފައި މިވާ ސިޔާސީ ނުތަނަވަސްކަމާއި ޝައްކާ ވަހުމާ، ޙުދުމުޚްތާރު ވެރިޔަކު ފަތުރައިގެން އުޅޭ ފައިސާ އާއި މުދަލުގެ ނުފޫޒެވެ. ކަރަޕްޝަނެވެ. ކަރަޕްޓް ވެފައިވާ ސިކުޑިތަކެވެ.

ނަމަވެސް، ރައްޔިތުންނަށް އޮޅުންނުފިލާ ހިސާބަށް ކަންކަން ދިއުމުން ނަތީޖާ ގޯސްވުން ގާތެވެ. ހުރިހާ ދިވެހީންގެ މުސްތަގްބަލަށް އަސަރުކުރާ ކަމެއް ކުރާން އުޅޭއިރު (އާ ގާނޫނު އަސާސީއެއް އެކުލަވާލަން އުޅޭއިރު)، އެންމެ ކުޑަވެގެން އެރައްޔިތުންނަށް ވާނުވާ އެބަ ހުރަހަކާނުލާ، ނޫނީ ސެންސަރު ކުރުމެއްނެތި، އެގެން މަޖުބޫރުވެއެވެ. މި ގެންނަންއުޅޭ އަސާސީއަކީ، ހަމައެކަނި އިންފޮމޭޝަން މިނިސްޓަރާއި އޭނާ އިޝްތިހާރު ކުރަންވެގެން ތެޅިފޮޅޭ އޭނާގެ ވެރިޔާގެ މަސްލަހަތަށް އެކަނި ނިމިގެން ތަސްދީގް ކުރެވިގެން ދާންޖެހޭ ގާނޫނު އަސާސީއެއް ނޫނެވެ. މިއީ ހުރިހާ ދިވެހީންގެ މަސްލަހަތަށް ނިމޭންޖެހޭ ކަމެކެވެ.

ރައްޔިތުންނަށް މިދަޑިވަޅުގައި އޮޅުވާލާ، އެމީހުންނަށް ލިބެންވާ ހައްގެއް ނިގުޅައި ގަނެވޭނެފަދަ ބާބެއް، ނުވަތަ އިސްލާހެއް ފާސްކުރުމަށް އެހީވާ ކޮންމެ މެމްބަރަކީ (ރައްޔިތުންގެ ޚާއްސަ މަޖިލީހުގެ)، އެމެމްބަރަކު ނުވަތަ އޭނާ ނިސްބަތްވާ ޕާޓީއަކާއިމެދު، ރައްޔިތުން މުޅި އުމުރަށް ނުރުހުންވާނެ މެމްބަރެކެވެ. އަދި ޕާޓީއެކެވެ. ޑރ. ހުސެއިން ރަޝީދަކީ، މިފައްތަރުގައި އިންނެވި އިއްޒަތްތެރި މެމްބަރެއްކަމުގައި ގިނަ ބަޔަކު މިހާރު އެބަ ދެކެއެވެ. އިންފޮމޭޝަން މިނިސްޓަރ، ނަޝީދަކީ މީނާގެ <ކޮންޓްރޯލަރ> ކަމުގައިވެސް ބައެއް އޮބްޒާވަރުން ހޫނުބަހުން ދައުވާކުރެއެވެ. ޑީއާރޕީގެ އިއްޒަތްތެރި މެމްބަރެއް ކަމުގައިވާ ލުބްނާ ޒާހިރު ހުސެއިން ގެ ޑިކްޓޭޝަނަށް އާނބަސް ވިދާޅުވާކަމަށް އަޑުއަރާފައިވާ މި ޑޮކްޓަރަކީ، އެމްޑީޕީ ފަނާކޮށްލުމަށް އަބަދުވެސް މަސައްކަތްކުރައްވާ ބޭފުޅެއްކަމުގައި، ޕާޓީގެ މުސްކުޅި މެމްބަރަކު ލިޔުންތެރިޔާއަށް ކިއައިދިނެވެ. ހަގީގަތް ހާމަވާނީ ޕާޓީގެ މުވާސަލާތީ އޮނިގަޑު ހަރުދަނާ ވެގެންނެވެ. ނުވަތަ، ސަރުކާރުގެ މީޑިޔާ ވަކިއަތަކަށް ނުޖެހި މައުލޫމާތު ފެތުރުމުންނެވެ.

މިފަދަ ކަންކަން މިގޮތަށް ވާން މެދުވެރިވާ އެއްސަބަބަކީ، ޕާޓީތަކުގެ މުވާސަލާތުގެ ހީނަރުކަމެވެ. އެމްޑީޕީއަށް ބަލާއިރު، މި ހީނަރުކަން އަބަދުވެސް ފޫބައްދަން ޖެހެނީ ސެކްރެޓޭރިއަޓްގެ ބޭރުން ޕާޓީއަށްޓަކައި ބައިވެރިވެ މަސައްކަތްކުރާ ވޮލަންޓިއަރުންނަށެވެ. މައުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި، އެހެން ޕާޓީތައް އަދި އޮތީ މާފަހަތުގައެވެ.

އެމްޑީޕީގެ އެތެރޭގައި އޮތް މުވާސަލާތުގެ އޮނިގަޑު ވަރުގަދަ ކުރެވެން އަންނަނީ، ޕާޓީގެ ސެކްރެޓޭރިއަޓް މުރާލިވެ ތަސައްރަފް ފުދިގެން ކަމުގައި ގިނަ މެމްބަރުން ލަފާދެއެވެ. ޕާޓީގެ ރެކޯޑްތައް ރަގަޅަށް ބަލަހައްޓާ، މަޖިލީސްތެރޭގައި ޕާޓީއަށް ނިސްބަތްވާ މެމްބަރުން ގެ ހަރަކާތްތައް ޕާޓީގެ އާންމު މެމްބަރުންނަށް އޮޅުންފިލުވައި ދިނުމުގެ ޒިންމާ އެޅެނީ، ޕާޓީގެ ސެކްރެޓޭރިއަޓް ގެ ކޮޑުގައެވެ. ޕާޓީގެ ގޮފިތަކުގެ އެންމެހާ މެމްބަރުންނަށް މި ބަދަލާބެހޭ ހުރިހާ މައުލޫމާތެއް ލިއްބައިދޭން އެބަޖެހެއެވެ. ގާނޫނު އަސާސީ އެއް އުފެދެމުން ދާއިރު މިކަންކަން ތަރުތީބުވާން ޖެހެއެވެ. ސަބަބަކީ އަޅުގަޑުމެންގެ ރާއްޖެ ޖިއޮގްރަފިކަލްގޮތުން އެތުރި އޮތް ހަގީގީ ސިފަ، ކިރިޔާވެސް ތަސައްވަރު ކުރެވޭފަދަ މީހަކަށްވިއްޔާ، މުވާސަލާތީ ގުޅުމުގައި ހިމެނޭ ދަތިތައް އިހްސާސް ކުރެވެން ވާނޭކަމެވެ. އެފަދަ މީހަކަށް، ޕާޓީގެ ނެޓްވާރކެއް ބިނާކޮށް، އެ ނެޓްވަރކްގެ ބޭނުން ހިފާނޭ ގޮތް ސިކުޑިއަށް ނެގެން ޖެހޭނެއެވެ. މިކަންކަންވެސް ބެލެންޖެހެއެވެ. މިއީވެސް ގާނޫނު އަސާސީއެއް ލިބިގަތުމަށް އުޅޭއިރު މުހިންމު ކަމެކެވެ.

އިސްލާހަށް އެދި ހަރަކާތްތެރި ވަމުންދާ ރައްޔިތުންނަށް އެމީހުން ތަމްސީލުކުރާ މެމްބަރުން އެކުރާ މަސައްކަތް ސާފުކޮށް އެގުމަކީ މިކަން އޮމާންކޮށް ގެންދެވޭނެ އެއްގޮތެވެ. މިކަން ކާމިޔާބުވާނީ، ސަރުކާރަށާއި، ސިޔާސީ ޕާޓީތަކަށް އާންމު ރައްޔިތުން ފެނި، އެމީހުންގެ މަސްލަހަތަކީ ކޮބައިކަން ދެނެގަނެވިގެންނެވެ. ސިވިލް ސޮސައިޓީއަށް އިހްތިރާމް ކުރެވިގެންނެވެ.

ޕާޓީތަކުގެ އިތުރުން އެއްބަހެއް ކިޔާ، އަދި އެއްދިމާޔަކަށް ދަތުރުކުރާ ހުރިހާ ދިވެހިން، މިވަގުތު މި ތިބެނީ ނޭވާ ހިފަހައްޓައިގެންނެވެ. ގާނޫނު އަސާސީ ނިމޭނެ ބާވައެވެ؟ ނިމޭއިރު އެ އަސާސީ އޮންނާނީ ކިހިނަކުން ބާވައެވެ؟ އެއް އަސާސީ އެއްލައިލާފައި އަނެއް އަސާސީއާއެކު ކުރިޔަށްދިއުމަށް ހަރުދަނާ އެއްބަސްވުމެއް އެބައޮތްބާވައެވެ؟

އެގިވަޑައި ގަންނަވާނޭ ފަދައިން، ކޮންމެ ދުވަހަކު އާ ގާނޫނު އަސާސީއެއް ލިޔާން އުޅުމަކީ ކޮސްކަމަކަށް ވާއިރު، އެޒަމާނަކަށް އެންމެ ފެތޭ އަދި ވީއެންމެ ގިނަ ދުވަހެއް ވަންދެން ބޭނުން ކުރެވޭނެ، ފުޅާ އަސާސްތަކެއް އެކުލަވާލުމަކީ، ވިސްނުންތެރި ފިޔަވަޅަކަށް ވާނެއެވެ.

އަޅުގަޑުވެސް ގަބޫލުކުރަމެވެ. ޒަމާނަށް ފެތޭ ސިޔާސީ އަޚްލާގެއް، އަޅުގަޑުމެންގެ ތެރޭގައި އަށަގަތުމަށް އެތައް ދައުރުކުރުން ތަކެއް ބޭނުންވާނެއެވެ. ނަމަވެސް، މިހާރުން މިހާރަށްވެސް މުވާސަލާތީ އޮނިގަޑު ނަގަހައްޓާ ކޮޅަށް ޖެހިއްޖެނަމަ، އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ކަންކަމުގެ ހަގީގަތް ގިނަބަޔަކަށް އޮޅުންފިލާ، މައުލޫމާތު ހަލުވިކަމާއެކު ދައުރުކޮށް، ރައްޔިތުންނާއި މަޖިލީހުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވާ މެމްބަރުންނާއި ދެމެދު ގުޅުންތައް އުފެދި އާރޯވާނެއެވެ.

މިހާރު މިއޮތް ފުސް މާހައުލުގައި، ޒިންމާދާރު މީޑިއާއެއް މަސައްކަތް ކުރެވޭނެ ޖާގައެއް ނެތެވެ. އެކަމަށް ފަހިވާ ގާނޫނީ އޮނިގަޑެއް ހެދުމަށް އުޅުމަކީ މި ސަރުކާރުގެ ބޭނުމެއްވެސް ނޫންކަން މިހާރު އެގި ފާޅުވެއްޖެއެވެ. ބޭނުންނުވާ ދެބަސްވުންތަކާއި، އަރާރުންތައް ގިނަވަނީ (ޚާއްސަ މަޖިލީހުގެ ތަޅުމުގައި ވިޔަސް، އެތަޅުމުން ބޭރުގައި ވީނަމަހީވެސް)، ސަރުކާރުން މުވާސަލާތައް ހުރަސްއަޅާ، މައުލޫމާތު ސިއްރުކޮށް ރައްޔިތުން ބިރުގަންނަވާތީއެވެ. ކަމަށް ބޭނުންވާ ހަމަތަކާ އުސޫލުތައް އެއީ، ހަމައެކަނި ސަރުކާރު ހިމާޔަތްކޮށް ރައްޔިތުންނަށް އޮޅުވާލުމަށް ގެންގުޅޭ އުކުޅުތަކަކަށް ވުމީ މީގެ އެންމެ ދެރަކަމެވެ.

ގާނޫނު އަސާސީ ނިމޭއިރު އޮންނާނެ ނަމޫނާއަކީ، ރައްޔިތުންގެ މަންދޫބުންގެ ތެރޭގައި ތިއްބެވި ތަފާތު ޕާޓީތަކުން ނިންމާނެ ނަމޫނާއެކެވެ. އެއާ ޚިލާފަށް ގާނޫނު އަސާސީއަކީ އެންމެންގެ އެއްޗެކެވެ. އަދި ގިނަބަޔަކު ދެކޭގޮތުގައި، މައުމޫނު ވެރިކަމުން ދުރަށްލުމާއި، މުސްތަގްބަލަށް ދިވެހީންނަށް އާ ގާނޫނު އަސާސީއެއް ލިޔެ ފާސްކުރުމާ، މިއީ މުޅީން ދެކަމެކެވެ. އެހެނަސް ވެރިކަން ހިންގާ ފަރާތުގެ ނުފޫޒު ގާނޫނު ހަދާ ފަރާތްތަކަށް އޮތީތީވެ، މި ދެކަންތައް ފުށުއަރައި، އޮޅުންގަޑެއްގެ މެދަށް ރައްޔިތުންނަށް މިތިބީ ވަދެވިފައެވެ. ދެކަމަކީވެސް ދިވެހީންނަށް ލިބޭންއޮތް ފެހި މުސްތަގްބަލް ބިނާކުރުމަށް ކުރަންޖެހޭ ދެކަމެވެ. ކަން ކުރާން މިޖެހެނީ އަމިއްލައަށެވެ. (ނިމުނީ)

Maldives needs bicameral parliament, mid-term elections and four-year presidential term

2007-11-23T12:55:00.000-08:00

After spending more than three years idle, the members of our Constituent Assembly (People's Special Majlis) seems to be eager to finish the constitution by a self-imposed deadline of November 30. However, it is a matter of grave concern that the present draft falls short of several reforms that will benefit the country.

We propose to include these features in the constitution.

1. Bicameral Parliament

During debates at Special Majlis our MPs just dismissed the idea of a bicameral parliament without even a sound debate and decided that Maldives should have a unicameral parliament. They did not consult their constituents much before making their decision. The reason is obvious: these MPs who are hopeful of future re-election, are not ignorant of the power, influence and benefits they can reap out in a single chamber parliament.

But we call for a bicameral parliament in the Maldives because two chambers work to check and balance the work of each chamber. We find examples of bicameral parliaments in countries with presidential system as well as parliamentary system. Examples include USA, UK, India, Japan and Australia. Wikipedia outlines some of the benefits of such a parliament.

A 2005 report on democratic reform in the Arab world by the US Council on Foreign Relations co-sponsored by former Secretary of State Madeleine Albright urged Arab states to adopt bicameralism, with upper chambers appointed on a 'specialised basis'. The Council claimed that this would protect against the 'tyranny of the majority', expressing concerns that without a system of checks and balances extremists would use the single chamber parliaments to restrict the rights of minority groups.

2. Mid-term elections

It has been generally accepted by various political stakeholders that Maldives is going to have a Presidential System. One of the most important features of a Presidential System is mid-term elections. Mid-term elections make the Parliament more accountable. If mid-term elections comes with a bicameral parliament it creates more accountability and checks and balances. For example, in the USA all members of House of Representatives are elected every two years in mid-term elections while some members of Senate are also elected in mid-term elections. However, our MPs have decided to have a five-year term for the parliament. Instead of this our parliament should consist of two houses with one of them facing elections every two years.

3. Four-year term for President

We believe the term of five-years for a President is too long as one person can rule for ten years if he or she can win two-terms. The two-term restriction for one person is excellent. However, we believe the term of a President must be four years and not five years. During the four-year term a mid-term election must be held to elect members of one of the chambers in a bicameral parliament.

We will be advocating for these reforms. We are at a loss as to why our MPs failed to come up with these important features that are seen as very important in a Presidential System.

What you can do

Time is running out. The constitution that they are trying to make for us and our future generations should be made after consulting us. The MPs are frantically trying to pass all chapters within the next few days. This is the most crucial time to act if you need a better constitution. Tell your MP that you need these reforms. Start talking about this in cafes and at your office. Organise protests near the parliament. Send requests to the Chair of the Drafting Committee Mr Ibrahim Ismail (Ibra) that you need these reforms included in the draft of the constitution. Start the campaigns in your facebook groups and blogs.

These reforms are needed to make the Parliament and Executive more accountable with a new constitution. If our MPs ignore the appeal, we will make sure they will have a hard time getting re-elected in the future elections. Having a better constitution is our right as well. Just because they are elected for making it, does not mean they can do whatever they want with it. Remember that they are being paid with our money. The people's money.

Our Facebook groups Idhikeeli Maldives and Separation of Powers for Maldives have already started this campaign. Why don't you join as well to have a better future for all of us?

Global Day of Action for Burma

2007-10-06T04:09:00.000-07:00

Today is the Global Day of Action for Burma. Protests and other events are being organised in 100 cities in 30 countries to show support with the people of Burma. Protesters are condemning the brutal crackdown in Burma and putting pressure on their own governments and the UN to take urgent action over Burma. It is hoped that the unified voice of the global citizens will provide some protection to monks and other democracy activists in Burma who are either risking their lives or facing torture in detention. More details at the Facebook group Support the Monks' Protest in Burma.

Bilhegandu for Burma

The Facebook group Cry Freedom - Maldives organised an event to show support with the people of Burma on October 4 evening. The event 'Bilehgandu for Burma' involved gathering near the 'Tsunami Monument' near Thin Baaru Vaki Kuraa Maidhaan or Separation of Three Powers Square and chewing of betel leaves. The activists also held a banner supporting democracy in Burma. People of Male' stopover at this point to buy and chew betel leaves from the parked push-carts. Cry Freedom - Maldives said chewing of betel leaves is something common that Maldivians have with the Burmese people. However, it was not lost on the activists that what is most significant similarity between Maldivians and Burmese is that both nations are ruled by dictatorships that are suppressing the call for freedom through brutal tactics.

Here is the report of the event prepared by the group Cry Freedom - Maldives.

Despite the heavy rain more than 30 cry freedom members with their friends came to show their support for the Burmese people. We all gathered at the tsunami memorial at about 9 45.

At about 10 we hoisted the banner which read “bilehgandu for Burma, we are with the people of Burma -rise up-free Burma-cry freedom”it was a beautiful site. we all were happy to make new like minded friends, Who gave a damn about human rights here and around the world.

At 10 15 we were peacefully sitting on the sea wall with the banner hoisted. Police patrols start driving around.

Police van comes and starts taking pictures. We all were very happy that the police were supporting this event.

At about10 30 the police van pulls up to us and asks us
Why are u writing stuff about BURUMA !!!
We tell them that B –U- R –M- A spells BURMA not BURUMA
Ok they say so wats all this about
We say we are hear to show our solidarity towards the Burmese people who were calling for their rights. And freedom we are not hear for any political reasons,
We said that its our right to gather hear, it’s the only area in male wear people cud gather without permission.
The policeman says yeah its ok, some of them chew our bilehgandu
The police van leaves the area

We get back to our peaceful sitting. We get some bilehgandus from the nearest gadiyaa .
We start chewing it peacefully (no raikulhu was ever spat on the area)

At about 10 45 the police van returns with two patrol cars.
Surround us.
This time all the policemen gets out of their cars comes to us and says that .this is against the law
They tell us that they will have to confiscate the banner
They don’t give us any real reason

Since we didn’t want any problems .we gave them the banner. They go away. Smiling .
At 11 20 protest comes to an end with our rights violated by the very people who are supposed to protect it-

Pictures of the event has been posted on the event page and cry freedom page

!Free Burma

2007-10-04T07:35:00.000-07:00

Join international bloggers posting only one blog post to their blogs on October 4, to show support with the democracy movement in Burma. Like Maldives, Burma is also being ruled by a dictatorship. At this moment, thousands of monks and democracy activists are detained, and they may be tortured. International pressure is needed to reduce the extent of brutality exercised by the military junta in Burma.

Put your name in open letter to UN urging action over Burma

2007-10-02T04:02:00.000-07:00

Put your name in an open letter to Ban Ki-Moon, Secretary-General of the United Nations, urging urgent action concerning Burma. This open letter, initiated by blect.net, is one way you can show your support to the peaceful protests in Burma and join people from the rest of the world in showing solidarity with Burmese people.

Maldives facing the ugly beast of terrorism

2007-09-29T14:52:00.000-07:00

This is a sad day for Maldivians. The ugly beast of terror has appeared here, in our own country, which we like to label as peaceful and tranquil.

Idhikeeli condemns the act of terrorism that occurred in Sultan Park on September 29. Our sympathies are with the injured tourists and their families. We wish the injured guests a speedy recovery.

It is a sad day and words fail us. However, it is not easy to analyse what happened without hundreds of words. It is important to go back to a November night in 1978 when a pistol-carrying band of terrorists came to power in the Maldives, and how their ridiculous policies have created violence, hatred and extremism in our community.

It is easy to point fingers and blame. It is easy to say that those who have been urging a boycott of tourism should be responsible for what happened in addition to the perpetrators of this crime. Let there be a distinction made that those who were promoting a boycott were not advocating an entire boycott of tourism but a selective boycott. They were advocating for a boycott of selective resorts belonging to the cronies of the regime. Those who were promoting this boycott had highly debatable standards and procedures when it came to selecting the resorts and removing the resorts from the boycott list. But let us not forget that it was a selective boycott.

We don't see any link between the boycott and what happened on September 29. But we see too many links between what happened on that November night in 1978 and what happened on Saturday.

Additional information
http://www.minivannews.com/news/news.php?id=3687

Wear red today to show support for Burma's peaceful protests

2007-09-28T03:10:00.000-07:00

The biggest threat to the military junta in Burma has come when thousands of monks and other people supporting freedom started marching peacefully against the military rule. Today (Friday, September 28) people are wearing red shirts or red dresses worldwide to show their support for the peaceful protests in Burma. The event is organized through a Facebook group.

Like Maldivians the people of Burma are also suffering under a brutal dictatorship. Show that Maldivians care about the people of Burma by wearing red today. We are promoting this event through our Facebook group Idhikeeli Maldives.

Join a worldwide campaign to show support for the cause of freedom in Burma. Wear red today and upload a picture of yourself to the Red Shirt for Burma Picture Group to show your support.

You can also upload photos to the Red Shirt for Burma Flickr pool.

Vigil held to remember torture victim and stand up against torture

2007-09-22T01:07:00.000-07:00

A vigil to remember torture victim Eavan Naseem and raise voices against torture was held in the night of September 19 in Male'. The event was initiated by Idhikeeli and supported by people against torture.

In the night of September 19, 2003, at the young age of 19, Eavan Naseem, an inmate of Maafushi Jail in the Maldives, was brutally beaten to death by prison guards of NSS. His death caused riots in prison next day and NSS shot prisoners killing and wounding inmates. On September 20, Male' went into a riot and brought the birth of a pro-democracy movement.

The event was primarily promoted through Facebook. We created an event at Facebook on September 14. Within just six days the event was one of the most popular in the Maldives network of Facebook. When the event began at 9.00 pm 87 people had confirmed to attend, and 72 people indicated that they might attend. The number of people not attending the event remained at 360 and 660 people had not replied. More than 1,100 people were invited within six days with the support of Facebook users and admins of Facebook groups. When the event was created there were close to 5,000 members in the Maldives network in Facebook. The number of people not attending and the number of people who were invited included those not in the country.

Because of the repressive nature of police, the number of people who indicated they were not attending and those who did not respond in either way do not truly reflect the support for such an event.

However, relatively few people turned up for the vigil. This has been criticised by one Facebook user who says the people are indifferent to torture prevailing in the country.

We did not give a specific location for the event but requested the people to sit on the seawall around Male' at any location they wanted. Most people turned up at the southeast corner of Male' which is a popular gathering point for reformists. The time of the event was from 9.00 pm to midnight.

Several pro-democracy activists participated including Aishath Aniya and Jennifer Latheef. Eavan's mother Mariyam Manike participated in the vigil to remember her son.

We requested bloggers to cover this event and photographers to upload photos to Flickr. One Flickr user has uploaded two photos of the event including one of Mariyam Manike sitting on the seawall.

The event went peacefully. There were police vans circling around and at one point they inquired what was going on. However, there were no confrontations. A heavy downpour later could have affected some of the activities planned. We had encouraged groups of participants to come up with their own creative ideas for the event which we called an "open source event."

This event is a success and we plan to have the same event next year with more people and new activities to mark 9/19.

Vigil to be held in Male' to remember torture victim Eavan Naseem

2007-09-18T13:57:00.000-07:00

In the night of September 19, 2003, at the young age of 19, Eavan Naseem, an inmate of Maafushi Jail in the Maldives, was brutally beaten to death by prison guards of NSS. His death caused riots in prison next day and NSS shot prisoners killing and wounding inmates. On September 20, Male' went into a riot and brought the birth of a pro-democracy movement.

To remember the death of Eavan Naseem, we are organising a vigil for the night of September 19 this year. People can sit on the seawall around Male' (thoshigandu) in Boduthakurufaanu Magu from 9 pm to 12 am. There is no specific point. You can sit on the seawall at a location close to your home or any area you prefer. This is a peaceful vigil. You can bring candles if you want. You can wear t-shirts bearing messages if you want. You don't have to continue the vigil from 9 pm to 12 am. It is okay even if you join anytime in between and leave before 12 pm.

We need the help of photographers to take photos and upload to your Flickr accounts. You can also take video clips and upload to YouTube. This is not a political event. This is an event organised because we are against torture. Standing up against torture means you are supporting humanity.

This event has been primarily promoted through Facebook. Visit this event's page at Facebook and join, and invite all your Facebook friends.

This is an "open source event". Like open source software to which you can add plugins and extensions and modify the source code to make it better. Those attending can add new flavours to the event such as banners and t-shirts. You can get an old t-shirt and write on it using a permanent marker. This is cheaper but effective. Be creative with what you write. You can also go there in your evening dresses and shirts/-t-shirts. What is important is to sit on seawall to show that you are against torture. You don't have to spend a dime for the event if you don't want to do it.

This event is a non-violent and peaceful action. We will follow internationally accepted guidelines for non-violent action. Participants can read a guideline (in Dhivehi language) from the website of Gaumataka Movement.

We request all bloggers to promote this event in their blogs. Give a link to the Facebook event page from your blogs. Write a blog post about the event both before and after the event.

Start sending SMS to your friends about the event. Something like "Sit on seawall (thoshigandu) around Male' in Boduthakurufaanu Magu in the night of 19 September, between 9 pm and 12 am, and join a vigil to mark the 4th anniversary of killing of Eavan Naseem. Raise your voice against torture".

We have been asked why we are holding a vigil to mark the killing of Eavan Naseem. We have been asked why he is so special. Here are our replies.

Eavan was not special. He was just one among many of our youth lured into drugs by the regime, and ended up in prison. He was one among many who were tortured. What made his name a household name was the fact that the Maldivian public saw bruises and injuries on his body. They realised that torture is not just another allegation and that it was the dark reality. We are not trying to elevate Eavan to a cult hero status. We are marking the day he was killed, to say loudly that we do not support torture. Eavan was a victim of circumstances like so many of us. He may not have lived an exemplary life. But he was a torture victim. And he was a human being.

Eavan was not special. He was just another ordinary young boy from an ordinary family. His neighbourhood (Red Line City) has seen many of their youth end up in prison. Two other young people from that neighbourhood (Aishath Sudha and Ali Shahir) were also tortured and killed in prison. Eavan need not be special. The bruises on his body caused a collective conscience to say "It is enough!". When we sit on the seawall we will be showing solidarity with families of all torture victims. Eavan's photos are symbols of all of them. Eavan's story is their story.

Eavan was not the only one who was tortured in Maldives. Visit the website of Association for Prevention of Torture and Ill-Treatment in the Maldives to find out more about torture in the Maldives.

British PR consultant continues to be an apologist for Gayoom

2007-09-14T01:25:00.001-07:00

Minivan News has published our Letter to Editor expressing our thoughts on the outrageous comments made by British PR consultant Mr Nic Careem about the affairs of Maldives. Mr Careem has replied and his defensive letter once again shows he is an apologist for Gayoom, who he calls Dr Gayoom.

Chronology of events:

September 5, 2007: Minivan News publishes a news saying British company Blue Sky Network (founded by Mr Careem) denied running PR campaign for Gayoom.

September 9, 2007: A person with the pseudonym IM sends a Letter to Editor to Minivan News, saying Mr Careem gave undue credit to former foreign minister Dr Shaheed during Friends of Live Earth Concert held in Maldives in July.

September 10, 2007: Mr Nic Careem sends a Letter to Editor to Minivan News, defending promoting Dr Shaheed. He also said "The truth is the Maldives is, compared to many countries in the region, relatively well off with one of the highest GDP's in the region, with literacy levels on par with more developed countries and a healthcare and penal system as good as anything in the western world."

September 11, 2007: Idhikeeli sends a Letter to Editor to Minivan News in which we gave counter arguments for Mr Nic Careem's outrageous remarks.

Torture victim Abdullah Mahir, who has received political asylum in UK, responds to Mr Nic Careem, in an open letter to Mr Careem published in Minivan News. Mahir criticizes Mr Careem for comparing the healthcare system in the Maldives to that of NHS.

September 12, 2007: Mr Nic Careem replies in a Letter to Editor to Minivan News in which he continues to be an apologist for Gayoom. His response shows either his utter ignorance about the affairs of the Maldives or his willingness to intentionally ignore what is happening in the Maldives.

September 13, 2007: Ali Sameeu sends a Letter to Editor to Minivan News in which he questions why Mr Nic Careem was addressing Maldives president as Dr Gayoom.

ވޯޓު އޮޅުވާލީމާ ޖެހޭނީ މުޒާހިރާ ކުރަން

2007-09-03T10:02:00.000-07:00

އޮގަސްޓް 18 ވަނަ ދުވަހު ރާއްޖޭގައި ނެގި އާންމު ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓުގައި ސަރުކާރުން މަކަރު ހަދައި އޮޅުވާލާފައިވާ ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭ ކިތަންމެ ސަބަބެއް އެބަހުއްޓެވެ. އިދިކީލި ގްރޫޕްގެ ފަރާތުން މަސައްކަތް ކުރަމުން އައީ ރާއްޖެއަށް ތިންބާރު ވަކިވެފައިވާ ރިޔާސީ ނިޒާމެއް ގެނައުމަށެވެ. ނަމަވެސް އެމަގުސަދު ހާސިލުކުރަން ބޭނުންވީ އޮޅުވާލާފައިވާ ވޯޓަކުންނެއް ނޫނެވެ. ވޯޓު އޮޅުވާލުމަކީ ވަރަށް ބޮޑު ކުށެކެވެ. އެކަމުގައި ބައިވެރިވި ހުރިހާ ފަރާތްތައް އަދުލު އިންސާފުގެ ކުރިމައްޗަށް ގެންނަން ޖެހޭނެއެވެ. އަދި ވޯޓު އޮޅުވާލުމާއި ދެކޮޅަށް އެމްޑީޕީ އިން ކުރި މުޒާހިރާއަށް ތަރުހީބު ދެމެވެ. އަދި އިތުރު މުޒާހިރާ ވެސް ކުރާނެ ކަމަށް އުއްމީދު ކުރަމެވެ. އެމްޑީޕީ އިން އޮގަސްޓް 18 ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރިން ކެމްޕޭން ކުރަމުން އައީ ވަރަށް ވެސް ހަޑި މުޑުދާރު ގޮތަކަށެވެ. އެއީ ރައްޔިތުންނަށް އޮޅުވާލާފައި ރިޔާސީ ނިޒާމާއި ބަރުލަމާނީ ނިޒާމު ކިޔާދެމުން ދިޔައީއެވެ. މިފަދަ އޮޅުވާލުންތައް އެހެން ބައެއް ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުން ވެސް ބޭނުންކުރިއެވެ. އިދިކީލި އަކީ އެއްވެސް ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ މައުތު ޕީސް އެއް ނޫނެވެ. ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ހަޑިމުޑުދާރު ކަންތައް ހާމަކުރަމުން ގެންދާނަމެވެ. އަދި ވަކިން ހާއްސަކޮށް ރައްޔިތުންނަށް އިސްލާހު ގެނެސްދިނުމުގެ ނަމުގައި އޮޅުވާލާ އޮޅުވާލުންތައް ހާމަކުރާނަމެވެ. އަހަރެމެންގެ ކުރިމަތީގައި ދެން އޮތީ ރިޔާސީ ނިޒާމެއްގެ އަސާސީ ސިފަތައް ގާނޫނު އަސާސީގައި ބަޔާންކުރޭތޯ ޔަގީން ކުރުމެވެ. ރާއްޖެއަށް ތިންބާރު ވަކިވެފައިވާ ނިޒާމެއް ގެނައުމުގެ މަސައްކަތް ނިމުނު ވޯޓާއި ހަމައިން ނިމުނީއަކީ ނޫނެވެ. އެމަސައްކަތް އަދި ކިރިޔާ ފެށުނީއެވެ. ރިޔާސީ ނިޒާމެއްގައި ރާއްޖޭގައި އޮންނަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ފެންނަ އަސާސީ ސިފަތައް ވަރަށް އަވަހަށް ހާމަކުރާނަމެވެ. މިސިފަތައް ގާނޫނު އަސާސީގައި ބަޔާންކުރުވުމަށް ރައްޔިތުންގެ ހާއްސަ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނަށް ޕްރެޝަރ ކުރުމުގައި ތިޔަ ފަރާތްތަކުގެ އެއްބާރުލުން ލިބޭނެ ކަމަށް އުއްމީދު ކުރަމެވެ.

ވޯޓު އޮޅުވާލާފައިވާ ކަމަށް އެމްޑީޕީ އިން ދައްކާ ހެކިތައް

ރިޔާސީ ނިޒާމް

2007-08-12T03:41:00.003-07:00

ލިޔުނީ: އަބްދުﷲ ޝިނާން، ޝާއިއުކުރީ: އައްޑުވަސް 2007

ރިޔާސީ ނިޒާމަކީ އެ ނިޒާމެއްގައި ރައްޔިތުން އިންތިހާބްކުރާ (ސީދާ ގޮތުން ވިޔަސް އަދި ނުސީދާ ގޮތުން ވިޔަސް) ރައީސަކު ދައުލަތުގެ ވެރިއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ، ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތެއްގެތެރޭ ވެރިކަމުގެ އެންމެހައި ބާރުތައް މިލްކުރައްވައިގެން ހިންގަވާ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމެކެވެ. މަތީގައި ބަޔާން ކުރެވިފައިވާ ފަދަ ފުރިހަމަ ރިޔާސީ ނިޒާމެއްގެ އަސްލު ބިނާވެފައި އޮންނާނީ މަޝްހޫރު ފިލޯސަފަރ މޮންޓެސްކޫގެ ތިންބާރު ވަކިކުރާ ނަޒަރިއްޔާ (ސެޕަރޭޝަން އޮފް ޕަވަރސް)ގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައެވެ. ހަމަ އެއާއިއެކު ދައުލަތުގެ އެންމެ އިސްވެރިޔާ އާއި އެ ބޭފުޅާގެ ވަޒީރުން ހުރިހާކަމެއްގައި ޤާނޫނުހަދާ މަޖްލީހަށް ކިޔަމަންވެ ބަރޯސާވާކަށް ނުޖެހެއެވެ. މި ނިޒާމަކީ ދުނިޔޭގެ ވަރަށް ގިނަ ގައުމުތަކުގައި ތަޖުރިބާ ކުރަމުން އަންނަ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމެކެވެ. މި ގައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ބްރެޒިލް، އާރޖެންޓީނާ، ޗިލީ، މެކްސިކޯ، ފިލިޕީންސް އަދި ސައުތު ކޮރެޔާ ހިމެނެއެވެ. ނަމަވެސް މިއަދުގެ ސުޕަރ ޕަވަރ އެމެރިކާ ބެލެވިފައިވަނީ މި ނިޒާމް ގާއިމްކޮށް މި ނިޒާމްގެ ސިފަތައް ދިރުވާ އާލާކުރުމަށް އެންމެ ބާރުއަޅާ ގައުމުކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން މި ނިޒާމް އެންމެ ފުރިހަމައަށް ޤާއިމްކޮށް އޭގެ ފައިދާއާއި މަންފާ އެޤައުމުގެ ރައްޔިތުންނަށް އެންމެ ފުރިހަމައަށް ލިބެމުންދާކަން އެމެރިކާ މިއަދު އެދަނީ ދުނިޔެއަށް ހާމަކޮށްދެމުންނެވެ.

ފުރިހަމަ ރިޔާސީ ނިޒާމެއްގައި ހުންނަންޖެހޭ މުހިއްމު އަސާސީ ސިފަތަކަކީ:

1 - ރައީސްގެ ހަޤީޤީ ބާރު

މި ނިޒާމުގައި ޤައުމުގެ ވެރިކަމުގެ ހުންގާނުގައި ނުވަތަ ވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި (އެގްޒެކެޓިވް) ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަކިމުއްދަތެއް ހަމަވަންދެން، ފުރިހަމަ ބާރާއެކު ދައުލަތުގެ އަދި ސަރުކާރުގެ އިސްވެރިއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ހަރަކާތްތެރިވާނީ ރައްޔިތުން އިންތިހާބްކޮށްފައިވާ އެބައިމީހުންގެ ރައީސްއެވެ. މިސާލަކަށް އެމެރިކާގައި ނަމަ ރައްޔިތުން އެބައިމީހުންގެ ރައީސް ކޮންމެ 4 އަހަރަކުން އެއްފަހަރު އިންތިހާބް ކުރެއެވެ. މިގޮތަށް ރައީސް އިންތިހާބް ކުރާއިރު އެ މީހަކަށް އެންމެ ގިނަވެގެން ރައީސް ކަން ކުރެވޭނެ މުއްދަތެއް އޮންނާނީ ޤާނޫނު އަސާސީގައި ބަޔާންކުރެވިފައެވެ. މިސާލަކަށް އެމެރިކާގައި އެންމެ ދިގުމުއްދަތަކަށް ރައީސްކަން ކުރެވޭނީ 4 އަހަރުގެ2 ދައުރެވެ. ޖުމްލަ 8 އަހަރެވެ.

މިނިޒާމުގައި ރައީސަށް އޭނައަށް ލިބިފައިވާ ބާރުތަކުގެ މަތިން އޭނާގެ ވަޒީރުން އެއްމަގާމުން އަނެއް މަގާމަށް ބަދަލުކުރުމާއި އަދި ވަޒީރުން ވަޒީރުކަމަށްއައްޔަން ކުރުމާއި ވަޒީރުން ވަޒީރުކަމުން ވަކިކުރުން ހިމެނެއެވެ. އަދި ޤައުމީ ސިޔާސަތު އެކުލަވާލުމާއި ހަނގުރާމަ އިއުލާން ކުރުމާއި ޤައުމުގައި ކުއްލިހާލަތު އިޢުލާންކުރުމާއި އަދި ޤާނޫނާއި ގަވާއިދު ހިފަހައްޓަން ކުރަންޖެހޭ ހުރިހާކަމެއް ކުރުމުގެ ފުރިހަމަ ބާރު އޮންނާނީ ރައީސްގެ އަތްމަތީގައެވެ.

2 - ވެރިކަން ހިންގާބާރާއި (އެގްޒެކެޓިވް) ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލިސް (ލެޖިސްލޭޗަރ) ވަކިވެ މިނިވަންވެފައި އޮތުން

މިނިޒާމުގައި ރައީސާއި ވަޒީރުން ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލިހުގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައެއް ނުތިއްބެވޭނެއެވެ. މިގޮތުން ރައީސް ޤާނޫނުހަދާ މަޖްލީހުގެ މެންބަރަކަށް ވަޒީރުކަން ދެއްވައިފިނަމަ އެބޭފުޅަކު ޖެހިވަޑައިގަންނަވާނީ ޤާނޫނުހަދާ މަޖްލީހުގެ ގޮނޑި ދޫކޮށްލައްވާށެވެ. މިސަބަބާހުރެ ރައީސް އާއި އޭނާގެ ވަޒީރުން ޤާނޫނުހަދާ މަޖްލީހުގައި ހިނގާ ބަހުސްތަކުގައި ބައިވެރިއެއް ނުވާނެއެވެ. އަދި ނުވެސް ވެވޭނެއެވެ. ނަމަވެސް ބައެއްކަހަލަ މުހިއްމު މައްސަލަތަކުގައި ރައީސް ޤާނޫނު ހަދާމަޖްލީހުގައި ތަގުރީރު ކުރައްވައެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ އަނެއްބައި ފަހަރުތަކުގައި ރައީސް ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހަށް ހާޒިރުނުވެ އެމައްސަލައަކާއި ގުޅޭ "ބަޔާނެއް" ނުވަތަ 'ލިޔުމެއް" ވެސް ހުށަހަޅާފާނެއެވެ. މިގޮތަށް ރައީސް ފޮނުއްވަވާ "ބަޔާންތައް" ބަލައިގަތުމާއި ނުގަތުން ބިނާވެފައި އޮންނާނީ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގެ މެންބަރުންގެ އަތްމަތީގައެވެ. ބައެއްހާލަތުތަކުގައި ވަޒީރުންވެސް ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަންނަވައެވެ. ނަމަވެސް މިއިން އެއްވެސް ވަޒީރަކަށް ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގައި ވޯޓު ދިނުމުގެ ހައްގެއް ނޯންނާނެއެވެ. އަހަރީ ބަޖެޓް ކަނޑައަޅައި ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހަށް ހުށަހަޅާނީ ސީދާ ރައީސްއެވެ. ނަމަވެސް ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހަށް ފެންނަ ހިދެއްގައި އެއިން ބައިބައި އުނިކުރުމުގެ އިހްތިޔާރު އޮވެއެވެ. ހަމަ މިގޮތަށް ޤާނޫނުހަދާ މަޖްލީހުން ފާސްކުރާ ބިލާ ދެކޮޅަށް ވީޓޯ ކުރުމުގެ ބާރު ރައީސަށް އޮވެއެވެ. މިގޮތުން ރައީސް ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުން ފާސްކުރާ ބިލަކާ ދެކޮޅަށް ވީޓޯގެ ބާރު ބޭނުން ކުރައްވައިފިއްޔާ އަލުން އެބިލް އަނބުރާ ގެންގޮސް އިސްލާހު ކުރުމަށްފަހު ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގެ ހާއްސަ އަޣުލަބިއްޔަތަކުން ފާސްކުރެވިދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން މިފަދަ ނިޒާމެއްގައި ވެރިކަން ހިންގާފަރާތާއި ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލިސް އޮންނާނީ މުޅިން މިނިވަންވެފައެވެ.

3- ޗެކް އެންޑް ބެލެންސް ސިސްޓަމް (އެއްބާރު އަނެއްބާރަށް ފާރަލާ ބެލުން)

ރައީސް އޭނާއަށް ލިބިފައިވާ ބާރު ބޭނުން ކުރައްވައި "ހުދްމުހްތާރު" ސިޔާސަތެއް ގެންގުޅުއްވާނަމަ އެކަންބަލާ ހުއްޓުވޭނެ ފަދަ ނިޒާމެއް ގާއިމްވެފައި އޮތުން މުހިއްމެވެ. މިގޮތުން ޗެކް އެންޑް ބެލެންސް ސިސްޓަމަކީ (އެއްބާރު އަނެއްބާރަށް ފާރަލާ ބެލުން) މިފަދަ ކަންކަން ބެލުމަށް އޮތް ވަރަށް ރަގަޅު ހައްލެކެވެ. މި ނިޒާމުގައި މައިގަޑު ތިންބާރު ކަމުގައިވާ ސަރުކާރު ހިންގުމުގެ ބާރާއި ޤާނޫނު ހާދާ މަޖްލީހުގެބާރާއި އަދި އަދުލްއިންސާފް ޤާއިމްކުރުމުގެ (ޝަރުޢީ އިދާރާ) ބާރުން އެއްބާރު އަނެއްބާރަށް ފާރަލާ ބަލާ ޗެކްކުރެވޭނެއެވެ. މިސާލަކަށް އެމެރިކާގައި ރައީސް މަގާމްތަކަށް އައްޔަން ކުރައްވާ ބޭފުޅުންނާއި، ޤައުމުތަކުގެ މެދުގައި ކުރެވޭ މުޢާހަދާތަކުގައި ސޮއިކުރެވޭނީ ސެނެޓުގެ(މަޖްލީހުން) ތާއީދުލިބިގެންނެވެ. އަދި ހަމައެކަނި ރައީސް އެފަދަ އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކުރަން ބޭނުންވިކަމުގައި ވިޔަސް ސެނެޓުގެ ރުހުމާއިނުލާ އެ މަޤްޞަދް ހާސިލެއްނުވާނެއެވެ. އަދި ކޮންގްރެސުން (ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލިސް) ފާސްވާ ބިލްތައް ތަސްދީގު ކުރެވޭނީ ރައީސްގެ ހުއްދައާއި އެކުއެވެ. އަދި ހަމަ ކޮންގްރެސުން ބިލެއް ފާސްކުރިކަމުގައި ވިޔަސް އެއާއި ދެކޮޅަށް ވީޓޯ ކުރުމުގެ ބާރު ރައީސްއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ކޮންގްރެސުން ފާސްކުރާ ޤާނޫނަކީ ނުވަތަ ރައީސް ނެރުއްވާ ޤަރާރަކީ ޤާނޫނު އަސާސީއާއި ފުށުއަރާ އެއްޗެއްކަމަށް ވަނީނަމަ އެފަދަ ޤާނޫނުތަކާއި ނުވަތަ ޤަރާރުތައް ހުއްޓުވައި އެކަމާދެކޮޅަށް އަޑުއުފުލުމުގެ އިހުތިޔާރު އަދުލްއިންސާފު ޤާއިމްކުރާ އިދާރާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ނަމަވެސް މިފަދަ ނިޒާމެއް ކާމިޔާބު ކަމާއެކު މަސައްކަތްކުރާނީ ފިސާރި މިނިވަންކަމާއިއެކު ތިން ބާރު ވަކިކުރެވިފައިވާނަމައެވެ.

4 – ރައީސްކަމުން ވަކިކުރުން

މިނިޒާމުގައި ރައީސް، ރައީސްކަމުގެ މަޤާމުން ، އޭނާގެ ވެރިކަމުގެ ދައުރު ހަމަވުމުގެ ކުރިން ބޭލޭނެ ގޮތަކީ ގާނޫނާއި ގަވާއިދުތައް މުގުރާ މަޤާމުގެ ހުވަޔާ ހިލާފްވުމެވެ. މިގޮތުން ރައީސްކަމުގެ ހުވާގައި ތިމަންނަ (ރައީސް) ދައުލަތުގެ ޤާނޫނު އަސާސީއަށް ރައްކާތެރިވެ އެ ޤާނޫނު އަސާސީ ދިފާއުކޮށް ހިމާޔަތްކުރާނޭކަމަށް ބުނެއެވެ. މި ހުވަޔާ ހިލާފުވެއްޖެ ހިނދެއްގައި ރައީސް، ރައީސްކަމުން ވަކިކުރުމަށް ޤާނޫނު އަސާސީ ގައި ކަޑައެޅިފައިވާ އުސޫލްތަކުގެ މަތިން މަސައްކަތް ކުރިޔަށް ގެންދެވޭނެއެވެ. މިސާލަކަށް އެމެރިކާގައި ރައީސް، ރައީސްކަމުގެ މަޤާމުގައި ހުންނަވައިގެން މަގާމްގެ ހުވަޔާ ހިލާފްވިތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ނިންމަނީ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުންނެވެ. ނަމަވެސް ރައީސް މަޤާމްގެ ހުވަޔާ ހިލާފްވިތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ބަލަންކުރާ މަސައްކަތް ފައްޓާ ހުށަހަޅާނީ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ ތިރިގެ ކަމުގައިވާ ހައުސް އޮފް ރެޕްރެޒެންޓޭޓިވްސްއެވެ. މި މައްސަލާގައި ރައީސްގެ މައްޗަށް ކުރާ ހުރިހާ ދައުވާއެއް ހުށަހަޅާނީ ހައުސް އޮފް ރެޕްރެޒެންޓޭޓިވްސް އިންނެވެ. މިދަޢުވާއަށް ރައްދުދީ ރައީސް ވާހަކަދައްކާނެއެވެ. މިވާހަކަތައް އަޑުއެހުމަށްފަހު މައްސަލަ ވަކި ގޮތަކަށް ނިންމުމަށް ސެނެޓުގެ 3/2 އަޣުލަބިއްޔަތު ބޭނުންވާނެއެވެ.

މިނިވަން ވަކީލެއް ކަމުގައިވާ ކެނެތު ސްޓާރ 1998 އަހަރު ރައީސް ބިލް ކްލިންޓަން ރައީސް ކަމުގައި ހުންނަވައިގެން ރައީސް ކަމުގެ ހުވަޔާއި ހިލާފަށް މޯނިކާ ލުވިންސްކީގެ މައްސަލާގައި އިތުރުފުޅު ހައްދަވާފައިވާކަމަށް ސާބިތުވާކަމަށާއި މީގެ ދަށުން ރައީސް މަގާމުން ދުރުކުރެވިދާނެ ކަމަށް ބުނެ ވަރަށް ދިގު ރިޕޯޓެއް ހާމަކުރިއެވެ. ކެނެތު ސްޓަރގެ ރިޕޯޓްގައި ހުވަޔާ ހިލާފްވުމުގެ ސަބަބުން 11 މައްސަލަ ކްލިންޓަންގެ މައްޗަށް ހުށަހަޅާފައިވެއެވެ. މިގޮތުން މަގާމްގެ ހުވަޔާ ހިލާފްވެ އިތުރުފުޅު ހެއްދެވުން، ބާރުގެ ބޭނުން ކުރެއްވުން، މައްސަލައިގެ އަސްލު ހާމަކުރުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތަށް ހުރަސްއެޅުން ހިމެނެއެވެ. ނަމަވެސް އެމެރިކާގެ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ ތިރިގެއިން (ހައުސް އޮފް ރެޕްރެޒެންޓޭޓިވްސް) ފާސްވީ ކްލިންޓަންގެ ދެ މައްސަލައެއް ބެލުމަށެވެ. އެއީ ރައީސް ކަމުގެ ހުވާކުރައްވައިގެން ހުރެ އިތުރުފުޅު ހެއްދެވުމާއި މައްސަލައިގެ އަސްލު ހާމަކުރުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތަށް ހުރަސްއެޅުމެވެ. މި މައްސަލަ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ މަތިގެއަށް (ސެނެޓަށް) ހުށަހެޅި އެކަމަށް ބަހުސްކުރެވި އެ ދެމައްސަލައިގައި މެންބަރުން ނިންމެވީ: ރައީސް މަގާމުގެ ހުވާ ކުރައްވައިގެން ހުރެ އިތުރު ފުޅު ހެއްދެވިކަމަށް ނެގުނު ވޯޓުގެ ނަތީޖާއަކީ 45 މެންބަރުން ފެންނަކަމަށް 55 މެންބަރުން ނުފެންނަކަމަށެވެ. މައްސަލައިގެ އަސްލު ހާމަކުރުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތަށް ރައީސް ހުރަސްއެޅުއްވި ކަމަށް ނެގުނު ވޯޓުގެ ނަތީޖާއަކީ 50 މެންބަރުން ފެންނަކަމަށް 50 މެންބަރުން ނުފެންނަކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އެއިން އެއްވެސް ކަމެއް ކްލިންޓަންގެ މައްޗަށް ފާސްކުރުމަށް ބޭނުންވާ 67 ވޯޓްގެ އަޣުލަބިއްޔަތެއް ނުލިބެއެވެ. ސެނެޓްގައި ރައީސްގެ މައްޗަށް މައްސަލައެއްގައި ކަމެއް ފާސްކުރުމަށް ސެނެޓުގެ 100 މެންބަރުންގެ ތެރެއިން 67 މެންބަރުންގެ ތާއީދު ހޯދަންޖެހެއެވެ. އެއީ ސެނެޓުގެ 3/2 ތާއިދެވެ.

އެމެރިކާގެ 37 ވަނަ ރައީސް ރިޗަރޑް ނިކްސަން މަޝްހޫރު "ވޯޓަރ ގޭޓް" މައްސަލަގައި ބައިވެރިވެޑައިގަތް ކަން އެގުމާއިއެކު އެމެރިކާގެ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ ތިރިގެ ކަމުގައިވާ ހައުސް އޮފް ރެޕްރެޒެންޓޭޓިވްސްއިން 3 މައްސަލައެއް ނިކްސަންގެ މައްޗަށް ހުށަހެޅުނެވެ. އެއީ ޤާނޫނާއި ހިލާފަށް ރައީސް ކަމުގެ ބާރު ބޭނުންކުރެއްވުމާއި މައްސަލައިގެ އަސްލު ދެނެގަތުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތަށް ހުރަސްއެޅުމާއި މަޖިލީހުގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުވުމަށް ކުރެއްވި އަމުރުތަކަށް ނުކިޔަމަންތެރިކަން ދެއްކުމެވެ. މި މައްސަލަތައް ތިރިގޭގެ ޖުޑީޝަލް ކޮމެޓީން ބަލައިގަތުމާއިއެކު ޖެހިގެން އައި މަހު އެމެރިކާގެ ގަދަފަދަ ރައީސް ނިކްސަން މަގާމުން އިސްތިއުފާދެއްވިއެވެ. މައްސަލަ މަތިގެއަށް (ސެނެޓް) ހުށަހަޅައި ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން ގޮތެއް ނިންމެވުމުގެ ކުރިން ނިކްސަން އިސްތިއުފާ ދެއްވުމުން އެގެނީ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގައި އެބޭފުޅާ ދިފާއުކޮށް ވާހަކަދެއްކުމަށް ގިނަ މެންބަރުން ތާއީދު ނުކުރައްވާކަމާއި އެބޭފުޅާ ނިސްބަތްވާ ރިފަބްލިކަން ޕާޓީގެ މެންބަރުންނާއި އިދިކޮޅު ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީގެ މެންބަރުންވެސް އެބޭފުޅާގެ މައްޗަށް އުފުލިފައިވާ މައްސަލައަކީ ރަގަޅު މައްސަލައެއްކަމަށް ބަލާ އެއުފުލިފައިވާ މައްސަލައާއި އެއްކޮޅަށް ވޯޓުދެއްވާނެކަން ޔަޤީންވީމައެވެ.

5 - ވަޒީރުން ޖަވާބްދާރީ ވާންޖެހުން

ފުރިހަމަ ތިންބާރު ވަކިކުރެވިފައިވާ ރިޔާސީ ނިޒާމެއްގައި ވަޒީރުންނަށް މަޖްލީހުގައި ދައުރެއް ނޯވެއެވެ. އެހެންކަމުން އެފަދަ ނިޒާމެއްގައި ވަޒީރުން ހާޒިރުކުރެވޭނީ މަޖްލީހުން އެކުލަވާލާފައިވާ ކޮމެޓީއެއްގެ ކުރިމައްޗަށެވެ. މި ކޮމިޓީތަކުގެ ބޭފުޅުންނަކީ އެ ކޮމިޓީގެ ދާއިރާ ފިޔަވައި އެހެން ދާއިރާގެ ކަންކަން ބަލާ ބޭފުޅުންނެއްނޫނެވެ. މިސާލަކަށް މިހާރުގެ އެމެރިކާގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު މަގާމަށް އައްޔަނުކުރުމުގެ ކުރިން ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގެ ސެނެޓް ފޮރިން ރިލޭޝަންސް ކޮމިޓީގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުކުރެވި ހާރިޖީ ދާއިރާގެ ތަޖުރިބާއާއި މައުލޫމާތު އެކަމަނާއަށް ލިބިލައްވާފައިވަނީ ކިހާވަރަކަށްތޯ އެބޭފުޅުން ބައްލަވާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. މިސާލަކަށް މިހާރުގެ އެޓާނީ މައްސަލަ ބޮޑު ބުޝްގެ ތާއީދު އޮތް އެޓާނީ ޖެނެރަލް ރޮބަރޓޯ ގޮންޒާލެސް ސެނެޓް ޖުޑީޝަލް ކޮމެޓީއަށް ހާޒިރުކުރެވި ސަރުކާރުން ހިންގާ "ސިއްރު ފޯންކޯލްތައް އަޑުއެހުމުގެ ޕްރޮގްރާމް" ބެހޭ ގޮތުން ސުވާލުކޮށް އެކަމުގައި ހޯދަންޖެހޭ ޤާނޫނީ ހުއްދައާއި މެދު ސުވާލު އުފައްދާފައި ވެއެވެ. ސެނެޓް ޖުޑީޝަލް ކޮމެޓީން 27 ޖޫން 2007 ވަނަ ދުވަހު ވަނީ ޖަސްޓިސް ޑިޕާޓްމަންޓަށާއި ވައިޓް ހައުސް އަދި ނައިބު ރައީސް ޑިކް ޗޭނީއަށް އެ ޕްރޮގްރާމާއި ބެހޭ ހުރިހާ މައުލޫމާތަކާއި އެ ޕްރޮގްރާމްގެ ދަށުން ނާސާ އާއި ވެވިފައިވާ އެއްބަސްވުމާއި ބެހޭ ހުރިހާ މައުލޫމާތެއް ކޮމެޓީއަށް ހުށަހެޅުމަށް އަމުރު ނެރެފައެވެ. މައްސަލަ މި ހިސާބުގައި އޮތްއިރު ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގެ ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީއަށާއި ރިޕަބްލިކަން ޕާޓީއަށް ނިސްބަތްވާ މެންބަރުން ތަކެއް މިހާރު ވަނީ އެޓާނީ ޖެނެރަލް އިސްތިއުފާ ދެއްވުމަށް ގޮވާލާފައެވެ. މިފަދަ ނިޒާމެއްގައި މިފަދަ ކޮމެޓީތަކަށް ވަރަށް ބޮޑެތި ބާރުތަކެއް ލިބިގެންވެއެވެ.

ރިޔާސީ ނިޒާމުގައި ކަންކަން މިހިނގަނީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގައި ކަންކަން ހިގާގޮތާއި މުޅީން ދިމާ އިދިކޮޅަށެވެ. އެހެންކަމުން މީގެތެރެއިން އެއްނިޒާމުގެ މޮޅުކަންތައްތަކަކީ (އެޑްވާންޓޭޖަސް) އަނެއްނިޒާމުގެ ބަލިފައި (ޑިސްއެޑްވާންޓޭޖަސް) ތަކެވެ. މީގެތެރެއިން ކޮންމެ ނިޒާމެއް އޮތްކަމުގައި ވިޔަސް އެ ނިޒާމެއް ބިނާވެފައި އޮންނަންވާނީ އެބައެއްގެ ސިޔާސީ އާދަކާދައާއި ސިޔާސީ ކުރިމަގުގެ މައްޗަށް ބަލާފައެވެ.

ރިޔާސީ ނިޒާމުގައިވެސް އެ ނިޒާމުގެ މޮޅުކަންތައްތައް ހުންނަ ބީދައިން ބަލިފައިތަކެއް ހުރެއެވެ. މިތާގައި މިގެނެސްދެނީ ރިޔާސީ ނިޒާމުގައި ހުރި މޮޅުކަންތައްތަކެވެ.

1 – ރައީސްކަމުގެ ދައުރު ހަމަ ކުރުން

ރައީސް އިންތިހާބް ކުރެވިފައި ހުންނާނީ ކަނޑައެޅިފައި އޮންނަ ވަކި މުއްދަތަކަށެވެ. ރައީސް ކަމުގައި ދެމިހުރުމުގެ ދައުރު ޤާނޫނު އަސާސީގައި އޮންނާނީ ކަނޑައެޅިގެން ބަޔާންކޮށްފައެވެ. ގިނަ ގައުމުތަކުގައި އެއީ 4 ނުވަތަ 5 އަހަރުގެ ދެދައުރެވެ. އޭގެކުރިން ރައީސް މަގާމުން ދުރުކުރުމަކީ އެހާމެ ދިގު އަދި އުދަގޫ މަސައްކަތެކެވެ. އަދި ރައީސް ކަމުގައި ދެމިހުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގެ ރުހުމާއި މަގުބޫލުކަން ހޯދާކަށް ނުޖެހެއެވެ. އެހެންކަމުން ސަރުކާރު ހިންގުމުގައި ރައީސަށް އެއްވެސް ކަހަލަ ހީނަރުކަމަކާއި ކުރިމަތިލާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ. ސަރުކާރު ގެ ސިޔާސަތު ހަރުދަނާކަންމަތީ ދެމެހެއްޓޭނޭ ކަމުގެ ޔަޤީންކަން އޮންނާނެއެވެ. މަޖިލީހަށް އަންނަ ބަދަލަކުން ސަރުކާރު ހިންގުމަކަށް އެއްވެސް ބުރުލެއްނާރާނެއެވެ.

2 – ބައެއްކަހަލަ ހާލަތުތަކުގައި ރައްޔިތުންގެ ހައްގުގައި ކަންކަން އަވަސްކޮށް ނިންމުމަށް ރައީސްއަށް ލިބިފައިވާ ބާރުގެ ބޭނުން ކުރެއްވުން

ޤައުމަށްދިމާވާ ބޮޑެތި މުސީބާތްތަކުގައި އެންމެ އެދެވޭ ގޮތައް ކަންކްހިންގާ އެކަންކަމާއި އަވަހައް ކުރިމަތިލުމުގެ އިޙްތިޔާރު ރައީސަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިކަންތައްތައް ހައްލުކުރުމުގައި ރައީސް ކޮންމެހެން ޤާނޫނުހަދާ މަޖްލިހުގެ ބަހަކަށް ބަލާކަށް ނުޖެހެއެވެ. ހަމަ އެހެންމެ ކެބިނެޓް މެންބަރުންގެ (ވަޒީރުން) ބަހަކަށްވެސް ބަލާކަށްނުޖެހެއެވެ. ރައީސްގެ މަސްއޫލިޔަތަކަށް ވާންވާނީ ވީހާވެސް އަވަހަކަށް އަދި ވީއެންމެ ރަގަޅަކަށް ރައްޔިތުންގެ ކަންކަން ހަމަޖައްސައިދިނުމެވެ. މިކަމުގެ އެންމެ ފުރިހަމަ މިސާލަކީ 1930 ވަނަ އަހަރުގައި އެމެރިކާއަށް ކުރިމަތިވި ބޮޑު އިޤްތިޞާދީ މުސީބާތާއިގުޅިގެން (ދި ގްރޭޓް އިކޮނޮމިކް ޑިޕްރެޝަން) އޭރު އެމެރިކާގެ ރައީސަކަށް ހުންނެވި ރޫޒްވެލްޓް އެޅުއްވި ފިޔަވަޅުތަކެވެ.

3 – ރައީސަށް ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހަށް ދަނޑިބޭނުމުގެ ފުރުސަތު ނުލިބުން

ފުރިހަމަ ރިޔާސީ ނިޒާމެއް ބިނާވެފައި އޮންނާނީ ތިންބާރު ވަކިކުރެވިފައިވާ ނަޒަރިއްޔާގެ މައްޗަށް ކަމަށްވާތީ ރައީސަށް ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހަށް ދަނޑި ބޭނުމުގެ ފުރުސަތެއް ނޯންނާނެއެވެ. އަދި ރައީސަށް ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގެ މެންބަރުންގެ މައްޗަށް ނުފޫޒްފޯރުވުމުގެ ބާރެއްވެސް ނޯންނާނެއެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ ފުރިހަމަ ރިޔާސީ ނިޒާމެއްގައި ރައީސަށް ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގައި އެއްވެސް ބާރެއް ލިބިގެންނެއް ނުވެއެވެ. މިސާލަކަށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޖޯޖް ބުޝް ނިސްބަތްވާ ރިފަބްލިކަން ޕާޓީއަށް ނިސްބަތްވާ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގެ ދެމެންބަރުން ކަމުގައިވާ ޖޯން ވޯނާރ އާއި ރިޗަޑް ލުގަރ ވަނީ ރައީސް ބުޝް އިރާޤްގައި ގެންގުޅޭ ސިޔާސަތާއި ދެކޮޅަށް ބިލެއް ޑްރާފްޓްކޮށް ހުށަހަޅާފައެވެ. ކުރީގެ ރައީސް ބިލް ކްލިންޓަން އަދި އެންޑްރޫ ޖޯންސަންއާއި ދެކޮޅަށް މިދެބޭފޫޅުން ނިސްބަތްވާ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން ވަނީ ވޯޓްދެއްވާފައެވެ. މިކަމުން އެގެނީ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގެ މެންބަރުންނަކީ ރައީސްގެ ނުފޫޒުން އެއްކިބާވެފައިވާ ބައެއްކަމެވެ.

4 – ވަޒީރުންނަށް ޤާނޫނުހަދާ މަޖްލީހުގައި ރޯލެއް ނެތުމުން އޭގެ ފައިދާ ރައްޔިތުންނަށް

ހަޤީގަތުގައި ރައީސާއި އޭނާގެ ވަޒީރުންނަށް ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގައި ނުތިބެވޭގޮތަށް އޮތް އޮތުން އެއީ ސަރުކާރުގެ އިދާރާތައް ރަގަޅަށް ހިންގުމަށް ލިބޭފުރުސަތެކެވެ. އޭރުން ވަޒީރުންނަށް އެމީހުންނާ ހަވާލްކުރާ ވުޒާރާއެއް ހިންގާކުރިއަރުވަން އެމީހުންނަށް ލިބިފައިހުރި ހުރިހާ ވަގުތަކާއި ތަޖްރިބާއެއް ބޭނުންކުރެވޭނެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި މަޖްލީހުގެ ގޭގައި ގިނަވަގުތުތަކެއް ރައީސާއި ވަޒީރުން ހޭދަކުރާނަމަ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާތައް އެންމެ އެދެވޭ ގޮތަށް ހިންގުމުގައި ދަތިތަކަކާއި ކުރިމަތިވާނެއެވެ.

5 – ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ދާއިރާގެ ތެރޭ ރައީސްއަށް ލިބިފައިވާ މިނިވަންކަން އިތުރުވުން

ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުން ރައީސް ޤާނޫނާއި ގަވާއިދުގެ މަތިން ކަންކަން ރާވާ ގެންދާ ހިނދެއްގައި ރައީސްގެ މަސައްކަތްތަކަށް ހުރަސްއަޅާ ހުއްޓުވަން މަސައްކަތެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. މިގޮތުން ރައީސް މަސައްކަތް ކުރާނީ ވަރަށް މިނިވަންކަމާއެކީ ގައެވެ. ހަމަ މިއާއި އެކު ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގެ މެންބަރުންވެސް އެމީހުންގެ މަސައްކަތްތައް ކުރިޔަށް ގެންދާނީ ވަރަށް ހުޅުވާލެވިފައިވާ މިނިވަން ޖައްވެއްގައެވެ.

6 - ޕާޓީގެ ރައީސްކަމަށް އާދެވޭނީ އާންމު މެންބަރުންގެ ވޯޓު ކާމިޔާބު ކުރައްވައިގެން

ފުރިހަމަ ރިޔާސީ ނިޒާމެއްގައި ޕާޓީގެ ރައީސްކަމަށް ކުރިމަތިލައްވާ ބޭފުޅާއަށް ވެސް ޖެހިވަޑައިގަންނަވާނީ ޕާޓީން ކުރިމަތިލައްވާ މެންބަރުންނާއި ކުރިމަތި ލައްވައިގެން ޕާޓީގެ މެންބަރުންގެ ސީދާ ވޯޓަކުން އިންތިހާބްވާށެވެ. މިސާލަކަށް އެމެރިކާގައި މިހާރު އެދަނީ އެއިންތިހާބް ކުރިއަށެވެ. 2008 ވަނަ އަހަރު އެމެރިކާގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބްގައި ޑިމޮކްރެޓުންނާއި ރިޕަބްލިކަން ޕާޓީގެ ފަރާތުން ތަމްސީލްކުރާނީ ކޮންބޭފުޅެއްތޯ ބެލުމަށް މިހާރުދަނީ ދެޕާޓީންވެސް ކުރިމަތިލެއްވި މެންބަރުންގެ މެދުގައި ވާދަވެރި ކެންޕެއިންތައް ހިގަމުންނެވެ. ޑިމޮކްރަޓިކް ޕާޓީގެ ކުރިމަތިލީ ކެންޑިޑޭޓުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ކުރީގައި އުޅުއްވާ ދެބޭފުޅުންނަކީ ހިލަރީ އާއި އޮބާމާއެވެ. ރިޕަބްލިކަނުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ކުރީގައި އުޅުއްވަނީ ޖޫލިއާނީ އާއި ޖޯން މެކެއިންއެވެ. މީގެ ތެރެއިން ޕާޓީގެ ރައީސްކަމަށް އަންނާނީ ސީދާ ޕާޓީގެ މެންބަރުން ނަގާ ވޯޓަކުން އެއްވަނަޔަށް އަންނަ ބޭފުޅެކެވެ.

7 - ރައީސް ކަމަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ފުރުސަތު ކޮންމެ ރައްޔިތަކަށްވެސް އޮތުން

މިފަދަ ނިޒާމެއްގައި ޤާނޫނު އަސާސީ ބުނާފަދަ ސިފަތައް ފުރިހަމަވާ ކޮންމެ ބޭފުޅަކަށްވެސް ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައި ވާދަކުރުމުގެ ފުރުސަތު އޮވެއެވެ. އަޅުގަނޑަށްވެސް ތިބޭފުޅާއަށްވެސް މިފަދަ ނިޒާމެއްގައި ގައުމުގެ ރައީސްކަމާއި ކުރިމަތިލާ ސީދާ ރައްޔިތުން ލާ ވޯޓުގައި ވާދަ ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބެއެވެ. މިސާލަކަށް 2001 އަހަރު މިނިވަން ކެންޑިޑޭޓެއްގެ ގޮތުގައި ރަލްފް ނާޑަރ ރިފަބްލިކަން ކެންޑިޑޭޓް ޖޯޖް ބުޝް (މިހާރުގެ ރައީސް) އަދި ޑިމޮކްރެޓިކް ކެންޑިޑޭޓް އަލް ގޯ އާއި ވާދަކުރެއްވިއެވެ. ބައެއް ސިޔާސީ މުހައްލިލުން ދެކިލައްވާ ގޮތުގައި މިއިންތިހާބުގައި ނާޑަރ ގެ ސަބަބުން އަލް ގޯއަށް ވަރަށްބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކާއި ކުރިމަތިލާން ޖެހުނެވެ. އެއީ ނާޑަރ ރައީސް ކަމަށް ކުރިމަތި ނުލެއްވިނަމަ ނާޑަރގެ ވަރަށް ގިނަ ސަޕޯޓަރުން ތިބީ އަލްގޯއަށް ވޯޓް ދެއްވާ ގޮތަށެވެ.

ރިޔާސީ ނިޒާމުގައި ހުރި އުނިކަންތައްތައް

1 - ރައީސަށް ލިބިފައިވާ ބާރުގެ ސަބަބުން ހުދުމުހުތާރު ވެރިކަމަކަށް މަގުފަހިވުން

މި ނިޒާމުގައި ވެރިކަން ހިންގާފަރާތަށް (ރައީސް) ލިބިފައިވާ ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ފުރިހަމަބާރުގެ (އެބްސޮލިއުޓް ޕަވަރ) ސަބަބުން ވެރިކަމުގައި ހުންނަވާ ބޭފުޅާއަށް ހުދްމުހްތާރު ސިޔާސަތެއް ދެމެހެއްޓުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ. އެހެނީ ވެރިކަމުގައި ހުންނަވާ ބޭފުޅާއަކީ ވަކި މުއްދަތެއް ކަނޑައަޅާ ރައްޔިތުން އިންތިހާބް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅަކަށްވުމެވެ. ބޮޑުވަޒީރަކާއި ހިލާފަށް ރައީސަށް ޕާލިމަންޓުގައި އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ ވޯޓެއް ނަގާ ވެރިކަމުން ދުރުކޮށްފާނެ ކަމުގެ ބިރެއް ނޯންނާނެއެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ އެބޭފުޅާ އެބޭފުޅާގެ ހުވަޔާ ހިލާފްނުވާހާ ހިނދަކު ދައުރު ހަމަވަންދެން ވެރިކަމުގައި ދެމިހުންނާނެއެވެ.

2- ބާރުތަކުގެ މެދުގައި ގުޅުން ގޯސްވުން

މިނިޒާމް ބިނާވެފައި އޮންނަނީ ތިންބާރު ވަކިކުރެވިފައިވާ (ސެޕަރޭޝަން އޮފް ޕަވާރސް) ނަޒަރިއްޔާތުގެ މައްޗަށް ކަމަށްވާތީ ރައީސާއި ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހާ ދެމެދު ބޮޑެތި ހިލާފްތައް އުފެދި ދެ އިދާރާގެ ގުޅުން ހޫނުވުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑެވެ. ހާއްސަކޮށް ދެ އިދާރާ (ސަރުކާރު ހިންގުމުގެ އިދާރާއާއި ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގެ އިދާރާ)ގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ދެ ޕާޓީ އަކަށް ލިބިއްޖެ ހިނދެއްގައެވެ. މިސާލަކަށް އެމެރިކާގައި މިހާރު އެ އޮތް ގޮތަށް ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ބާރު ރިޕަބްލިކަނުންގެ އަތުގައި އޮވެފައި ޤާނޫނުހަދާ މަޖްލީހުގެ ބާރު ޑިމޮކްރެޓުންގެ އަތުގައި އޮތުމެވެ.

3- ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގެ މެންބަރުންގެ ކިބައިން ޒިންމާދާރުކަން ކުޑަ އަމަލްތައް ފާހަގަވުން

މި ނިޒާމުގައި ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހަކީ މުޅިން މިނިވަން މުސްތަޤިއްލު އިދާރާއެކެވެ. އެހެންކަމުން ޤާނޫނުހަދާ މަޖްލީހުގެ މެންބަރުންގެ ފަރާތުން ޒިންމާދާރުކަން ކުޑަ އަމަލްތައް ފެނެއެވެ. އަދި މެންބަރުން ކިބާގައި ހުންނަންޖެހޭ އަހުލާޤީ ސުލޫކީ މިންގަނޑުން ނެއްޓި އެބައިމީހުން އިންތިހާބްކޮށްފައިވާ މަޤްސަދު ހަނދާންނައްތާލައި ފައިސާވެރި މުއްސަނދި ޖަމާއަތްތަކުގެ މަސްލަހަތަށް ވަކާލާތުކުރާތަން އާދެއެވެ. މިސާލަކަށް އެމެރިކާގެ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހަށް އެންމެ ވަރުގަދަޔަށް ނުފޫޒް ފޯރުވާބަޔަކީ އެތަނުގެ ލޮބީ ގުރޫޕްތަކެވެ.

4- ބައެއްކަހަލަ ހާލަތުތަކުގައި އުދަގޫ އަދި ޖެއްސުން ބޮޑު ނިޒާމެއް

މިއީ ބައެއްކަހަލަ ހާލަތުތަކުގައި ވަރަށް އުދަގޫ އެހާމެ ޖެއްސުން ބޮޑު ނިޒާމެކެވެ. މިސާލަކަށް ޤައުމަށް ދިމާވާ ބޮޑު މުސީބާތެއްގެ ވަގުތުގައި ބައެއްކަހަލަ އުދަގޫތަކާއި ރައީސަށް ކުރިމަތިލާން ޖެހެއެވެ. އެހެންވަނީ މިނިޒާމުގައި ރައީސަށް ޤާނުނު ހަދާ މަޖްލީހުގައި ކަންކަން އަވަހަށް ނިންމުމަށް ކުރެވޭނޭ މާބޮޑުކަމެއް ނެތީމައެވެ. މުސީބާތާއި ނުވަތަ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކާއި ގުޅިގެން މަޖްލީހުން އަވަހަށް ނިންމަންޖެހޭ ކަންކަން ނިންމޭނެ ގޮތެއް ހަމަޖެހިފައި ނޯންނާތީއެވެ. ގިނަފަހަރަށް މިގޮތަށް ކަންކަން ނުނިމި ދިގުލަނީ ސަރުކާރާއި ޤާނޫނު ހައްދަވާ މަޖްލީހުގެ ބޭފުޅުންނާއި ހިޔާލު ތަފާތުވާތީއެވެ. މިސާލަކަށް ދެވަނަ ބޮޑުހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު އިގިރޭސި ބޮޑުވަޒީރު ވިންސްޓަން ޗާރޗިލް އިންތިހާބް ކަނޑައެޅިފައި އޮތް ތާރީހަށްވުރެ ފަސްކުރެއްވިއެވެ. ނަމަވެސް އެމެރިކާގެ ރައީސްއަކަށް އެކަމެއް އެގޮތަކަށް ނުކުރެއްވުނެވެ. އެހެންކަމުން އެއުދަގޫ ހާލަތުގައިވެސް އެމެރިކާގައި ޖެހުނީ އިންތިހާބު ބާއްވާށެވެ. އެއީ 1940 ގައާއި 1944 ގައެވެ.

5- ވަކިވަކި މެންބަރުންގެ މައްޗަށް ނުފޫޒް ފޯރުވުން

މިފަދަ ނިޒާމެއްގައި ވަކިވަކި މުއްސަދި ފައިސާވެރި އަދި ބޮޑެތި ވަރުގަދަ ޖަމާއަތްތަކުގެ (ޓްރޭޑް ޔޫނިއަންސް) ނުފޫޒް ނުސީދާގޮތުން ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގެ ވަކިވަކި މެންބަރުންގެ މައްޗަށް ފޯރުވާނެއެވެ. މިހެން ދިމާވާންޖެހޭ އެންމެ ބޮޑު އެއް ސަބަބަކީ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލިހުގެ މެންބަރުންނަކީ ރައްޔިތުން އިންތިހާބް ކޮށްފައިވާ ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތާއި އެއްވެސް ގުޅުމެއްނެތް ބައެއްކަމުން ސަރުކާރު ސިޔާސަތް ދަމަހައްޓައި ކުރިއެރުވުމަކީ ކޮންމެހެން މުހިއްމު ކަމެއްކަމުގައި ނުދެކުމެވެ.

މަތީގައި ބަޔާން ކުރެވިފައިއެވަނީ ފުރިހަމަ ރިޔާސީ ނިޒާމެއްގައި ހުންނަންޖެހޭނެ މައިގަނޑު އަސާސީ ސިފަތަކާއި އެ ނިޒާމުގައި ހުރި މޮޅު އަދި ދެރަ ކަންތައްތަކެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އެންމެބޭފުޅުންވެސް މިލިޔުން ކިޔަމުންދާއިރު ރަގަޅަށް ހަނދުމަފުޅު ބަހައްޓަވަންވާނެ ކަމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޒަމާނުއްސުރެ މިކުރެވެމުންދާ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމަކީ ރިޔާސީ ނިޒާމެއް ނޫންކަމެވެ. އަދި އަޅުގަޑު ހިތުން މިހާރު ތިޔަބޭފުޅުންނަށް މިދެ ނިޒާމުގެ ފަރަގު އެގިވަޑައިގަންނަވާނެ ކަމަށް އުންމީދު ކުރަމެވެ. އަދި ތިޔަބޭފުޅުންގެ ހިތުގައި މި ދެނިޒާމާއިމެދު އުފެދިފައިވާ ގިނަ ސުވާލުތަކެއްގެ ޖަވާބު ދެވިއްޖެކަމަށް އުންމީދު ކުރަމެވެ. އަޅުގަނޑުގެ އެދުމަކީ ތިޔަބޭފުޅުން ގޮތެއް ނިންމަވާއިރު ރަގަޅަށް މި ދެނިޒާމާއި މެދު ވަރަށް ފުންކޮށް ވިސްނަވައި ތިބޭފުޅާއަށް ފެނިވަޑައިގަންނަވާ ރަގަޅުގޮތަކަށް ނިންމެވުމެވެ. ނަމަވެސް ވަކިބަޔަކު ބުނީތީ އެގޮތަށް ނިންމައިގެން ފަހުން އެކަމާއި ހިތާމަކުރަން ޖެހޭތަން އަތުވެދާނެއެވެ. މިއަދު މިގައުމުގެ އިހުލާސްތެރިންނާއި ހަތުރުންގެ ތެރޭގައިވެސް މިއެބުރެނީ އެއް ހިޔާލެކެވެ. މަކަރާއި ހީލަތާއި އޮޅުވާލައިގެން ނަމަވެސް "މަ ބޭނުންވާ ގޮތް" ހާސިލްކުރުމުގެ އޮއިވަރެވެ. ރައްޔިތުން މި އޮއިވަރުން ސަލާމަތްވެ ތިބުމަށް އަޅުގަނޑު ގޮވާލަމެވެ.

Leaflet for promoting separation of powers

2007-08-08T08:24:00.000-07:00

Idhikeeli has produced a leaflet for online distribution in our campaign for a Presidential System of Government for the Maldives. The leaflet is available here at MediaFire. The leaflet is in Dhivehi language. Please download and read the leaflet and after reading it if you are convinced that what we say is correct, email this leaflet to your friends.

Bloggers who support separation of powers can give a link to this leaflet in their blog posts or in the blog's sidebar.

Link to this URL:

http://www.mediafire.com/?1mdzwinzgin

You can also share this file at Facebook from this URL.

We have ten more days to go before the referendum. We are at odds against corporate interests, politicians and media spinning the truth as they wish. But we will not give up our right to free expression.

އެމްޑީޕީގެ އޮޅުވާލުންތައް ހުއްޓުމެއް ނެތި ކުރިޔަށް

2007-08-05T10:37:00.000-07:00

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަށް އެމްޑީޕީއިން ކުރަމުން ގެންދާ ކެމްޕޭނުގައި ރައްޔިތުންނަށް އޮޅުވާލުމުގެ ސިލްސިލާ ހުއްޓުމެއް ނެތި ކުރިޔަށް އެބަގެންދައެވެ. ޓީވީ މޯލްޑިވްސް އިން ދެނިޒާމުގެ މައުލޫމާތު ދިނުމަށް ސިޔާސީ ޕާޓީތަކަށް ދޭ ގަޑީގައި އާދީއްތަ ދުވަހުގެ ރޭ 9.30 ގައި އެމްޑީޕީއަށް ލިބުނު ފުރުސަތުގައި ގިނައިން ފެތުރީ ދޮގު މައުލޫމާތެވެ.

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކަށް އެމްޑީޕީ އިން ހިންގަމުން ގެންދާ ކެމްޕޭންގައި ރައްޔިތުންގެ ތާއީދު ހޯދުމަށްޓަކައި ބޭނުންކުރާ އެއް އުކުޅަކީ ރާއްޖޭގައި މިހާރު އޮތް ހުދުމުހުތާރު ވެރިކަމަކީ ރިޔާސީ ނިޒާމެއް ކަމަށް ސިފަ ކުރުމެވެ. ޓީވީއެމް އިން ފޮނުވި ޕްރޮގްރާމްގައި ވެސް އެމްޑީޕީގެ ޕާލަމެންޓަރީ ގްރޫޕްގެ ލީޑަރ މުހަންމަދު ޝިހާބު އަދި އެޕާޓީގެ ހިޔަނި ކެބިނެޓްގެ ވަޒީރާ ހިޝާން ހުސައިން ވެސް ވަނީ މިމޭރުމުން ވާހަކަ ދައްކާފައެވެ.

އެންމެ ބޮޑަށް އޮޅުވާލައިގެން ވާހަކަ ދެއްކީ ރައްޔިތުންގެ ހާއްސަ މަޖިލީހުގެ މެންބަރު ނަފާ ނަސީމެވެ. އޭނާ ދެއްކި ވާހަކައިން އޭނާއަށް ޖުމްހޫރިއްޔަތު (ރިޕަބްލިކް) އާއި ރިޔާސީ ނިޒާމުގެ ތަފާތު ނޭގޭ ކަން ހާމަވެގެން ދިޔައެވެ. ނަފާ ނަސީމް ބުނީ 1968 ވަނަ އަހަރު ދިވެހި ރައްޔިތުން ވޯޓުލީ ރާއްޖޭގައި އޮންނަން ފެންނަނީ ރަސްކަމެއްތޯ ނުވަތަ ޖުމްހޫރިއްޔަތެއް/ރިޔާސީ ނިޒާމެއްތޯ ކަމަށެވެ. އަދި ދުނިޔޭގައި ރަސްކަން އެއީ ބޯދާ އެއްޗަކަށްވެ ދެން އައީ ރައީސުން ވެރިކަމުގައި ތިބޭ ނިޒާމު ކަމަށްވާ ރިޔާސީ ނިޒާމް ކަމަށާއި އޭގެ ފަހުން އައީ މިޒަމާނުގެ ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ނިޒާމު ބަރުލަމާނީ ނިޒާމު ކަމަށް ވެސް ނަފާ ނަސީމް ބުންޏެވެ.

މުހަންމަދު އަމީންގެ ފަހުން ދެން ވެރިކަމަށް އައި ފަރާތްތަކުން ހުދުމުހުތާރު ނިޒާމަކަށް ގެންދަން ބޭނުންވީމާ ބަދަލުކޮށްލީ ރިޔާސީ ނިޒާމަކަށް ކަމަށް ވެސް ނަފާ ނަސީމް ބުންޏެވެ. އަދި މިހާރު ރާއްޖޭގައި އިވެމުންދާ އަޑަކީ ދެވަނަ ޖުމްހޫރިއްޔާ މިއޮތީ ފޭލްވެފައޭ އަދި ރިޔާސީ ވެރިކަން އޮތީ ފޭލްވެފައޭ ކަމަށް ވެސް ނަފާ ނަސީމް ބުންޏެވެ.

ހަގީގަތުގައި ޖުމްހޫރިއްޔާ އާއި ރިޔާސީ ނިޒާމަކީ ތަފާތު ދޭއްޗެކެވެ. 1968 ވަނަ އަހަރު ދިވެހިންގެ ކުރިމައްޗަށް އައި ސުވާލަކީ ބޭނުންވަނީ ރަސްކަމެއްތޯ ނުވަތަ ޖުމްހޫރިއްޔަތެއްތޯ އެވެ. 1953 ވަނަ އަހަރު ވެސް ދިވެހިންގެ ކުރިމައްޗަށް އައި ސުވާލަކީ ހަމަ އެއީއެވެ. ދިވެހިރާއްޖެއަށް މިހާތަނަށް އަދި ރިޔާސީ ނިޒާމެއް ނާދެއެވެ.

ރަސްކަން އޮތް ބައެއް ގައުމުތަކުގައި ބަރުލަމާނީ ނިޒާމު ތައާރަފުކުރި ފަހުން ވެރިކަމުގެ ބާރުތައް ވަކިކުރުމުގެ ބޭނުންތެރިކަމަށް މޮންޓެސްކޫ ފަދަ ލިޔުންތެރިން ލިޔުއްވާ އެހިޔާލުތަކަށް މަގުބޫލުކަން ލިބުމުގެ ސަބަބުން ރިޔާސީ ނިޒާމު ދުނިޔެއަށް ތައާރަފުވިއެވެ.

ޖުމްހޫރިއްޔާ އެއީ މުޅިން ގޯސް އެއްޗަކަށް ހަދައިގެން ނަފާ ނަސީމް ވާހަކަ ދެއްކި އިރު ދުނިޔޭގައި ބަރުލަމާނީ ނިޒާމު ހިންގާ ކިތަންމެ ގައުމެއްގައި ޖުމްހޫރިއްޔާ އޮންނަ ކަމެއް އޭނާއަކަށް ނޭގުނެވެ. މިސާލަކަށް ރާއްޖެއާއި އެންމެ ކައިރީ އޮތް އިންޑިޔާއަކީ ވެސް ޖުމްހޫރިއްޔާއެކެވެ. އެއީ ރިޕަބްލިކް އޮފް އިންޑިޔާ އެވެ. އެމީހުން ފާހަގަ ކުރާ ރިޕަބްލިކް ޑޭ އެއް އޮވެއެވެ. އެކަމަކު އިންޑިޔާގައި އޮންނަނީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެކެވެ. ރަސްކަމެއް އޮންނަ ގައުމެއް ކަމަށްވާ އިގިރޭސި ވިލާތުގެ ރަސްކަން އުވާލައި ޖުމްހޫރިއްޔާއެއް ގެންނަން ބޭނުން މީހުން އެގައުމުގައި އެބަތިއްބެވެ. އަދި އޮސްޓްރޭލިއާ ޖުމްހޫރިއްޔަތަކަށް ހަދަން ބޭނުންވާ މީހުން ވެސް އެގައުމުގައި އެބަތިއްބެވެ. އެހިޔާލުތަކަށް ތާއީދު ލިބިއްޖެނަމަ އެގައުމުތައް ކޮންމެވެސް އެއް ދުވަހަކުން ޖުމްހޫރިއްޔާ އޮންނަ ގައުމުތަކަށް ވެގެންދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެގައުމުތަކުގައި އޮންނަނީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެވެ.

އެމްޑީޕީއިން ކަލާފާނު ސްކޫލްގައި މިދިޔަ ހަފުތާގައި ބޭއްވި ޖަލްސާގައި ވެސް ރައްޔިތުންނަށް އޮޅުވާލައި އެތައް ވާހަކައެއް ދެއްކިއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރު ހަސަން އަފީފުގެ ވާހަކައިގައި ވަރަށް ބޮޑަށް އޮޅޭ ގޮތަށް މައުލޫމާތު ދިނެވެ.

ރާއްޖެއަށް ޑިމޮކްރެސީ ގެންނަން މަސައްކަތް ކުރާ ނަމުގައި އުޅޭ އެމްޑީޕީ އިން މިހާވަރަށް ރައްޔިތުންނަށް އޮޅުވާލަމުން ގެންދިއުމުގެ ސަބަބުން އެޕާޓީގެ އަގު ދަނީ ވެއްޓެމުންނެވެ. އެމީހުން ބުނާ ގޮތް އެއީ އެންމެ ރަގަޅު ގޮތަށް ހެދުމަށްޓަކައި އެމީހުންގެ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށުގައިވާ މީޑިއާ ދަނީ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. އެހެން މީހުންގެ ހިޔާލު އަޑު އެހުމަކީ އަދި ތަފާތު ހިޔާލުތަކަށް އިހުތިރާމް ކުރުމަކީ ޑިމޮކްރެސީގެ ރަގަޅު އަސާސަކަށް ވިޔަސް އެމްޑީޕީގެ ފަރާތުން އެމްޑީޕީއަށް ތާއީދުކުރާ މީހުންނަށް ދަސްކޮށްދެނީ މިސިފަތަކެއް ނޫނެވެ. ނަތީޖާއަކަށް ވެގެން ދަނީ ހަމައެކަނި އެއްގޮތަކަށް ވިސްނާ ރޮބޮޓް ތަކެއް އުފެދުމެވެ. ހަވީރުން އިންތިޒާމް ކުރި ބަހުސުގައި ހޮނިހިރު ދުވަހުގެރޭ ފެނިގެން އެދިޔައީ އެހިތާމަވެރި މަންޒަރެވެ. ބަހުސެއް ބަހުސަކަށް ވަނީ ދެކޮޅުން ވެސް ވާހަކަ ދެއްކީމައެވެ. ނަމަވެސް އެއްކޮޅުން ވާހަކަ ދައްކާ އަޑު އަހަން ބޭނުންނުވާ ބަޔަކު ބަހުސް އަޑުއަހަން ވެސް ދިއުމުގެ ވެސް ބޭނުމެއް ނެތެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން ޓީވީއަށް އަރާ ތިބެ ރައްޔިތުންނަށް ދޮގު ހަދަނީއެވެ. ދެން ވެސް އެމީހުން އިންތިހާބުކުރުމުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ވަކި އެމީހުން ތެދުވެރިވާނެ ހެއްޔެވެ؟ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއްގެ ވެސް ރަގަޅު ސިފަތަކާއި އުނި ސިފަތައް ހުރުމާއި އެކުގައި، ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއްގެ ވާހަކަ ދައްކާއިރު، ހަގީގަތާއި އެއްގޮތަށް ވާހަކަ ދައްކައި ވެސް ކެމްޕޭން ކުރެވިދާނެއެވެ. ހަގީގަތް އޮޅުވާލަން އުޅުމުން އެގެނީ ކޮންމެވެސް ފޮރުވިފައިވާ އަމިއްލަ އެދުންތަކެއް އެމީހުންގެ މަސައްކަތުގެ ފަހަތުގައި ވާ ކަމެވެ.

28 އަހަރުގެ ހިތި ތަޖްރިބާއަށްފަހުވެސް އެމްޑީޕީއަށް ކަމުދިޔައީ ހަމަ އެބުނާ ތިންބާރު ވަކިނުވާ "ގޮޅާ ނިޒާމް"

2007-08-01T23:53:00.000-07:00

ލިޔުނީ: ޢަބްދުﷲ ޝިނާން، ޝާއިއުކޮށްފައިވަނީ: އައްޑުވަސް 2007

އަށާވީސް އަހަރުގެ ހިތި ތަޖްރިބާއަށް ފަހުވެސް އެމްޑީޕީއަށް ކަމުދިޔައީ ހަމަ ޕާޓީގެ ބޮޑުންއެބުނާ ތިންބާރު ވަކިނުވާ "ގޮޅާ" ނިޒާމެވެ. ފަހަރުގައި މިހެން ބުނުމުން އެމްޑީޕީއަށް ނިސްބަތްވާ ބައެއް މެންބަރުން ހައިރާންވެ ދާނެއެވެ. އެކަމަކު އެންމެންނެއް ހަމަ ގައިމުވެސް ހައިރާނެއް ނުވާނެއެވެ. އެއީ އެބޭފުޅުންނަށް އަޅުގަނޑު މިބުނަން އުޅޭ އެއްޗެއް އެގޭނެތީއެވެ.

ތެދުފުޅެކެވެ. އެމްޑީޕީން ވަކާލާތުކުރަނީ ބަރުލަމާނީ (ޕާލިމެންޓްރީ) ނިޒާމަކަށެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ގިނަ ބޭފުޅުންނަށް ނޭގޭކަމަކީ އެމްޑީޕީން އެބުނާ "ގޮޅާ" ނިޒާމާއި އެމްޑިޕީން ތާއީދުކުރާ ބަރުލަމާނީ (ޕާލިމެންޓްރީ) ނިޒާމާއި ހުރި ގާތްގުޅުމެވެ. މިއީ އަޅުގަޑުމެން އެންމެހައި ދިވެހިން ވެރިކަމުގެ ވަކި ނިޒާމެއް ހިޔާރު ކުރުމުގެ ކުރީން އެނގިފައި އޮތުން މުހިއްމު ކަމެއްކަމުގައި އަޅުގަޑު ދެކެމެވެ.

ތިންބާރު ވަކިނުވާ " ގޮޅާ" ނިޒާމުގައި ރައީސްގެ ބާރު އިންތިހާއަށް ގަދައެވެ. ބަރުލަމަނީ ނިޒާމުގައި ބޮޑުވަޒީރުގެ ބާރު އިންތިހާއަށް ގަދައެވެ.

އަޅުގަޑުމެން މިހާރުވެސް މިއުޅެނީ ތިންބާރު ވަކިނުވާ " ގޮޅާ" ނިޒާމުގައި މައުމޫނު ގެ ބާރު އިންތިހާއަށް ގަދަވެގެން އެކަމާ ކަންބޮޑުވެގެންނެވެ. މައުމޫން ކުރަން ނިންމައިފި ކޮންމެ ކަމެއް އެފެނިލެއްވި ގޮތަކަށް އެކަން ނިންމަވައެވެ. މިކަމުގައި މީހަކު، ބަޔަކު ކިޔާ އެއްޗަކަށް ބެލުމެއްނެތެވެ. އަދި މައުމޫންގެ އަތްދަށުން ދޫވެގެންދާ ކަންކަމުގެ ޒިންމާ އުފުއްލެވުމެއް ނޯވެއެވެ. އެކަން ކުރެވޭނޭ ގޮތެއްވެސް ނޯވެއެވެ. މިސާލަކަށް ސެޕްޓެންބަރ 20 ގައި މާފުށީގައި ހިންގި "ކަތިލުމުގެ" ހާދިސާއާއި ގުޅޭގޮތުން ފަނަރަ ސަތޭކައެއްހާ މީހުންގެ ކުރިމަތީ ހުދު އަޅުގަނޑު މައުމޫންކުރެން އެކަން އެގޮތަށް ދިމާވުމުން، ޤާނޫނު އަސާސީގައި ބުނާގޮތުން ސިފައިންގެ އެންމެ އިސްވެރިޔާގެ ހައިސިއްޔަތުން ރައްޔިތުންގެ ކިބައިން މައާފަށް އެދެންޖެހޭނޭ ކަމަށް ޤަބޫލް ކުރައްވަންތޯ ދެންނެވުމުން ދިންޖަވާބުގައި ވިދާޅުވިއެވެ. "ތިޔަބޭފުޅުންނަށްވެސް އެގޭނޭ ފަދައިން އަޅުގަނޑު މިހާރުވާނީ އެމައްސަލަ ތަޙްޤީޤް ކުރުމަށްޓަކައި ވަރަށް މިނިވަން ކަމިޝަނެއް އެކުލަވާލާފައި. އެކަމިޝަންގެ މަސައްކަތް މިހާރު ދަނީ ކުރިއަށް. އަޅުގަނޑަށް ތިކަމުގައި އެއްޗެއް ދަންނަވަން އެގޭނީ، ކަމިޝަނުން އެކަންތައް ތަހްޤީޤްކޮށް ނިންމައި އެ ރިޕޯރޓް އަޅުގަޑަށް ހުށަހެޅީމަ." މިހެންނެވެ. ތަހްޤީޤް ރިޕޯޓުން ސާބިތުވާ ގޮތުގައި ސިފައިން ކުށްވެރިވެއެވެ. އެބޭފުޅުންގެ މައްޗަށް ޝަރީޔަތް ކޮށް ހުކުމް އިއްވުނެވެ. އެއްބަޔަކު ގޭގައި ބަންދު ކުރެވުނެވެ. އަނެއްބަޔަކު ޖަލަށްލާ އަރުވާލިއެވެ. އޭގެތެރެއިން ބަޔަކު ކުށުގެ އަދަބު ފުރިހަމަކޮށް މިނިވަންވެއްޖެއެވެ. ނަމަވެސް މައުމޫން އަދިވެސް ހަމަ ހުންނެވީއެވެ. އެންމެ ކުޑަމިނުން ރައްޔިތުންގެ ކިބައިން މައާފަށްވެސް ނޭދެއެވެ. އެކަން މައުމޫނު ލައްވާ ކުރެވޭނޭ ގޮތެއްވެސް ނެތެވެ. އަދި ނުވެސް ކުރާނެއެވެ.

ބަރުލަމާނީ (ތިންބާރު ވަކިނުވާ) ނިޒާމުގައި ބޮޑުވަޒީރުގެ ބާރު އިންތިހާއަށް ގަދަވާނެއެވެ. އޭނާގެ ނުފޫޒާއި ބާރު ގަދަވެގެން ދިޔަ ދިޔައީނުން ތިންބާރު ވަކިކުރެވިފައިވާ ރިޔާސީ ނިޒާމެއްގައި ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ދާއިރާގައި ރައީސަކަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރަށްވުރެ މައްޗަށް އޭނާގެ ބާރު ގަދަވެދެއެވެ. މިގޮތަށް ބޮޑުވަޒީރު އޭނާގެ ހުދުމުހްތާރު ވެރިކަން ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ބޭނުންކުރާނީ ރައްޔިތުންގެ ތާއީދާއި ބައިވެރި ވުމެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު ރައްޔިތުންގެ މަޖްލީހުގެ އޭނާގެ ޕާޓީއަށް ނިސްބަތްވާ މެންބަރުންގެ ތާއީދެވެ. މިސާލަކަށް މިހާރު އަޅުގަނޑުމެންގެ މަޖްލީހުންވެސް އެފެންނަނީ އެމަންޒަރެވެ. މައުމޫނުގެ "އަނިޔާވެރި" ވެރިކަން ދަމަހައްޓަނީ އެބޭފުޅާގެ ޕާޓީއަށް ނިސްބަތްވާ އެބޭފުޅާ ބައިއަޅުއްވާ މެންބަރުންނެވެ. އެބޭފުޅުން ރައްޔިތުންގެ އިހްސާސްތައް ދަނޭހެއްޔެވެ؟ އެބޭފުޅުން ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުމަށް އިޙްތިރާމް ކުރޭހެއްޔެވެ؟ އެބޭފުޅުން އިންތިހާބް ކޮށްފައިވާ ރައްޔިތުން ބޭނުންވާ ގޮތަށް އެބޭފުޅުން މަޖްލީހުގައި ވަކާލާތުކުރޭހެއްޔެވެ؟

އެބުނާ" ގޮޅާ" ނިޒާމުގައި ކަންކަން ނިންމަނީ މައުމޫނަށް ފެނިލައްވާ ގޮތަކަށް، މަޖްލީހުގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން ނެވެ. ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގައިވެސް ކަންކަން ނިންމަވާނީ ބޮޑުވަޒީރަށް ފެންނަގޮތަކަށް މަޖްލީހުގެ އަޣުލަބިއްޔަތުންނެވެ.

އެމްޑީޕީން އެބުނާ މައުމޫނުގެ 28 އަހަރުވީ " ގޮޅާ" ނިޒާމުގައި ކަންކަން ނިންމަވަނީ މައުމޫނަށް ފެނިލައްވާގޮތަށެވެ. އެބޭފުޅާއަށް އެހީތެރިވެ ވާގިވެރިވަނީ ކޮންބައެއްތޯއެވެ؟ މީގެތެރެއިން އެއްބަޔަކީ ރައްޔިތުންގެ މަޖްލީހުގެ ގޮނޑި ކާމިޔާބު ކުރައްވާފައިވާ އެބޭފުޅާގެ ކެބިނެޓްގެ ވަޒީރުންނެވެ. އަނެއްބަޔަކީ އެބޭފުޅާގެ ރުހުމާއި ބަރަކާތް ލިބިގެން އިންތިހާބްކުރެވިފައި ތިބި އެބޭފުޅާއަށް އިހުލާސްތެރި ރައްޔިތުންގެ މަންދޫބުންނެވެ. މިހެންކަމުން މި ބޭބޭފުޅުންގެ ކިޔަމަންތެރިކަމުގެ ސަބަބުން މިއަދާއި ޖެހެންދެންވެސް މައުމޫނު ބޭނުންވާ ހުރިހާ ގޮތެއް މަޖްލީހުގެ އިއްތިފާގުންނާއި އަޣުލަބިއްޔަތުން ދިޔައީ ފާސްވަމުންނެވެ. މިކަމުގައި މަޖްލީހުގެ މެންބަރުންގެ ފަރާތުން ލިބެމުންދިޔަ އެއްބާރުލުމުގެ ސަބަބުން އެކަމުގެ އަގުވަޒަންކޮށް މިލިޔަންރުފިޔާގެ އިނާމުތައްދީ (ލޯނު) އަދި ސަރުކާރުގެ ބޮޑެތި ވަޒީފާތައް ވަކި ސުމާރެއްނެތި ބަހާލެވުނެވެ. މީގެ ސަބަބުން މެންބަރުންގެ މެދުގައި މައުމޫނަށް އޮތް އިތުބާރާއި އިހުލާސްތެރިކަން އިހުނަށްވުރެ އެތައް ދަރަޖައަކަށް އިތުރުވެ ވަރުގަދަވިއެވެ.

މިއިހުލާސްތެރިކަމާއި އިތުބާރުގެ ސަބަބުން "ހަޤީޤީވެރިކަމުގެ ބާރުވެރިން" ކަމުގައި ބުނާ ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ތަހައްމަލްކުރަން ޖެހުނީ އަނިޔާއާއި ބޭއިންސާފެވެ. މިސާލަކަށް 19 ސެޕްޓެންބަރ 2003 ގައި މަރްހޫމް އީވާން ނަސީމް މާފުށީ ޖަލުގައި ސަތަރިގަޑަކަށްލާ އޮޅާލައި އެއްވެސް ރަޙްމެއްނެތި ވަލު ޖަނަވާރަކަށް ނުކުރާނެ އަނިޔާކޮށް ތަޅާ މަރާލައި އަދި އެތަކެއް ކުށްވެރީންތަކެއްގެ ގަޔަށް ބަޑިޖަހާ ބަޔަކު ޒަހަމްވެ އަނެއްބަޔަކު ނިޔާވިތާ ހަފްތާއެއް ނުވަނީސް ރައްޔިތުންގެ މަޖްލިސް ކުރާގޭގައި 2003 ވަނަ އަހަރު ސެޕްޓެންބަރގެ 25 ވަނަ ދުވަހު މައުމޫން ވެރިކަމުގައި ހުންނަން ފެނޭތޯ ނެގުނު ވޯޓު ފާސްވީ މަޖްލީހުގެ އިއްތިފާގުންނެވެ. އެދުވަހު އެމަޖްލީހުގައި ތިބި ގިނަ މެންބަރުންނަކީ މިއަދުވެސް އެމަޖްލީހުގައި ތިބި ރައްޔިތުންނަށް "ޣައްދާރު" ހާއިނުންނެވެ. މިއަދު މައުމޫނަކީ "އަނިޔާވެރިއެކޭ"، "ހުދުމުހްތާރު ވެރިޔެކޭ" އަދި މިއީ"ގޮޅާވެރިކަމޭ" ކިޔާ ކަރުގެ ނާރުތައް ފަޅައިގެންދާވަރަށް އެ ހަޅޭއްލަވަނީ ހަމަ އެދުވަހު އެ"ގޮޅާ" ވަރުގެ މީހެއް ނެތިގެން އުޅުނު މީހުންނެވެ. އެދުވަހު މައުމޫން ވެރިކަމުގައި ހުންނަން ނުފެންނަކަމަށް ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ހައްޤުގައި އަތް އުފުލާލި އެންމެ މެންބަރެއްވެސް ނެތެވެ. ހުރިހާ "އިއްޒަތްތެރި" މެންބަރުންނަށްވެސް ފެނިލެއްވީ މައުމޫނު ވަރެއް ހަމަ ނެތްކަމަށެވެ.

ހަޤީޤަތުގައި މައުމޫނުގެ މިވެރިކަން ދެމެހެއްޓުމައްޓަކައި ރައްޔިތުންނާއި ދެކޮޅަށް މައުމޫނު ބޭނުންކުރެއްވި އެންމެ ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރަކީ މުދަލާއި ދުނިޔެވީ އުފަލަށް ވިކިހުސްވެފައިތިބި ރައްޔިތުންގެ މަޖްލީހަށް ރައްޔިތުން އިންތިހާބްކުރި ރައްޔިތުންގެ މަންދޫބުންނެވެ. މަޖްލީހުގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ލިބިގެން އަންނަ ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓެއްގެ ނަމެއް މެނުވީ ރައްޔިތުންނާ ހަމައަކަށް ނާދެއެވެ. އެހެންކަމުން ރައްޔިތުންނަށް އޮންނަނީ ކޮންމެ ރިޔާސީ އިންތިހާބެއްގައި މަޖްލިހުގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ލިބިގެން ރައްޔިތުންނާއި ހަމައަށް އަންނަ ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓަކު ވެރިކަމުގައި ހުންނަން ފެނޭތޯ ނުވަތަ ނުފެނޭތޯ ނަގާވޯޓަކަށް އިންސާފުކުރުމެވެ. މިބާވަތުގެ ވޯޓަށް އިގިރޭސި ބަހުން ކިޔަނީ ރެފަރަންޑަމެވެ. ނުވަތަ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެވެ. ވީމާ މި 28 (އަށާވީސް) އަހަރު މައުމޫނުގެ "އަނިޔާވެރި" ވެރިކަން ދެމެހެއްޓީ ކޮންބައެއް ހެއްޔެވެ؟ ދިވެހި ރައްޔިތުން ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ރައްޔިތުންގެ މަޖްލީހުގައި ތިބި އައްދާރުން ހެއްޔެވެ؟ މިއީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ބަޔަކު ޖަވާބުދޭން ބޭނުން ނުވިކަމުގައި ވިޔަސް ޖަވާބު ހޯދަން މަޖުބޫރުވެފައިވާ ސުވާލެކެވެ. މިސުވާލުގެ ޖަވާބު މުހިއްމީ އަންނަން އޮތް އަޅުގަނޑުމެންގެ ޖީލުގެ މުސްތަޤްބަލަށްޓަކައެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ޅަދަރީންގެ ކުރިމަގަށްޓަކައެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤައުމުގެ ކުރިއެރުމަށްޓަކައެވެ. މިހާރު އަޅުގަޑުމެންގެ ކުރިމަތީގައި އޮތީ ދެސުވާލެކެވެ. އެއީ މިހާރެކޭ އެއްގޮތަށް އަދި 28 އަހަރު ވަންދެން މަޖްލީހަށް މެންބަރުން އިންތިހާބް ކޮށްގެން އެމީހުންގެ އަތްތަކަށް ޤައުމުގެ ކަންކަން ނިންމަން ދޫކޮށްލައިގެން ތިބޭ ނިޒާމެއް ތަޖުރިބާކުރާނީތޯ ނުވަތަ ރާއްޖެ އަދި ދެކެފައި ނުވާފަދަ ރައްޔިތުންގެ ފުރިހަމަ ބައިވެރިވުމާއި އެކު ރައީސަކު އިންތިހާބްކުރެވޭ، ތިންބާރު ވަކިކުރެވިފައިވާ ރިޔާސީ ނިޒާމެއް ތައާރަފް ކުރާނީތޯ ކުރެވޭ ސުވާލެވެ.

ދެން އެންމެ ފުރިހަމަ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއް އޮތް އިނގިރޭސިވިލާތަށް ބަލާލަމާ ހިގާށެވެ. 2003 ވަނަ އަހަރު އދ ގެ ޤަރާރް 1441 އާއި ހިލާފަށް އެމެރިކާއިން އިރާޤާއި ދެކޮޅަށް އިޢުލާންކުރި ހަނގުރާމައަށް ޓޯނީ ބްލެޔަރ މަރުހަބާކިއެވެ. އަދި އެމެރިކާ ސިފައިންނާއި އެކު އިގިރޭސި ސިފައިން އިރާގަށް ފޮނުވުމަށް ނިންމިއެވެ. މިކަމާ ދެކޮޅަށް އިގިރޭސި މިލިޔަނެއްހާ ރައްޔިތުން ނުކުމެ މުޒާހަރާ ކުރިއެވެ. މިއީ އިގިރޭސި ރައްޔިތުން މިފަހުގެ ތާރީހުގައި ކުރި އެންމެ ބޮޑު އެންމެ ވަރުގަދަ މުޒާހަރާއެވެ. މި މުޒާހަރާއާއި ގުޅިގެން ބޮޑުވަޒީރު ބްލެއަރ، އިގިރޭސި ޖާސޫސީ އިދާރާއިން އެއްކޮށްފައިވާ މަޢުލޫމާތު ކަމަށްބުނެ ވަރުގަދަ ރިޕޯޓެއް ޕާލިމެންޓަށް ހުށަހެޅިއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ޖާސޫސީ މައުލޫމާތުގެ މައްޗަށް ބަލައި އެކުލަވާލާފައިވާ ރިޕޯޓެއް ނޫންކަން އެ ދިރާސާކުރި އޮކްސްފޯޑްގެ ޕްރޮފެސަރުން ފަޅާއަރުވާލިއެވެ. އެބޭފުޅުން ވިދާޅުވިގޮތުގައި އެރިޕޯޓުގެ އަސްލު ބިނާވެފައިވަނީ ޔަހޫދީ ކުއްޖަކު ޕީއެޗްޑީއަށް ލިޔެފައިވާ ތީސީސެއްގެ މައްޗަށް ކަމަށެވެ. މިކަން ފަޅާއަރައި އިދިކޮޅު ޕާޓީގެ މެންބަރުން ބްލެއަރގެ އިސްތިއުފާއަށް ގޮވަމުންދިޔައެވެ. ދެން ފެނުނީ ޓޯނީ ބްލެއަރ އާއި ދެކޮޅަށް ޕާލިމެންޓުގައި ހެކިބަސް ދިނުމަށްޓަކައި ކުރިން އދ. އިން އިރާޤަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އިގިރޭސި ހަތިޔާރާއި ބެހޭ މާހިރް ޑރ.ކެލީ ތެދުވިތަނެވެ. ދެން އިވުނީ ޑރ. ކެލީ އަމިއްލައަށް މަރުވި ހަބަރެވެ. ޑރ.ކެލީގެ ހުވަފަތް އަނބިކަބަލުން ބުނާގޮތުން ޑރ. ކެލީ އަމިއްލައަށް މަރުވާންޖެހޭ އެއްވެސް ސަބަބެއްނެތެވެ. މިއަދާ ހަމައަށް އައިރުވެސް ޓޯނީ ބްލެއަރގެ ސަރުކާރަށް ޑރ. ކެލީގެ މަރުގެ ފަހަތުގައިވަނީ ކޮންބައެއްކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމަށް ވަނީ ނުކުޅެދިފައެވެ. މިހުރިހާ ކަމެއް ހިގީ އިގިރޭސި ރައްޔިތުންގެ ކުރިމަތީގައެވެ. ނަމަވެސް މިއިން އެއްވެސްކަމެއް އިގިރޭސި ރައްޔިތުންނަކަށް ނުހުއްޓުވުނެވެ. އިރާޤަށް އިގިރޭސި ސިފައިން ފޮނުވަން އިގިރޭސި ރައްޔިތުން ނުރުހުނު ކަމުގައި ވިޔަސް އެބޭފުޅުން ޕާލަމެންޓަށް އިންތިހާބްކުރި އެބޭފުޅުން ތަމްސީލްކުރާ މެންބަރުންގެ ތާއީދާއެކު ސިފައިންވެސް ފޮނުވިއެވެ. ހައުސް އޮފް ކޮމަންސްއަށް ދޮގު ރިޕޯޓެއް ހުށަހަޅާ އެކަންފަޅާއެރުމުން އެކަމުން ބޯދަމައިގަނެ ސަލާމަތްވެސް ވިއެވެ. ޑރ.ކެލީގެ މަރުގެ ހަގީގަތް ނޭގުމެއްގެ ތެރޭގައި އަދިވެސް އޮތީއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ވެރިކަމުގައި ރައްޔިތުން ގެ ތާއީދަށް ނުބަލައި ޓޯނީ ބްލެޔަރ ކަންކަން ނިންމަވަނީ ކޮންފަރާތެއްގެ ބާރުވެރި ކަމެއްލިބިގެން ހެއްޔެވެ؟ އެއީ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގައި ތިއްބަވާ އެބޭފުޅާއަށް އިޙްލާސްތެރި، ރައްޔިތުންނަށް ހަރާމްކޯރު އެބޭފުޅާގެ ވަޒީރުންނާއި އެބޭފުޅާގެ ޕާޓީއަށް ނިސްބަތްވާ ރައްޔިތުން ހޮއްވަވާފައިވާ މަންދޫބުންގެ ބާރުލިބިގެންނެވެ.

"ގޮޅާ" ނިޒާމުގައި ރައީސް ވެރިކަމުގައި އުމުރަށްވެސް ހުންނަންވީއެވެ. ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގައި ބޮޑުވަޒީރު ބޮޑުވަޒީރުކަމުގައި އުމުރަށްވެސް ހުންނަންވީއެވެ.

އެބުނާ "ގޮޅާ" ނިޒާމުގައި ވެރިކަމަށް އަންނަ ބޭފުޅަކަށް ވެރިކަން ކުރެއްވޭނެ އެންމެ ދިގު މުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިގެން ބަޔާންވެފައެއް ނޯވެއެވެ. އެހެންކަމުން ވެރިކަމުގައި ކިތަންމެ ދިގުމުއްދަތަކަށްވެސް ހުރެވިދާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެގޮތަށް ވެރިކަމުގައި ދެމިހުރުމަށްޓަކައި އެންމެ މުހިއްމީ ރައްޔިތުންގެ މަޖްލީހުގެ ތާއީދެވެ. ދެން ރައްޔިތުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ލިބޭކަން "ދެއްކުމެވެ". މި ދެ ސަރުތުވެސް ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޒް މައުމޫން އަބްދުލް ޤައްޔޫމް އެ ގެންދަވަނީ ފުރިހަމަ ކުރަމުންނެވެ. މިއީ މިއަދު އެންމެން ގަބޫލްކުރަންޖެހޭ ހަޤީޤަތެކެވެ. މި އަދު މައުމޫނު ވެރިކަމުގައި ގިނަދުވަސް ތަކެއްވަންދެން ހުރުމުން ކިތަންމެ ވަރަކަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ބޮލުގައި ރިއްސިޔަސް ކުރެވޭނެކަމެއްނެތެވެ.

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގައި އެކަކަށް ބޮޑުވަޒީރުކަމުގައި ދެމިހުރެވޭނެ މުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިފައެއް ނޯވެއެވެ. އެހެންކަމުން އެތައްދައުރަކަށް އެކަކު ބޮޑުވަޒީރުކަމުގައި ދެމިހުރެ ހުދުމުހުތާރް ވެރިކަމެއް ދިގުމުއްދަތަކަށް ކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އަބަދުވެސް އޮވެއެވެ. މިސާލަކަށް ދަގަނޑު އަންހެނާގެ ނަމުން މަޝްހޫރުކަން ލިބިފައިވާ މާގްރެޓް ތެޗަރ އިގިރޭސި ބޮޑުވަޒީރުކަން 11 އަހަރު (1990 -1979) ވަންދެން ކުރެއްވިއެވެ. ސިންގަޕޫރުގައި މަޝްހޫރު ލީ ކުއާން 31 އަހަރު (1990-1959) ވަންދެން ބޮޑުވަޒީރުކަމުގައި ހުންނެވިއެވެ. މެލޭޝިޔާގައި ހަރުކަށި ސިޔާސަތެއްގެ ވެރި މަހާތީރު މުހައްމަދު 22 އަހަރު (2003 -1981) ބޮޑުވަޒީރު ކަންކުރެއްވިއެވެ. 1997 ވަނަ އަހަރު އިގިރޭސި ބޮޑުވަޒީރުކަމާއި ހަވާލްވި ލޭބަރ ޕާޓީގެ ލީޑަރ ޓޯނީ ބްލެއަރ އެމަގާމްގައި ހުންނަވާތާ 9 އަހަރުވީއެވެ. ދާދި މިދާކަށްދުވަހު ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުމާއި ހިޔާލާއި ފިކުރަށް ނުބަލައި ޓޯނީ ބްލެއަރ އެމެރިކާއާއެކު އިޒްރޭލްގެ އުދުވާނަށް ތާއީދުކުރިއެވެ. ލެބަނާނު ބިމާ ހަމަކޮށްލިއެވެ. މިހަނގުރާމައަށް އިގިރޭސި ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން 77 ޕަސަންޓު މީހުން ތާއީދު ނުކުރާކަމަށް ސްކައި ނިއުސުން ކުރި ސާރވޭއަކުންދައްކައެވެ. ޓޯނީ ބްލެއަރގެ ކުރީގެ ފޮރިން ސެކެޓްރީ ޖެކް ސްޓްރޯ އިޒްރޭލްގެ އުދުވާން ކުށްވެރިކުރެއްވިއިރު، އަދި ލެބެނާންގެ ޤާނާއައް ހަމަލަދީ އެތަކެއް ކުޑަކުދިންނާ އަންހެނުން މަރުވި ހާދިސާ އަކީ ޤަބޫލްކުރެވޭނޭ އަމަލެއްނޫންކަމުގައި އެޕާޓީގެ ޕާލިމެންޓް މެންބަރުން ބުނަމުންގެންދިޔައިރު ބޮޑުވަޒީރު ޓޯނީ ބްލެއަރ ހުންނެވީ ސަރުތަކާއި ނުލާ ވަގުތުން ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމަށް ގޮވާލާ ގޮވާލުމަށް ދެކޮޅުހައްދަވައިގެންނެވެ. އަދި އިޒްރޭލުގެ އަމަލްތައް ކުށްވެރި ކުރެއްވުމަށްވެސް ދެކޮޅުހައްދަވައިގެނެވެ. އޭރު ހަނގުރާމައާއި ދެކޮޅަށް އަޑުއުފުލަމުން އިގިރޭސި ރައްޔިތުން މުޒާހަރާތައް ކުރިޔަށް ގެންދެއެވެ.

"ގޮޅާ" ނިޒާމުގައި ރައީސްގެ ވަޒީރުން ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލިހުގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި އިންތިޙާބް ކުރުމުގެ ފުރުސަތު އޮވެއެވެ. ބަރުލަމާނީ ވެރިކަމުގައި ބޮޑުވަޒީރު އެބޭފުޅާގެ މިނިސްޓަރުން ހޮއްވަވަނީ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުންނެވެ.

މިއީ އަޅުގަނޑުހިތުން ދިވެހިރައްޔިތުން ވަރަށް ކަންބޮޑުވާ މައްސަލައެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އަބަދުވެސް ބުނާ ވާހަކައަކީ ރައީސް ގެ ވަޒީރުން ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގައި ތިބޭތިބުން ޤަބޫލް ނުކުރެވޭނެ ވާހަކައެވެ. މިހާރުވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ ޝަކުވާއަކީ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގައި މައުމޫނުގެ ވަޒީރުން އަދާކުރާ ދައުރަކީ އިންސާފުވެރި ދައުރެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް މިހާރުވެސް މަޖިލީހުގައި މައުމޫނުގެ ކެބިނެޓް ވަޒީރުންނާއި ސްޓޭޓް މިނިސްޓަރުންނާއި އަދި މިނިސްޓަރުންގެ ފެންވަރުގެ ބޭފުޅުންނާއިއެކު ގާތްގަޑަކަށް 12 ބޭފުޅުން އެބަ ތިއްބަވައެވެ. އެތަނުގައި ކަންކަން ރަނގަޅަށް ގެންދަން ދަތިވާ އެއް މައްސަލައަކީ އިހުލާސްތެރިކަމާއިއެކު ވަޒީރުން މައުމޫނަށް ހިދްމަތްކުރައްވައި އެބައިމީހުން އިންތިހާބް ކުރި ރައްޔިތުންނަށް ހަރާމްކޯރު ވުމެވެ. މިހެން މިބުނަނީ މަޖްލީހުގައި ކަންކަން ނިންމެވުމުގައި ޖުމްލަކޮށް ހުރިހާ މެންބަރުންވެސް އެބޭފުޅަކު އެގޮނޑިއަށް އިންތިހާބް ކޮށްފައިވާ ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުމަށް އިޙްތިރާމް ނުކުރާތީއެވެ. އެބޭބޭފުޅުންގެ ހިޔާލާއި ފިކުރު ކަންކަން ނިންމެވުމުގެ ކުރިން ބައްލަވާ ނުހައްދަވާތީއެވެ. އެހެންކަމުން "އާދަކާދައިގެ މަތިން" އެހެން އިއްޒަތްތެރި މެންބަރުންނެކޭ އެއްފަދައިން މައުމޫނުވެސް ކެބިނެޓް ޖަލްސާތަކުގައި ވަޒީރުންނާއި އަމިއްލަފުޅަށް މަޝްވަރާކޮށް ނިންމަވާ ނިންމެވުންތައް، ޤާނޫނުހަދާ މަޖްލީހުގައި ދެންތިބި މައުމޫން ބައިއަޅުއްވާ "އިހުލާސްތެރި" މަންދޫބުންގެ އެއްބާރުލުމާއިއެކު ފާސްކުރައްވައެވެ. މިކަން ހުއްޓުވުމަށް ރައްޔިތުންނަށް ކުރެވޭނޭ ކަމެއްނެތެވެ. އަދި ޕާލިމެންޓުގައި ބައި މަދު އިދިކޮޅު ޕާޓީއަކަށް (މައިނޯރިޓީ) ކުރެވޭނެ އެއްވެސްކަމެއް ނޯންނާނެއެވެ. އެކަމަކު ޕާލިމެންޓް ތެރޭ ފާޑުކިޔިދާނެއެވެ. އަޑުގަދަ ކުރެވިދާނެއެވެ. ހަޅޭއް ލެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އަޣުލަބިއްޔަތު ލިބިފައި އޮތް ޕާޓީން ހުށަހަޅާ ބިލެއް ހުއްޓުވުމުގެ ބާރެއް ނޯންނާނެއެވެ. މިއަދު އަޅުގަޑުމެންގެ ޕާލިމެންޓް ތެރެއިން ތިޔަ އިއްޒަތްތެރިންނަށް އެފެނިލައްވަނީ ހަމަ ހަޤީގަތުގައިވެސް، ޤަބޫލްކުރިޔަސް ނުކުރިޔަސް، ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއްގައި އަޣުލަބިއްޔަތު ނެތް އިދިކޮޅު ޕާޓީއެއް އަދާކުރާނެ ރޯލެވެ. އެރޯލު މިއަދު އެއަދާކުރަނީ އެމްޑީޕީންނެވެ. މާދަމާ އެރޯލްއަދާކުރާނީ ޑީއާރުޕީ ނުވަތަ އަދާލަތު ޕާޓީކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. މިސާލަކަށް މައުމޫންގެ 29 މެންބަރުން ވަކިކުރަން އެމްޑީޕީން ކުރި މަސަތްކަތް ބައްލަވާށެވެ. މިފަހަރު ރައީސް މައުމޫން ސަރުކާރުން ހުށަހެޅުއްވި ބޮޑު ބަޖެޓް އެގޮތަށް ފާސްވިޔަ ނުދިނުމަށް އެމްޑީޕީންކުރި މަސަތްކަތަށް ބައްލަވަށެވެ. ނަމަވެސް މަޖްލީހުގައި ކަންކަން ނިންމަވަނީ ބަނޑުމުސާރައަށް ނުބައްދަވާ ވޯޓުލައިގެން އަޣުލަބިއްޔަތަށް ތަބާވާ އުސޫލުންކަމަށްވާތީ ހުރިހާކަމެއް ވެސް އާހިރުގައި ނިމެނީ މައުމޫނުގެ ނިންމެވުމާއި އެއްގޮތަށް ވަޒީރުންގެ ބަރަކާތްލެވިގެން މަޖްލީހުގެ އަޣުލަބިއްޔަތުންނެވެ.

9 ޖޫން 2005 ގައި މައުމޫން ހުށަހެޅުއްވީ ބޮޑުވަޒީރަކު ހުރެގެން ވެރިކަން ކުރާ ނިޒާމެކެވެ. އެމްޑީޕީން މިއަދު އެ ޕްރޮމޯޓް ކުރަނީ ބޮޑުވަޒީރަކު ހުރެގެން ކުރާވެރިކަމުގެ ނިޒާމެކެވެ.

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމް

2007-07-30T01:18:00.000-07:00

ލިޔުނީ: ޢަބްދުﷲ ޝިނާން، ޝާއިއުކޮށްފައިވަނީ: އައްޑުވަސް، ޖުލައި 2007

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކީ އެނިޒާމެއްގައި ސަރުކާރު ހިންގާ އެންމެ އިސްފަރާތާއި (ބޮޑުވަޒީރު) ޤާނޫނުހަދާ މަޖްލިހުގެ (ލެޖިސްލޭޗަރ) އަޣުލަބިއްޔަތު ލިބިފައިވާ ޕާޓީއާއި އެކުވެ މަސްހުނިވެގެން އުފެދޭ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމަކައް ކިޔާ ނަމެކެވެ. މިނިޒާމުގެ ތެރެއިން އުފެދިގެންއަންނަ ސަރުކާރަށް ކެބިނެޓް ސަރުކާރު (ކެބިނެޓް ގަވާންމަންޓް) ނުވަތަ ބޮޑުވަޒީރު ސަރުކާރޭ (ޕްރައި މިނިސްޓީރިއަލް ގަވަރމަންޓް) ވެސް ކިޔައެވެ. މިނިޒާމް އެންމެ ފުރިހަމައަށް ގާއިމްވެފައިވާ އެއްގައުމަކީ އިނގިރޭސިވިލާތެވެ. އަދި މިނިޒާމަކީ ދުނިޔޭގަ ކުރިއަރާފައިވާ ވަރަށްގިނަ ޤައުމުތަކެއްގައި ވަރަށް ކާމިޔާބާއެކު ހިނގަމުން އަންނަ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމެކެވެ.

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއްގެ ދަށުން ހިނގާ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމެއްގައި ހުންނާނެ މައިގަނޑު ސިފަތަކަކީ:

1- ރަމްޒީ ވެރިއަކު ހުރުން – މިނިޒާމުގައި ދައުލަތުގެ ވެރިއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ނުވަތަ ދައުލަތް ތަމްސީލު ކުރާ ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި (ރައީސަކު ނުވަތަ ރަސްކަލަކު) ހުރެއެވެ. މިއީ ހަމަނަމެއްގައި ހުންނަމީހެކެވެ. އެމީހަކީ އެއްވެސް ބާރެއް ނުފޫޒެއް ހިންގޭފަދަ ފަރާތެއް ނޫނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ސަރުކާރުގެ ހުރިހާކަމެއް ހިންގާނީ ދައުލަތުގެ ވެރިޔާގެ (ރައީސް / ރަސްގެފާނު) ނަންމަތީ ބޮޑު ވަޒީރަށް ދެއްވާފައިވާ ބާރުތަކުގެ ތެރޭގައެވެ. މިސާލަކަށް އިނގިރޭސި ވިލާތުގައި އިންތިހާބުގައި ކާމިޔާބުހޯދާ ޕާޓީގެ ލީޑަރު އެއީ ބޮޑުވަޒީރުކަމުގައި ހަމަޖައްސައި ރާނީ އަތުގައި ނަމެއްގެ ގޮތުގައި އޮތްބާރުތައް ބޮޑުވަޒީރަށް ދެއްވައި ބޮޑުވަޒީރަކީ އެކަމަނާގެ އެންމެ އިސް އަދި އެއްވަނަ ވަޒީރުކަމުގައި ހަމަޖައްސައެވެ. އަދި އެބޭފުޅާއަށް ވަކި މުއްދަތެއް ތެރޭ ޕާޓީ ކެބިނެޓް އެކުލަވާލުމަށް ރާނީ މުހުލަތެއް ދެއްވާނެއެވެ. އަދި މި މުއްދަތުގެ ތެރެއަށް ބޮޑުވަޒީރު އޭނާގެ ކެބިނެޓުގައި ހިމެނިވަޑައިންނަވާ ބޭފުޅުންގެ ނަންތައް ރާނީއަށް އަރުވާނެއެވެ. އެނަންތައް އެރުވުމުން އެއްވެސް ޝަކުވާއެއްނެތި އެނަންތައް ގަބޫލުކުރައްވާނެއެވެ. ހަމައެއާއިއެކު އެއީ ރާނީގެ ވަޒީރުން ކަމުގައި ހަމަޖެހޭނެއެވެ. ޖުމްލަގޮތެއްގައި ބުނާނަމަ މިފަދަ ނިޒާމެއްގައި ދައުލަތުގެ ވެރިޔާ ފުރައްވަމުން ގެންދަވާނީ ރަމްޒީ މަގާމެކެވެ.

2- ބޮޑުވަޒީރުގެ ވެރިކަން – ހަގީގީ ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ބާރު ނުވަތަ (އެގްޒެކެޓިވް އޮތޯރިޓީ) އޮންނާނީ ބޮޑުވަޒީރު އަތުގައެވެ. ސަރުކާރުގެ އެންމެ އިސް ތަރުޖަމާނާއި ކެބިނެޓްގެ އެންމެ އިސް ވެރިޔާއާއި އަދި މަޖްލީހުގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ލިބިފައިވާ ޕާޓީގެ ވެރިޔަކީވެސް ބޮޑު ވަޒީރެވެ. އެހެން ކަމުން ބޮޑުވަޒީރު ކަމެއް ނިންމެވުމުން އެއޮންނަ ހަމަތަކެއްގެ މަތިން އެކަން އިޢުލާން ކުރާނީ ދައުލަތުގެ ވެރިޔާއެވެ. މިސާލަކަށް ގައުމަކާއި ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ކުރަން ނިންމާނީ ބޮޑު ވަޒީރެވެ. ނަމަވެސް ދައުލަތުގެ ފަރާތުން އެ ނިންމުން އިޢުލާނު ކުރާނީ ރާނީއެވެ.

3- ސިޔާސީ ހަމަޖެހުން – ބޮޑުވަޒީރަކީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ފުރިހަމަ އަޣުލަބިއްޔަތު ލިބިފައިވާ ޕާޓީގެ ލީޑަރެވެ. އަދިހަމަ ހުރިހާ ވަޒީރުންނަކީވެސް ބޮޑުވަޒީރުގެ ޕާޓީގެތެރެއިން ހޮވާލެވޭ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހަށް އިންތިހާބްވެފައިވާ މެންބަރުންނެވެ. ނަމަވެސް މަޖްލީހުގެ ފުރިހަމަ އަޣުލަބިއްޔަތު އެއްވެސް ޕާޓީއަކަށް ނުލިބޭނަމަ ގިނަ ޕާޓީތަކެއް އެކުވެގެން "އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ސަރުކާރެއް" އެކުލަވާލާ މަޖިލީހުގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ހޯދިދާނެއެވެ. މިފަދަ އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ސަރުކާރެއްގައި އެހެންޕާޓީތަކަށް ނިސްބަތްވާ މެމްބަރުން ވަޒީރުންގެ ގޮތުގައި ތިބޭނެއެވެ. ނަމަވެސް ބޮޑުވަޒީރު ނިސްބަތްވާ ޕާޓީގެ ވަޒީރުން އެހެން ޕާޓީތަކަށް ނިސްބަތްވާ ވަޒީރުންނަށް ވުރެން ގިނަވުމުން އެ ހިތްހަމަޖެހުން ބޮޑުވަޒީރަށް ލިބޭނެއެވެ. އަދި ސަރުކާރު ހިންގެވުމުގެ ކަންތައްތައް ނިންމެވުމުގައި ބޮޑުވަޒީރަށް ފަސޭހަވެ ހިތްވަރު ލިބެއެވެ.

4- ވަޒީރުން ޒިންމާދާރުވެ އެކައްޗެއްކިޔުން – މިނިޒާމުގައި އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ސިފަޔަކީ ވަޒީރުން ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހަށް ފުރިހަމައަށް ޖަވާބުދާރީވެ ޒިންމާދާރުވާންޖެހޭކަމެވެ. ހަމަ އެއާއިއެކު ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތަކާއި ދެކޮޅަސް އެއްވެސް ވަޒީރަކަށް އެ ސިޔާސަތެއް ކުށްވެރިކޮށް ފާޑެއް ނުކިޔޭނެއެވެ. އެހެނެއްކަމަކު ވާހަކަ ދައްކަވަންޏާ ދައްކަވަންވާނީ އެސިޔާސަތެއް ދިފާޢު ކޮށްފައެވެ. ނޫނީ ޖެހޭނީ ހަނުހުންނަވާށެވެ. ދެންނޫނީ ޖެހޭނީ ވަޒީރުކަމުން އިސްތިޢުފާ ދޭށެވެ. މިސާލަކަށް ބޮޑު ވަޒީރު މާރގްރެޓް ތެޗަރގެ ދުވަސްވަރު އެކަމަނާގެ ޑިފެންސް މިނިސްޓަރ، މައިކަލް ހެސްލައިން އެކަމަނާ "ވެސްޓް ލޭން އެފެއަރ"ގެ މައްސަލަ ނިންމެވި ގޮތާއި ހިތްހަމަ ނުޖެހި އެވާހަކަ އާންމުންގެ ތެރޭ ދައްކަވައި ސަރުކާރުގެ ވަރަށް މުހިއްމު ލިޔުމެއް ލީކު ކޮށްލެއްވި އެވެ. އަދި ހަމައެއާއި އެކު 1986 ވަނަ އަހަރު ވަޒީރުކަމުން އިސްތިޢުފާދެއްވިއެވެ.

5- ރަނގަޅު ހަރުދަނާ އިދިކޮޅު ޕާޓީއެއް – މަޖިލީހުގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ލިބޭ ޕާޓީ ސަރުކާރު އެކުލަވާލާއިރު ދެންހުރި ހުރިހާ ޕާޓީ ތަކެއްވެގެން އޮންނަންވާނީ ރަނގަޅު ހަރުދަނާ އިދިކޮޅު ޕާޓީ އެއް އެކުލަވާލާފައެވެ. މިކަމުގައި އިދިކޮޅު ޕާޓީތައް ވަރަށް "އިހްލާސްތެރިކަމާއި އެކު" އިދިކޮޅު ހަރަކާތްތައް ކުރިއަށް ގެންދަންވާނެއެވެ. އެހެން ނޫނީ ހަގީގީ އިދިކޮޅު ޕާޓީ އެއް އޮވެގެން ރައްޔިތުންނަށް ލިބެންޖެހޭ ފައިދާއާއި ލާބައެއް ނުލިބޭނެއެވެ. އިދިކޮޅު ޕާޓީގެ އަސްލު މަޤްސަދަކަށްވާންވާނީ ވެރިކަމުގައި އޮތް ޕާޓީ އަށް ގާނޫނީ ގޮތުން ލިބިފައި އޮތް ބާރު އޭގެ ނުހައްގު ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރަމުންދޭތޯ ބަލާ ޗެކުކުރުމެވެ. އަދި އެފަދަގޮތަކަށް ބޭނުންކުރާނަމަ އެކަން ހުއްޓުވާ މަޖިލީހުގެ ސަމާލުކަމަށް އެކަން ގެނައުމެވެ. މި ގޮތުން ސަރުކާރުން ރައްޔިތުންނަށް ކޮށްދޭންޖެހޭނެ ކަންތައްތަކާއި އިހުމާލުން ނުކޮށް ދޫކޮށްފައި ހުރި ކަންތައްތައް ނަގައި ސަރުކާރަށް "ބިނާކުރަނިވި" ފާޑުކިޔާނެއެވެ. އަދި ހަމަ ސަރުކާރަށް އިތުބާރެއް ނެތް ކަމުގެ ވޯޓެއް މަޖިލީހުން ފާސްވެއްޖެ ހިނދެއްގައި ސަރުކާރު އުވާލުމަށް ބޮޑު ވަޒީރު އަމުރު ނެރުއްވާނެއެވެ. އެކަން ދައުލަތުގެ ވެރިއަކަށް ހުންނަމީހަކު ދައުލަތުގެ ފަރާތުން އިއުލާން ކުރައްވާނެއެވެ.

މަތީގައި ބަޔާން ކުރެވިފައި އެވަނީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއްގައި އެކުލެވިގެންވާ މައިގަނޑު ސިފަތަކެވެ. މިފަދަ ސަރުކާރެއްގައި ވަޒީރުން (ކެބިނެޓް) ވަކިހަމަތަކެއްގެ ތެރެއިން ޕާލިމެންޓަށް ވަރަށް ވަރުގަދަޔަށް ޖަވާބު ދާރީ ވާންޖެހޭނެއެވެ. ހަމަ އެޔާއި އެކު ރައްޔިތުންނަށް ވެސް މެއެވެ. މީގެ މާނައަކީ މަޖްލީހުގައި ރައްޔިތުން އިންތިހާބު ކޮށްފައިވާ މަންދޫބުންތަކެއް އެކަނި (އިނިރޭސި ވިލާތުގައި ނަމަ ހައުސް އޮފް ކޮމަންސް) ތިބިތަނަކަށްވެފައި އެތާ އެދައްކާ ވާހަކަތައް އެނގޭނެތީއެވެ. އަދި އެއިވޭ އިވުމަކީ ނުވަތަ އަޑުއަހާ އަޑުއެހުމަކީ ރެޕްރެޒެންޓެޓިވް ޑިމޮކްރަސީގެ އުސޫލުން ހުރިހާ ރައްޔިތުންވެސް އަޑުއަހާ އަޑުއެހުމެކެވެ.

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އުފެދިގެން އަންނަ ސަރުކާރުގައި ވެސް ރަނގަޅު މޮޅުކަންތައް ހުންނަ ބީދައިން ގޯސް ބަލިފައިތަކެއްވެސް ހުރެއެވެ. މިގޮތުން ފުރަތަމަ މިބަލާލަނީ ހުރި މޮޅު ރަނގަޅު ކަންތައްތަކަށެވެ.

1- އެއްވެސް އޮޅުމެއްނެތް ގޮތުގައި މިފަދަ ސަރުކާރެއްގައި ސަރުކާރު ހިންގަވާ އެންމެ އިސް އިދާރާތަކާއި ޤާނޫނުހަދާ މަޖްލީހާއި ދެމެދު ވަރަށް ގާތް އެކުވެރި ގުޅުމެއް އޮންނާނެއެވެ. މިގާތް ގުޅުމުގެ އެންމެ ބޮޑު އަސްލަކީ ސަރުކާރު ހިންގަވަން ހުންނަވާ ވެރިޔާ، ބޮޑުވަޒީރާއި ބޮޑުވަޒީރުގެ ވަޒީރުންނަކީ ގާނޫނުހަދާ މަޖްލީހުގެ މެންބަރުންނަށް ވުމާއި އަދި އަޣުލަބިއްޔަތު ލިބިފައިވާ ޕާޓީގެ ލީޑަރަށް ވުމެވެ. މިހެންކަމުން ގާނޫނުހަދާ މަޖްލީހުގައި ދެކޮޅުވެރިކަމާއި ރުޅިވެރި ކުރިމަތިލުންތަކަކަށް މާބޮޑު ފުރުސަތެއް ނޯންނާނެއެވެ.

2- ސަރުކާރުހިންގަވާ އެންމެ އިސްވެރިޔާ ގާނޫނޫހަދާ މަޖްލީހުގެ ކުރިމަތީގައި ޖަވާބުދާރީވާންޖެހޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން ހުރިހާކަމެއް ސަރުކާރު ހިންގަވަން ހުރި ފަރާތް ބޭނުންވާގޮތަށް ނިންމެވުމުގެ ފުރުސަތު ވަރަށް ބޮޑުތަން ކުޑަވާނެއެވެ. މަޖްލީހުގެ މެންބަރުން ކުރާ ސުވާލުތަކަށް ފުރިހަމައަށް އިޖާބަދީ އެ ސުވާލުތަކަށް ފުރިހަމަ ޖަވާބުދޭން ވަޒީރުންނަށް މަޖުބޫރުވާނެއެވެ. ހަމަ އެއާއި އެކީ ސަރުކާރުން ހިންގަވާ ރާވާ މަޝްރޫޢު ތަކާއި ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތާއި ބެހޭގޮތުން މަޖްލީހުގައި ބަހުސް ކުރެވި މަޖްލީހުގައި ސަރުކާރަށް ފާޑުކިޔުންތަކާއި ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނެއެވެ. މި ގޮތުން ބައެއްފަހަރު ވަޒީރުންނަށް އަނެއްބައި ފަހަރު މުޅި މިނިސްޓްރީއަށް ފާޑުކިޔުންތައް އަމާޒުވެ، މިނިސްޓަރުން ވެސް އިސްތިއުފާ ދޭންޖެހޭތަން ވެސް އާދެއެވެ. އެހެން ކަމުން ސަރުކާރު އަބަދުވެސް އޮންނާނީ އިދިކޮޅު ޕާޓީން ދީފާނެ ހަމަލާއަކަށް ބިރުންނެވެ.

3- ސަރުކާރަށް އެމީހުން ބޭނުންވާ ނިންމުންތައް (ޑިސިޝަން) އަވަހަށް ނިންމާ ކަންތައްތައް ރާވާ ހިންގަން ފަސޭހަވެއެވެ. އެހެންކަމުން ސަރުކާރުން ބޭނުންވާ ކަންތައްތައް ނުވަތަ ކޮންމެހެން ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުން ތާއީދު ލިބިގެންނޫނީ ފާސްނުވާނެ ކަންތައްތައް ފަސޭހަކަމާއި އެކު ގާނޫނުހަދާ މަޖްލީހުން ފާސްކުރެއެވެ. އެއީ ކުރިންދެންނެވިހެން ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގެ ފުރިހަމަ ބާރު އޮންނާނީ ބޮޑުވަޒީރުގެ އަތްޕުޅުގައި ކަމަށް ވާތީއެވެ.

4- ސަރުކާރުން އެއްވެސް ހާލެއްގައި ރައްޔިތުންގެ ތާއީދު ގެއްލޭފަދަކަމެއް ނުކުރާނެއެވެ. އަދި ހަމަ ރައްޔިތުން ނާއުންމީދުވާފަދަ އެއްވެސް އަމަލެއް ނުވަތަ ގަވައިދެއްވެސް ފާހެއް ނުކުރާނެއެވެ. ވަރަށް ގާތުން ރައްޔިތުންގެ އަޑުއަހައި ރައްޔިތުންގެ ޝަކުވާތަކަށް އަވަސް އިޖާބަ ދޭނެއެވެ. އެހެނީ އެޕާޓީގެ ވެރިކަން ދެމިއޮންނާނީ ރައްޔިތުންގެ ތާއީދު ލިބިގެންކަން ދަންނާތީއެވެ.

5- ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގައި ފަސޭހައިން ތަފާތު ހާލަތްތަކަށް އެކަށީގެންވާ ގޮތަށް ސަރުކާރު ބައްޓަން ކުރެވިދާނެއެވެ. މިސާލަކަށް ގައުމަށް ދިމާވާ ކުއްލި މުސީބާތުގެ ވަގުތުގައި ވަރުގަދަ ވާދަވެރިކަން ބޮޑު އިންތިހާބަކަށް ދިޔުމުގެ ބަދަލުގައި އިންތިހާބު ބާއްވާނޭ މުއްދަތެއް ފަހުން ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. މިގޮތުން އިންތިހާބުގެ ތާރީހު ފަސް ކުރާނަމަ ސަރުކާރު ހިންގަވާ އެންމެ އިސްވެރިޔާ (ބޮޑު ވަޒީރު) އެކަން މަޖިލީހަށް ހުށައަޅާ އެންމެހާ މެންބަރުންގެ ތާއީދާށް އެދޭނެއެވެ. ނޫނީ ބޮޑު ވަޒީރުގެ ސަރުކާރާއި އިދިކޮޅު ޕާޓީގެ ލީޑަރުން ގުޅިގެން ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ވެރިކަންތަކުގެ ކަންތައްތައް ކުރިއަށް ގެންދާނީއެވެ.

6- ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގައި ވެރިކަމުގައި އޮތް ޕާޓީ ވެރިކަމުގެ ދައުރު ހަމަވުމުގެ ކުރިން އިސްތިއުފާ ދީފިނަމަ މަޖްލީހުގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ހޯއްދަވައި އިދިކޮޅު ލީޑަރު ސަރުކާރު އެކުލަވާލުމަށް އެދެފިނަމަ އެފުރުސަތު އިދިކޮޅު ޕާޓީގެ ލީޑަރަށް ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ދައުލަތުގެ އެންމެ އިސްވެރިޔާ ދެއްވާނެއެވެ.

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އުފެދިގެން އަންނަ ސަރުކާރުގައި ހުރި އުނި ދެރަ ކަންތައްތައް ބައިވަރެވެ. މިގޮތުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ މުހިއްމު ކަންތައްތައް ތިރީގައި މި ފާހަގަ ކޮށްލަނީއެވެ.

1- ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގައި ދިމާވާ އެންމެ ސީރިއަސް މައްސަލައަކީ ތިންބާރު ވަކިކުރާ (ސެޕަރޭޝަން އޮފް ޕަވަރސް) އުސޫލް މުގުރާލުމެވެ. ސަރުކާރު ހިންގާ އެންމެ އިސްފަރާތާއި (ބޮޑުވަޒީރު) ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހާއި (ލެޖިސްލޭޗަރ) މި އޮންނަނީ ގުޅި މަސްހުނިވެފައެވެ. އެހެންކަމުން މި ދެބާރު އެއް ފަރާތްތަކެއްގެ އަތްމަތީ އޮންނައޮތުން މިއީ ބިރުވެރި ހިތި ތަޖުރިބާތަކެއް ކުރަންޖެހިދާނެ ކަމެކެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ މިކަމުން ނުކުންނަ ނަތީޖާވެސް ގިނަފަހަރު ރަގަޅެއް ނުވާނެއެވެ.

2- ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގައި ކޮންމެވެސް އެއް ޕާޓީއަކުން ޤާނޫނުހަދާ މަޖްލީހުގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ހޯދުމީ ވަރަށް މުހިއްމުކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ އެހެންނޫނީ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ހޯދަންޖެހެނީ އެހެން ޕާޓީތަކާއި ގުޅިގެނެވެ. މި ގޮތަށް ގިނަ ޕާޓީތައް އެކުވެގެން އުފެދޭ އެއްބައިވަންތަ ކަމުގެ ސަރުކާރެއް މާގިނަދުވަހަށް ދެމިގެން ދިއުމަކީ ނާދިރުކަމެކެވެ. ހަމަ އެއާއި އެކު ސަރުކާރާއި ޕާޓީގެ ޕޮލިސީ ދަމަހައްޓަން ވަރަށް ދަތިވާނެއެވެ. އަދި ސަރުކާރު ހިންގުމުގައި ވަރަށް ބޮޑެތި ތަކުލީފުތައް އުފުލަން ޖެހޭނެއެވެ. އަވަސް އަވަހަށް ސަރުކާރުވެއްޓި ، ކަނޑައެޅިފައި އޮންނަ މުއްދަތަށްވުރެ ކުރިން އިންތިހާބުތައް ބާއްވަން ޖެހޭތަން އާދެއެވެ.

3- ބޮޑުވަޒީރަށް ލިބިފައިވާ ބާރުތަކުގެ ސަބަބުން އޭނާއަށް ފެންނަގޮތަށް ކަންކަން ރާވާ ހިންގައެވެ. މިކަމުގެ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގައި އެބޭފުޅާއަށް ލިބިފައިވާ ބާރެވެ. މަގާމެވެ. ބޮޑުވަޒީރަށް ކިތަންމެ ވަރަކަށް މަޖްލީހުގައި ފާޑުކީ ކަމުގައި ވިއަސް އޭނާގެ ކޮޅު ދިފާއުކޮށް ވާހަކަދައްކަން ޤާނޫނު ހަދާ މަޖްލީހުގައި އަޣުލަބިއްޔަތު ލިބިފައިވާ އެބޭފުޅާގެ ޕާޓީގެ މެންބަރުންނާއި އެބޭފުޅާއަށް އިޚުލާސްތެރި ވަޒީރުން ދެމިތިބޭނޭ ކަމުގެ ޔަޤީންކަން އޮންނާނެއެވެ. އެހެން ކަމުން ސަރުކާރުގެ ނިންމުންތަކާއި ދެކޮޅަށް އިދިކޮޅު ޕާޓީތަކަށް ކުރެވޭނޭ އެއްވެސް ކަމެއްނޯވެއެވެ. މިފަދަ ނިޒާމެއްގައި އިދިކޮޅު ޕާޓީއަށް ކުރެވޭހާވެސް ކަމަކީ މައި ސަރުކާރަށް ފާޑުކިއުމެވެ. އެހެން ކަންތައް ދިމާވުމުގެ އެންމެބޮޑު ސަބަބަކީ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގައި ހުރިހާކަމެއްވެސް ނިންމަނީ ވޯޓުލައިގެން އަޣުލަބިއްޔަތަށް ތަބާވެގެން ކަމަށްވާތީއެވެ. އެހެންކަމުން މިފަދަ ސަރުކާރެއްގައި ބޮޑުވަޒީރަށް ހުދުމުހްތާރު ވެރިން ވެރިކަން ހިންގާ ބީދައިން ވެރިކަންކުރެވެއެވެ. މިސާލަކަށް 1997 އަހަރު ލޭބަރ ޕާޓީއަށް (މިހާރު ނިއު ލޭބަރ) އިގިރޭސި ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގައި ލިބުނު ހީނުކުރާ ބޮޑު ކާމިޔާބީގެ ސަބަބުން ޕާޓީގެ ލީޑަރ ޓޯނީ ބްލެޔަރ ގެ އަމަލުފުޅުތައް ހުރީ ރައްޔިތުންގެ ވިންދާ އެއްކޮޅަކަށް ނޫނެވެ. މިކަމުގެ މިސާލެއްގެ ގޮތުން އިގިރޭސި ސިފައިން ރައްޔިތުންގެ ރުހުމާއި ނުލައި އިރާޤަށް ފޮނުވުން ހިމެނެއެވެ.

4- ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއްގައި އިދިކޮޅު ޕާޓީ ވަރަށް ޒިންމާ ކުޑަ ގޮތެއްގައި ހަރަކާތްތެރި ވާތަން ގިނަ ގިނައިން ފެންނާނެއެވެ. މިކަމުގެ އެއް ސަބަބަކީ އެމީހުންނަށް އޮންނަ ހަމައެކަނި ކަމަކީ ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތަށް ފާޑުކިއުމާއި ސަރުކާރާއި ދެކޮޅަށް ކަންކަމުގައި ތެދުވުމެވެ. އަނެއް ސަބަބަކީ އިދިކޮޅު ޕާޓީން ކިތަންމެ މޮޅު ،ފައިދާހުރި ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހެޅި ކަމުގައިވިޔަސް އެ ހުށަހެޅުން ފާސްކުރުމަށް އެމީހުންނަށް ކުރެވޭނޭ ކަމެއްނެތުމެވެ. މިގޮތުން ބައެއްފަހަރު ސަރުކާރުން ހުށަހަޅާ ރަގަޅު ފައިދާހުރި ހުށަހެޅުންތަކަށް ވެސް އިދިކޮޅު ޕާޓީން ފާޑުކިޔާ ދެކޮޅުހަދައެވެ. މިހެން ހެދުމުގެ އަސްލު ސަބަބަކީ ވެރިކަންކުރާ ޕާޓީއަށް ޖެއްސުންކޮށް އެމީހުން މަޖިލީހުގެތެރޭ ހާރުވާލުމެވެ. އެހެންކަމުން ޤާނޫނުހަދާ މަޖްލިސް ސިފަކުރެވެނީ ރައްޔިތުންނަށް ފައިދާހުރި ބަހުސްކުރެވޭ މައިދާނަކަށް ވުރެން ބޮޑަށް ޕާޓީތަކުގެ ހަމަލާ ބަދަލުކުރެވޭ ހަނގުރާމައިގެ ހޫނުގަދަ މައިދާނެއްގެ ގޮތުގައެވެ.

5- ހުރިހާ ކަންތައްތައް އާހިރުގަ ނިމޭނީ ވެރިކަންކުރާ ޕާޓީއަށާއި އެޕާޓީއަށް ނިސްބަތްވާ މެންބަރުންގެ މަސްލަހަތަށް އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތަށެވެ. މި ގޮތަށް ކަންތައްތައް ދާވަގުތުތަކުގައި ޤައުމާއި ރައްޔިތުންގެ މަތިން ހަނދާންނެތެއެވެ. މިކަމުގެ ނަތީޖާއަކަށްވަނީ ޤައުމުގައި ކޮރަޕްޝަންގެ ބަލި އަށަގަނެ ބޮޑެތި އިގްތިސާދީ ، އިޖްތިމާއީ މައްސަލަތައް އާންމުވާން ފެށުމެވެ.

6- މިފަދަ ސަރުކާރެއްގައި ވަޒީރުންގެ ގޮތުގައި ތިބޭނީ ބޮޑުވަޒީރު ގަޔާވާ ހިތްއެދޭ ބޭފުޅުންނެވެ. މި ބޭފުޅުން ގިނަވަގުތު ހޭދަކުރައްވާނީ ޕާޓީ ބައްދަލުވުންތަކުގަޔާއި ކެންޕޭނުކުރުމުގަޔާއި އެބޭފުޅަކު ހޮއްވެވި އަވަށެއްގެ (ކޮންސްޓިޓުއެންސީ) ރައްޔިތުންގެ ކަންތައްތައް ހަމަޖައްސައި ދިނުމުގެ މަސަތްކަތުގައެވެ. އެހެންކަމުން މިބޭފުޅުން ހިންގުމާއި ހަވާލުވެ ހުންނަވާ މިނިސްޓްރީގައި ކަންތައްތައް ހިނގާ ދާގޮތް ގިނަފަހަރަކަށް އެގިވަޑައި ނުގަންނަވާނެއެވެ. ދެން އެމަސައްކަތްތައް ރާވާ ހިންގަން ހަވާލު ކުރާނީ މިނިސްޓްރީގެ ކޮންމެވެސް ވެރިއަކާއެވެ. މިހެން ގޮސް މިނިސްޓްރީގެ މަސައްކަތް ބޮއްސުންލާދާނެއެވެ.

7- މިނިޒާމުގައި ބޮޑުވަޒީރުގެ ވެރިކަމުގެ ދައުރު ނުވަތަ މުއްދަތު ކަޑައެޅިގެން ބަޔާންވެފައެއް ނޯންނާނެއެވެ. އެހެންކަމުން ވެރިކަމުގައި ކިތަންމެ ދުވަހެއް ވަންދެންވެސް ހުރުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވަޒީރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިސާލަކަށް އިގިރޭސި ބޮޑުވަޒީރު މާގްރެޓް ތެޗަރ 12 އަހަރު ބޮޑުވަޒީރުކަންކުރެއްވިއެވެ. ޕާޓީގެ ލީޑަރެއްގެ ގޮތުގައި 16 އަހަރު ހުންނެވިއެވެ. ޖޯން މޭޖަރ 07 އަހަރު ވަންދެން ބޮޑުވަޒީރުކަން ކުރެއްވެވިއެވެ. ޓޯނީ ބްލެޔަރ 10 އަހަރުވަންދެން ބޮޑުވަޒީރުކަން ކުރައްވައި 13 އަހަރު ވަންދެން ޕާޓީގެ ލީޑަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުންނެވިއެވެ.

8- ރައްޔިތުންނަށް ސީދާ އެބައިމީހުންގެ ވޯޓަކުން ސަރުކާރުގެ އެންމެ އިސްވެރިޔާ ހޮވުމުގެ ފުރުސަތެއް ނޯވެއެވެ. އެހެންކަމުން އޭރު ހުންނެވި ބޮޑުވަޒީރަކު އިސްތިއުފާ ދެއްވުމުން އެމަޤާމަށް ދެންއަންނަ ބޮޑުވަޒީރަކު އަންނާނީ އެބޭފުޅަކު ނިސްބަތްވާ ޕާޓީއެއްގެ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ ގިނަ މެންބަރުންގެ ތާއީދު ލިބޭ ބޭފުޅެކެވެ. މިސާލަކަށް އިގިރޭސި ކުރީގެ ބޮޑުވަޒީރު ޓޯނީ ބްލެޔަރ އިސްތިއުފާ ދެއްވުމުން މިހާރު ބޮޑުވަޒީރުކަމުގެ މަޤާމަށް ހޮވިވަޑައިގެންނެވި ކުރީގެ ޗާންސެލަރ ގޯޑަން ބްރައުން އެމަގާމާއި ހަވާލުވީ އެއްވެސް އިންތިހާބެއްގައި ވާދަކުރުމެއްނެތިއެވެ. މިނިޒާމު ހަމަޖެހިފައިވާ ގޮތުން ބޮޑުވަޒީރަކާއި ރައީސަކު އެބަހުންނަން ޖެހެއެވެ. މިހެންވުމުގެ ސަބަބުން ދައުލަތުގެ ހަރަދުގައި ރައީސް /ރާނީ އާއީ އެބޭފުޅާގެ އާއިލާއަށް ތާހިރު، އަބުރުވެރި ދިރިއުޅުމެއް އުޅެވޭނޭފަދަ ގޮތެއް ހަމަޖައްސައިދޭން ޖެހޭނެއެވެ. މިހެންވުމުން ދައުލަތުގެ ޚަރަދު ވަރަށް ބޮޑުތަން އިތުރުވެދެއެވެ. މިސާލަކަށް އިގިރޭސި ވިލާތުގައި ދައުލަތުގެ ވެރިޔާއަކީ ރާނީ އެލިޒަބަތެވެ. އެކަމަނާ ދިރިއުޅުއްވުމަށް ދައުލަތުން ދެއްވާފައިވަނީ މަޝްހޫރު ބަކިންހަމް ޕެލަސްއެވެ. ބޮޑުވަޒީރުގެ ގަނޑުވަރު އަދި ގެކޮޅުގެ ގޮތުގައި ދައުލަތުން ހަމަޖައްސަވާފައިވާނީ ނަންބަރ 10 ޑައުނިން ސްޓްރީޓްއެވެ.

މިނިޒާމުގައި ރަގަޅު ކަންތައްތަކެއް ހުރިހެން މި ނިޒާމުގައި ގޯސް އުނި ކަންތައްތަކެއް އެބަހުރިކަން މިހާރު އަޅުގަޑުމެން އެންމެނަށްވެސް އެގެއެވެ. ނިންމާލަމުން ބުނަންއޮތީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގެ ދަށުން ކާމިޔާބު ވެރިކަން ހިންގާ ނިޒާމެއް ގާއިމްކުރެވޭނީ އެ ޤައުމެއްގައި ހަރުދަނާ ބައި- ޕާޓީ (ބޮޑު ދެ ޕާޓީ) ސިސްޓަމެއް އޮވެ "އިޚުލާސްތެރި" ކަމާއިއެކު މަސައްކަތް ކުރާ އިދިކޮޅު ޕާޓީއެއް އޮވެގެންނެވެ. ކުދި ކުދި ބައިވަރު ޕާޓީތައް (މަލްޓި ޕާޓީ) ގާއިމްވެފައިވާ ޤައުމެއްގައި މިފަދަ ނިޒާމަކަށް އެއްވެސް އަލި މަގެއްނުފެންނާނެއެވެ. އެފަދަ ނިޒާމެއްވާނީ ރައްޔިތުންގެ ހަލާކަށެވެ.

(މި މަޒްމޫނުގައި ހިމެނޭ މިސާލުތަކާއި އެންމެހައި މައުލޫމާތު ނަގާފައިވަނީ މިނިޒާމު އެންމެފުރިހަމައަށް ގާއިމްވެފައިވާ އެއް ޤައުމުކަމުގައިވާ އިނގިރޭސި ވިލާތް އަސްލަކަށް ބަލައިގެންނެވެ.)

?The Judas-Act Again

2007-07-28T09:31:00.000-07:00

By Ali Rasheed, 17 January 2007. Published in Minivan News

During the middle of last year, I recall writing in the Minivan website that during the coming weeks and months events would conspire to separate the men from the boys.

Events – testing the mettle of those politicians who stood at the vanguard of the democratic movement – presented themselves, but except for the rare person all dismally failed. The fickle and the weak of character were weaned out. Even those like Mohamed Shihab who claimed to have served in the Peoples’ Majlis for over 20 years failed miserably.

Whilst committed party stalwarts remain steadfast in their pledge to democracy and think nothing of sacrificing their liberty and others brave severe financial hardship, other people have gone down the bankruptcy lane. All propelled by the hope of dismantling a dictatorship hell-bent on systematically bleeding the country dry, the previously buried snakes in the grass of the democracy movement, lifted their ugly heads, conspiring to inject venom into the aspirations of dedicated activists.

By openly coming out in public to condemn a MDP National Council resolution, which they themselves had previously backed by voting in favour, fully aware of the implications of the decision, the majority of the MDP Parliament members, by doing an about-face, have effectively ruined the party's chances of winning the concessions President Gayoom would have been forced to concede.

The 10th November debacle could not have occurred at a less inopportune moment. Even if we of the MDP disregard the direct damages sustained we still have another major hurdle to cross.

Having opted for the Parliamentary system over the Presidential system, we may be in one sense, headed straight towards another yawning chasm, a bottomless abyss from which we may have difficulty in rescuing ourselves.

By referring to the Parliamentary Wing as a single entity, I do realise I may be perpetrating a grave injustice to those members who fought against participation in the plans concocted to derail the gathering of the 10th by certain MP’s and other turn-coats who backed them.

If my assumptions are right, by opting for a Parliamentary system, we are once again placing our fates directly in the hands of the very same people who wrecked the plans for the 10th November gathering.

Speaking for myself (I believe that my thinking is in line with the average party member), I’m prepared to accept any democratic system – whether it be Parliamentary or Presidential – so long as it serves the purpose. That is - rid the nation of Gayoom, who has propelled the nation into a financial black-hole by squirreling away large chunks of public money, the product of years of sweat and toil of our working class.

Furthermore he has put our great-grandchildren into debt too. Even tsunami funds are not exempt. It is allegedly being used to line the pockets of public officials. Public money is spent freely on almost every trivial pursuit known to man including the elevation of the President’s eyebrows which currently stands just millimeters below the hairline.

It shames me to admit ignorance when it comes to discussing the pros and cons of both Presidential versus Parliamentary system and therefore I’d be happy enough to follow the astute advice of professionals. The question may actually be academic by now; if my information is right the MDP has passed a resolution opting for the Parliamentary system, and the campaign, though yet to gather full momentum, has already begun.

To even begin to conceive that it would be in the interest of the elected members of the Majlis to complete re-writing the new Constitution would be indeed foolish. The Majlis members are heavily paid by Gayoom to warm their seats.

The way things stand now, the advantage lies with both Gayoom and the Majlis members. Should the new Constitution be completed, one group of Majlis members would lose their jobs and the perks that go with the job, while the other group, in all likelihood, would have to face fresh elections. The entire exercise at loggerheads with the needs of the public.

If by chance the MDP should fall under the sway of the very same Parliamentarians, who had miserably failed to honour their given word, it would indeed be a sad occasion.

Writers for Presidential System

2007-07-28T09:25:00.000-07:00

A number of writers have argued for introduction of a Presidential System in the Maldives. Abdulla Shinan has written for Adduvas magazine while Ibrahim Moosa Fulhu has written for Fiyes, explaining the merits of Presidential System.

Some of those articles were written back in 2006 when there was more room for a balanced debate on the two systems. However, it is the propaganda that is prepared by MDP, Minivan Daily and weekly magazines dominates now. Even though few writers still write to mainstream media on the merits of a Presidential System it is difficult to hear their voices because they are drained by the noise of the propaganda.

In the coming days we will publish articles written by Maldivian writers arguing for a Presidential System as well as articles explaining how the two systems work. We hope that by reading those articles you will see some new perspectives other than what the political parties and their media tell us.

No need to celebrate

2007-07-26T10:55:00.000-07:00

Today is our Independence Day. But there is no need to celebrate. Despite the flags on the streets and lights on buildings we do not have freedom.

Even as some Maldivians celebrate, a journalist is in prison. Three years after the death of Eavan Naseem, torture is still being used as a tool for repression. Thousands of people are living below poverty line in the islands. In the capital Male’ decent housing is not affordable and not available.

Why are we at this pathetic state?

There are several reasons why the regime is able to oppress us. One reason is there is no separation of powers. The regime has been keeping the judiciary under its control, denying us justice. It has been keeping the parliament under control through appointed members, ministers and cronies.

Why did our parliament vote unanimously to keep a dictator in power in 2003 even before a week passed after Eavan Naseem was tortured to death? It is because our parliament members do not care about us.

Some of the MPs who voted for Gayoom that day are now labeled as reformists. They are in the guise of reformist MPs belonging to the ‘opposition’ MDP.

With the televising of Parliament and Constituent Assembly sessions Maldivian public are seeing the true colours of our MPs. They are wasting time, arguing over trivial matters and enjoying their salaries. Do you want to give more powers to such a body?

Do you want to bring a system in which the Executive is appointed by the Parliament? Do you want to bring a system in which the powers of the Executive overlap with that of Parliament? Do you want to bring a system in which the majority party MPs will pass Laws as they wish in the Parliament and have the powers of the Executive in their hands as well?

Keep the Parliament where it belongs. Let the MPs make legislation and scrutinize the powers of the Executive. But do not let them enjoy the powers of Executive as well. Do not allow Cabinet Ministers to be in our Parliament.

Vote for a system that separates the powers of the Executive, Parliament and the Judiciary. Vote for Presidential System. Vote for Separation of Powers.

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަސް ރަގަޅަ. ރިޔާސީ ނިޒާމް އަދި މާ ރަގަޅަ.

2007-07-25T05:30:00.000-07:00

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަސް ރަގަޅަ. އެކަމަކި ވެރިކަމުގެ ތިންބާރަ ވަކިނިވެއި. ރިޔާސީ ނިޒާމެ ވެރިކަމުގެ ތިންބާރަ ވެނީ ވަކި ވެފެއި. އެހެންމެއި ރިޔާސީ ނިޒާމް އަދި މާ ރަގަޅަ.

އެމްޑީޕީ އިން ދެން އަންނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިހާބަށް ސިއްރުން ކެންޑިޑޭޓުން ހަމަޖައްސައިފި؟

2007-07-21T02:45:00.000-07:00

"ހަފްތާ" މަޖައްލާގެ 16 ޖުލައި 2007 ވަނަ ދުވަހުގެ އަދަދުގައި ކަވަރ ސްޓޯރީގައި އެމްޑީޕީގެ ގދ. ދާއިރާގެ ރައީސް މުހައްމަދު ސަލީމްގެ އިންޓަވިއުއެއް ހިމަނާފައިވެއެވެ. އެމްޑީޕީގެ އެއް ފައުންޑަރ ގޯގޯ ލަތީފާއި ސަލީމާއި ދެމެދު އުފެދިފައިވާ ހަމަނުޖެހުމަކާއި ބެހޭ އިންޓަރވިއު އެކެވެ.

ސަލީމް: އާން މިހާރު ޕާޓީން އެކަހެރިވާތީ، ލަތީފު އުޅެނީ، ކޮންމެވެސް ގޮތަކުން ޕާޓީ ތެރެއަށް ވަންނަން. އެކަން ކުރެވެން އަންނަނީ، އޭނާ ހިތުން ގދ ގެ މެންބަރުކަން ހޯދައިގެން. އެކަމަށް އޭނާ ކެމްޕޭނު ކުރަމުން މިދަނީ. އެކަމަކު މިފަހަރު ގދ ގެ ފަސް ގޮނޑިއަށް މިހާރު ތިބޭނެ ފަސް މީހުން ތައްޔާރުކޮށްފަ. ލަތީފުމެނަކީ މިހާރު މީހުން ބަލައިގަންނަ ބައެއް ނޫން. އެހެންވީމާ އެކަހަލަ މީހުންނަކަށް ފުރުސަތެއް ނެތް މިހާރަކު.

ބެލެވޭ ގޮތުގައި އަލަށް އިސްލާހު ކުރެވޭ ގާނޫނު އަސާސީ ނިމޭއިރު އާބާދީ ބޮޑު ދާއިރާތަކަށް ގިނަ ގޮނޑި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ހުންނަ ގޮތަށް ހަމަޖެހޭނެއެވެ. ވީމާ މިހާރު 2 ގޮނޑި ހަމަޖެހިފައިވާ ގދ އަތޮޅަށް އިތުރު ގޮނޑިތަކެއް ލިބޭނެއެވެ. ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކަށް ކެމްޕޭން ކުރަމުންދާ އެމްޑީޕީ އިން ދެން އަންނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިހާބަކަށް ގދ ދާއިރާގެ ގޮނޑިތަކަށް މިހާރުއްސުރެ މީހުން ތައްޔާރުކޮށް ނިންމާފައި ތިބި ކަމަށް ގދ ދާއިރާގެ ރައީސް މީޑިއާއަށް ހާމަކުރުމަކީ އެމްޑީޕީގެ މެންބަރުންނާއި އަދި ރާއްޖެއަށް ޑިމޮކްރެސީ ގެންނަން މަސައްކަތް ކުރާ މީހުން ކަންބޮޑުވާން ޖެހޭ ކަމެކެވެ.

ސަލީމް އެބުނާ ފަސް ގޮނޑިއަށް ފަސް މީހުން ކަނޑައެޅީ ކޮން ބަޔަކު ތިބެގެން ނިންމި ގޮތެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ހެއްޔެވެ؟ އެކަން ނިންމީ އެމްޑީޕީގެ ގައުމީ މަޖިލީހުން ހެއްޔެވެ؟ އެކަން ނިންމި ބަޔަކު ނިންމާފައި އޮތް އިރު އެ ފަސްމީހުންގެ ނަންތައް މީޑިއާއަށް ހާމަކޮށްފައި ނެތީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ އެކަން ނިންމުމުގައި ގދ. ދާއިރާގެ އެމްޑީޕީ މެންބަރުންގެ މަޝްވަރާ ހޯދާފައި ވަނީ ކިހާ މިންވަރަކަށް ހެއްޔެވެ؟

ގދ. އަތޮޅުގެ ގިނަ ރައްޔިތުންނަކީ އެމްޑީޕީގެ މެންބަރުން ނުވަތަ އެމްޑީޕީއަށް ވޯޓު ދޭނެ މީހުންނެވެ. އެމީހުންގެ މުސްތަގުބަލު ކަނޑައެޅުމުގައި މަޖިލީހުގައި މަސައްކަތް ކުރާނެ މެންބަރުން ހޮވުމަށް ބާއްވާ އިންތިހާބެއްގެ ކެންޑިޑޭޓުން ޕާޓީން ކަނޑައަޅަން ވާނީ އެމީހުންނާއި ވެސް މަޝްވަރާ ކޮށްފައެވެ.

ސަލީމް ހާމަ އެކުރީ އެމްޑީޕީގެ ކަންތައް ހިގަނީ ޓްރާންސްޕޭރެންޓް ކޮށް ނޫން ކަމެވެ. ޑިމޮކްރެސީ ގެނައުމުގެ ނަމުގައި މަސައްކަތް ކުރާ އެ ޕާޓީގެ ގިނަ ކަންތައް މަދު ބަޔަކު ނިންމައި ސިއްރުކޮށްގެން ތިބޭ ކަމެވެ. އެބުނާ ފަސް މީހުންނަކީ މުއްސަދިން ހެއްޔެވެ؟ އަދި އެމީހުންގެ ފަހަތުގައި ތިބީ ކޮން ބައެއް ހެއްޔެވެ؟ އެމްޑީޕީ އިން ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއް ރާއްޖެއަށް ގެނެސް މަޖިލީހުގެ ގޮނޑިތަކަށް މެންބަރުން ހޮވުމުގައި ރައްޔިތުންގެ ބަސް މިހާ ކުޑަކުރަން ރާވަނީ އެމީހުންގެ ވަރަށް ބޮޑު ރޭވުމެއްގެ ދަށުން ވަކި ބަޔަކަށް ބާރުތައް ދީ، މަޖިލީހުގެ ގޮނޑިތައް ހޯދައިދޭން ހެއްޔެވެ؟

އިގިރޭސިވިލާތުގައި ވެސް ޕާޓީގެ ފަރާތުން ދާއިރާތަކަށް ކެންޑިޑޭޓުން ހޮވުމުގައި އަމަލު ކުރާ އުސޫލުތައް އެމްޑީޕީގެ އުސޫލުތަކާއި ތަފާތެވެ. އެމްޑީޕީ އާއި ގާތް ގުޅުމެއް އޮންނަ އިގިރޭސި ކޮންޒަވޭޓިވް ޕާޓީއިން އަމަލު ކުރާ އުސޫލު ބައްލަވާށެވެ. ލިބަރަލް ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީ އިން އަމަލު ކުރާ އުސޫލު ބައްލަވާށެވެ. 2003 ވަނަ އަހަރުގެ އިންތިހާބުގައި ސްކޮޓްލެންޑްގެ ޕާލަމެންޓަށް މެންބަރުން ހޮވުމަށް ޕާޓީތަކުން ކެންޑިޑޭޓުން ހޮވި ގޮތް ބައްލަވާށެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ފަރާތުން ތައްޔާރުކޮށްފައި ތިބި ފަސް މީހުންގެ ތެރޭގައި އަންހެނުން ހިމަނާފައިވޭ ހެއްޔެވެ؟ ޖެންޑަރ ހަމަހަމަ ކުރުމަށް އިސްކަން ދީފައިވޭ ހެއްޔެވެ؟

ސަލީމް އެބުނާ ގޮތަށް ގދ ދާއިރާއަށް ފަސް މީހުން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާނަމަ އެހެން ދާއިރާތަކަށް ވެސް ތައްޔާރުކޮށްފައި ހުރެދާނެއެވެ. މިކަންތައް ހިގާފައިވާ ގޮތް ދާއިރާތަކުގެ ރައީސުންގެ ކައިރިން އޮޅުން ފިލުވުމަކީ އެދާއިރާއެއްގެ މެންބަރުންގެ ވާޖިބެކެވެ. އަދި މިކަން ހިގާފައި އޮތްގޮތް އެމްޑީޕީއިން މީޑިއާ އަށް ހާމަކުރަން ވެސް ޖެހޭނެއެވެ.

Court orders Atolls Ministry to compensate activist

2007-07-19T15:33:00.000-07:00

A political and human rights activist who was fired from her post at Atolls Ministry in November 2006 has won a court case claiming compensation for unfair dismissal. The Civil Court ruled on Sunday that the Atolls Ministry should pay Zaheena Rasheed Rf16,000 as compensation.

Zaheena was fired after she attended a Maldivian Democratic Party (MDP) demonstration as an interpreter for foreign observers invited by Maldivian Detainee Network.

Paul Roberts from Minivan News reports on the ruling:

In December, although she says “I received no encouragement and was told I didn’t stand a chance,” Zaheena made history by becoming the first person to sue the government for wrongful dismissal. And on Sunday she was vindicated when Judge Abdullah Hameed found she had not broken any of her terms of employment.

The Court's ruling in favour of Zaheena creates a precedent for other workers who have been treated unfairly to lodge similar cases to claim compensation. However, it remains to be seen if the judicial system in the Maldives - which has been under the tight control of the executive during the Gayoom regime with no separation of powers - will deliver justice to hundreds of workers who have been unfairly treated by employers.

Zaheena has nevertheless created an example for workers to fight the injustices of the government.

The blog of Fenfulhangi also has a post on the outcome of the case.

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއްގައި އިންދިރާ ގާންދީ 16 އަހަރު ވެރިކަން ކުރައްވާފައިވޭ

2007-07-17T06:53:00.000-07:00

ރާއްޖޭގެ އަވައްޓެރި އިންޑިޔާއަކީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއް އޮންނަ ގައުމެކެވެ. އެގައުމުގައި އޮންނަ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގެ ދަށުން ޖަވާހަރުލާލް ނެހެރޫ 17 އަހަރު ބޮޑުވަޒީރުކަން ކުރެއްވިއެވެ. އެއީ 15 އޯގަސްޓް 1947 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން 27 މޭ 1964 ވަނަ ދުވަހާއި ހަމައަށެވެ. އެއީ ނެހެރޫ އަވަހާރަވި ދުވަހާއި ހަމައަށެވެ. ނެހެރޫގެ އަންހެން ދަރިކަނބަލުން އިންދިރާ ގާންދީ އިންޑިޔާގެ ބޮޑުވަޒީރުކަން 16 އަހަރު ވަންދެން ކުރައްވާފައިވެއެވެ. އެއީ 24 ޖެނުއަރީ 1966 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން 24 މާޗް 1977 ވަނަ ދުވަހަށް އަދި 14 ޖެނުއަރީ 1980 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން 31 އޮކްޓޯބަރ 1984 ވަނަ ދުވަހާއި ހަމައަށެވެ. އިންދިރާ ގާންދީ އަވަހާރަކޮށްލީ ބޮޑުވަޒީރަކަށް ހުންނަވަނިކޮށެވެ. ބައްޕައާއި ދަރިފުޅުގެ ބޮޑުވަޒީރުކަމުގެ ޖުމްލަ މުއްދަތަކީ 33 އަހަރެވެ.

އިންދިރާ ގާންދީގެ ފަހުން ބޮޑު ވަޒީރަކަށް ވެވަޑައިގެންނެވީ އޭނާގެ ފިރިހެން ދަރިކަލުން ރަޖީވް ގާންދީއެވެ. އޭނާ 5 އަހަރު ވަންދެން ބޮޑުވަޒީރުކަން ކުރެއްވިއެވެ. އެއީ 31 އޮކްޓޯބަރ 1984 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން 1 ޑިސެމްބަރ 1989 ވަނަ ދުވަހަށެވެ.

އިންޑިޔާގެ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގައި ބޮޑުވަޒީރަކަށް ވުމުގެ ފުރުސަތު ރަޖީވް ގާންދީގެ ހުވަފަތް އަނބިކަބަލުން ސޯނިއާ ގާންދީއަށް ވެސް ލިބިވަޑައިގަތެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ އެފުރުސަތު ދޫކޮށްލެއްވީއެވެ. ރަޖީވް ގާންދީގެ ދަރިކަލުން ރާހުލް ގާންދީ އަކީ މުސްތަގުބަލުގެ ބޮޑުވަޒީރަކަށް ވާނެ ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ދެކެއެވެ.

އިންދިރާ ގާންދީގެ ބޮޑުވަޒީރުކަމުގައި 26 ޖޫން 1975 ވަނަ ދުވަހު އިއުލާން ކުރި ސްޓޭޓް އޮފް އެމަޖެންސީއަކީ ހުދުމުހުތާރު ބާރުތަކާއި އެކީގައި ވެރިކަން ކުރުމަށް އޭނާ ހުޅުވާލި ދޮރެކެވެ. މިދުވަސްވަރު ސަރުކާރާއި ދެކޮޅު ވަރަށް ގިނަ މީހުން ޖަލަށްލިއެވެ. ނޫސްތައް ސެންސަރުކުރުން ހައްދު ފަހަނަޅާ ދިޔައެވެ. އަދި އާބާދީ މަދުކުރުމުގެ ނަމުގައި ގަދަބާރުން މަޖުބޫރުކޮށްގެން ފިރިހެނުންނަށް ދަރިން ނުލިބޭ ގޮތް ވެސް އެދުވަސްވަރު ހެދިއެވެ. އެ ދުވަސްވަރުގެ ހާލަތު ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ސަލްމާން ރުޝްދީގެ މިމަޒުމޫނުގައި ވެސް ކިޔާދީފައިވެއެވެ. އަދި ސަލްމާން ރުޝްދީގެ ވާހަކަ ފޮތް 'މިޑްނައިޓްސް ޗިލްރަން' ގައި އުޅޭ ސަލީމް ސިނާއީއަށް ވެސް އިމަޖެންސީގެ އުދަގޫތައް ފޯރައެވެ. އިމަޖެންސީ ވެރިކަމުގެ ކަންތައް އެންމެ ރަގަޅަށް ބަޔާންކޮށްދޭ އެއް ވާހަކަ ފޮތަކީ ރޮހިންތަން މިސްތްރީގެ 'އަ ފައިން ބެލެންސް' އެވެ.

ދާދިފަހުން އެމްޑީޕީގެ ފަރާތުން ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަށް ތާއީދު ހޯދުމަށް ހއ. ދާއިރާއިން އިންތިޒާމުކުރި ބައްދަލުވުމެއްގައި މާލޭގައި ދަރުބާރުގޭގައި އެޕާޓީގެ ޗެއަރޕާސަން މުހައްމަދު ނަޝީދު ދެއްކި ވާހަކައިގައި އިންޑިޔާގެ އެމަޖެންސީ ދުވަސްވަރަށް ފަހުގައި އިންޑިޔާގައި ރިޔާސީ ނިޒާމު ގެނައުމަށް ދެކޮޅު ހަދައި ރިޔާސީ ނިޒާމަކީ ގައިރުގާނޫނީ ނިޒާމެއް ކަމަށް އިންޑިޔާގެ ކޯޓަކުން ހުކުމެއް ކޮށްފައިވާ ކަމަށް ބުންޏެވެ.

އިންދިރާ ގާންދީގެ އިމަޖެންސީ ވެރިކަން ފެއްޓީ ވެސް އޭނާ އިންތިހާބުގައި ނުފޫޒުގެ ބޭނުންކޮށްފައިވާ ކަމަށާއި އިންތިހާބުގެ ނަތީޖާ ސައްހަ ނޫން ކަމަށާއި އޭނާއަށް މަޖިލީހުން ލިބުނު ގޮނޑި ދޫކޮށްލަން ޖެހޭނެ ކަމަށް އިންޑިޔާގެ ކޯޓަކުން ހުކުމް ކޮށްފައި ވަނިކޮށެވެ.

މީގެ ތިން އަހަރު ކުރިން ރާއްޖޭގައި ވެރިކަމުގެ ތިންބާރު ވަކިކުރުމުގެ ރޫހު ވަރަށް ގަދަޔަށް އޮތް ނަމަވެސް މިހާރު އެއީ އެހާ މުހިންމު ކަމެއް ކަމަކަށް އެމްޑީޕީއަކުން ނުދެކެއެވެ. އަންނި ދެއްކި ވާހަކައިގައި މުހިންމީ ސަރުކާރާއި ދައުލަތް ވަކިކުރުން ކަމަށް ބުންޏެވެ.

"ރިޔާސީ ނިޒާމެއްގައި އެބާރުތައް ވަކިވަނިއްޔޭ އަދި ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއްގައި އެބާރުތަކެއް ވައްކެއް ނުވެޔޭ، އަޅުގަނޑަކަށް އެކަމެއް ގަބޫލެއް ނުކުރެވޭ އެއީ އިލްމީ ގޮތުންވެސް ބާތިލް ވާހަކައެއް، އެއީއެއްނޫނޭ ވަކި ކުރަންވީ ބާރަކީ ވަކިކުރަންވީ ބާރަކީ ސަރުކާރާއި ދައުލަތާއޭ، ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއްގައި ވެސް ވަކިވެފައި އޮންނަ ތިންބާރެއް އޮވެޔޭ އެއީ ސަރުކާރުގެ ބާރު ބޮޑު ވަޒީރަށް، ދައުލަތުގެ ބާރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް، ޝަރީއަތުގެ ބާރު އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު" އަންނި ވިދާޅުވިއެވެ.

އަންނިގެ ވާހަކައިގައި "ރިޔާސީ ނިޒާމަކީ ހަގީގަތުގައި ވެސް ޑިމޮކްރެސީއާއި ގުޅޭ ނިޒާމެއް ނޫން ކަމަށް" ވެސް ބުންޏެވެ.

އަންނި މިވާހަކަ ދައްކާފައި ވީ ނަމަވެސް ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއް އޮންނަ ގައުމެއް ކަމަށްވާ އަދި އަންނި ކިޔެވި ގައުމު ކަމަށްވާ އިގިރޭސި ވިލާތުގައި އުޅެފައިވާ އަންނިއަށް ވުރެ އިލްމީ ގޮތުން މާމޮޅު ކަމަށް ދުނިޔޭގެ ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރާނެ މީހުން ވެސް ވަނީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއްގައި ވެރިކަމުގެ ބާރުތައް މުޅިން ވަކި ނުވާ ކަމަށާއި، ވެރިކަމުގެ ބާރުތައް ވަކިކުރުމުގެ މުހިންމު ކަމުގެ މައްޗަށް ލިޔެ ވާހަކަދައްކާފައެވެ. ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއްގައި އަގުލަބިއްޔަތު ލިބޭ ޕާޓީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މައްޗަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާ ގޮތާއި މެދު ލޯޑް ހެއިލްޝަމް ބުނެފައިވަނީ "އިލެކްޓިވް ޑިކްޓޭޓަރޝިޕެއް" ކަމަށެވެ. އަދި އިންޑިޔާގައި އޮންނަ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގެ މައްސަލަތައް ފާހަގަކޮށް ރިޔާސީ ނިޒާމެއް ގެނައުމަށް ގޮވާލާ މީހުން ވެސް އެބަތިއްބެވެ.

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކަށް ކެމްޕޭން ކުރަމުން ގެންދާ އެމްޑީޕީ އިން ދަނީ ރައްޔިތުންނަށް އޮޅުވާލައި ގިނަ ދޮގުތަކެއް ހަދަމުންނެވެ. އަދި މިކަމުގައި އެމްޑީޕީގެ މައުތުޕީސް 'މިނިވަން' ކަމަށް ބުނާ އެކަމަކު މިނިވަން ނޫން ނޫސް ވެސް ދަނީ ފުރިހަމައަށް ބައިވެރިވަމުންނެވެ. މިގޮތުން މިހާރު ރާއްޖޭގައި ހިގަމުންދާ ހުދުމުހުތާރު ވެރިކަމަކީ ރިޔާސީ ނިޒާމެއް ކަމަށް ރައްޔިތުންނަށް ވިސްނާދީ ވަރަށް ބޮޑަށް އޮޅުވާލަމުން އެބަ ގެންދެއެވެ. މިއީ މިގަރުނުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިގާ އެންމެ ބޮޑު އޮޅުވާލުމަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ.

އިސްލާހު ގެނައުމުގެ ބޭނުމުގައި އެމްޑީޕީއަށް ތާއީދުކުރި ކިތަންމެ ބަޔަކު މިހާރު ވަނީ މާޔޫސްވެފައެވެ. އަދި އެމީހުން ބުނާ ގޮތުގައި އެމްޑީޕީ ބޭނުންނަމަ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކަށް ތާއީދު ކުރެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ރައްޔިތުންނަށް ކޮންމެހެން އޮޅުވާލާކަށް ނުޖެހެއެވެ. މައުމޫނުގެ ވެރިކަން ހިންގާ ގޮތެކޭ އެމްޑީޕީގެ އަމަލުތަކެކޭ މިކަމުގައި ތަފާތެއް ނެތެވެ.

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަސް ރަންގަޅަ. ރިޔާސީ ނިޒާމް އަދި މާރަންގަޅަ.

2007-07-10T00:27:00.000-07:00

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަސް ރަންގަޅަ. އެކަމެކި ވެރިކަމިގެ ތިންބާރަ މިޅިލެން ވަކިވެފޭ ނިއޮވޭ. ރިޔާސީ ނިޒާމި ވެރިކަމިގެ ތިންބާރަ ވެނީ ފުރިހަމާށަ ވަކިވެފޭ. ވީންމާ ރިޔާސީ ނިޒާމް އަދި މާރަންގަޅަ.

Jamming for the Islands and the Earth

2007-07-05T23:50:00.000-07:00

'Jamming for the Islands', a Friends of Live Earth event is to be held at Alimas Carnival area on 7 July 2007. The music show will begin at 4.00 pm and continue till 12.00 am. There will be a break between 6.00 pm and 8.00 am.

Friends of Live Earth events help people in different countries to be part of a global movement to combat the climate crisis by supporting the Live Earth music festival.

Live Earth is a monumental music event that will bring together more than 2 billion people on July 7, 2007 to combat the climate crisis. Live Earth will stage concerts in New York, London, Sydney, Tokyo, Shanghai, Rio de Janeiro, Johannesburg and Hamburg, and will feature more than 150 of the world’s best music acts – a mix of both legendary music acts like The Police, Genesis, Bon Jovi and Madonna with the latest headliners like Kanye West, Kelly Clarkson, Black Eyed Peas and Jack Johnson.

Live Earth’s 24 hours of music across 7 continents will deliver a worldwide call to action and the solutions necessary to answer that call. Live Earth marks the beginning of a multi-year campaign to drive individuals, corporations and governments to take action to solve the climate crisis. Live Earth is partnering with the Alliance for Climate Protection, The Climate Group, Stop Climate Chaos and other international organizations in this ongoing effort. Live Earth was founded by Kevin Wall, CEO of Control Room, the company producing the concerts globally. Former Vice President of the United States Al Gore is the Chair of the Alliance for Climate Protection and a Partner of Live Earth.

According to the website of Jamming for the Islands the bands that will perform in the local event include Amazon Jade, Traphic Jamm, 1984 and Zero Degree Atoll.

None of the political parties in the Maldives seems to be concerned much about the deteriorating environmental conditions in the country. Islands are being reclaimed and harbours are being dredged without proper Environmental Impact Assessments. The greed of the corporate sector takes dominance over environment as resorts expand their land to build more rooms, altering the natural island dynamics. Poor islanders are left with no choice but mine sand from beaches for construction because river sand and aggregate are too expensive for them. The lack of a good transportation network pushes up the price of any material taken to the islands. Our islands are faced with threat of tidal waves and flooding. To what extent do our parliamentarians raise these issues in the parliament? Shouldn't the government reduce import duties from river sand? Shouldn't the government set up warehouse facilities in islands for river sand? Or should the government just turn a blind eye to sand mining from beaches and blame all beach erosion on global warming and sea level rise? Why did the fine imposed for destroying Vilivaru island reduced so drastically? Who does what at the environment ministry?

Why is it more important for MDP to visit islands and tell the people that the presidential system is just another name for dictatorship rather than inquiring about the pressing environmental issues the islanders face? To what extent has the MDP Parliamentary Group worked on proposing new environmental Bills to parliament?

It is not just enough to jam for the islands and think that the music show will solve everything.

Happy Independence Day to all Americans

2007-07-04T14:39:00.000-07:00

On July 4, 1776, the United States Declaration of Independence was adopted by the Congress.

"Four score and seven years ago our fathers brought forth on this continent, a new nation, conceived in liberty, and dedicated to the proposition that all men are created equal." President Abraham Lincoln in his Gettysburg Address of 1863.

The main author of the Declaration was Thomas Jefferson, one of the founding fathers of USA.

The preamble of the Declaration reads:

We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable Rights, that among these are Life, Liberty and the pursuit of Happiness.

That to secure these rights, Governments are instituted among Men, deriving their just powers from the consent of the governed, That whenever any Form of Government becomes destructive of these ends, it is the Right of the People to alter or to abolish it, and to institute new Government, laying its foundation on such principles and organizing its powers in such form, as to them shall seem most likely to effect their Safety and Happiness.

Prudence, indeed, will dictate that Governments long established should not be changed for light and transient causes; and accordingly all experience hath shewn, that mankind are more disposed to suffer, while evils are sufferable, than to right themselves by abolishing the forms to which they are accustomed. But when a long train of abuses and usurpations, pursuing invariably the same Object evinces a design to reduce them under absolute Despotism, it is their right, it is their duty, to throw off such Government, and to provide new Guards for their future security.

The American Founding Fathers had a vision and were committed to the progress of the nation. Can the same be said of our politicians from various political parties and of our parliamentarians? Our parliamentarians have dismissed the idea of a bicameral parliament without even a proper debate. Our MPs have to be responsible for upholding the dictatorship we have today. The parliament voted unanimously to nominate Gayoom as presidential candidate for a public referendum barely a week after Eavan Naseem was brutally killed in 2003. The influence of the Executive over our Parliament has paved the way for abuses.

The Maldives needs a system with more checks and balances. We need separation of powers. For that what we need is a Presidential System. Contrary to what MDP’s mouthpiece Minivan Daily has been saying, the Maldives has never had a presidential system. Minivan Daily has increased its propaganda in recent weeks trying to make the unsuspecting people believe that the dictatorship in the Maldives is a presidential system. MDP and Minivan Daily’s propaganda has painted presidential system as a system that breeds dictators and encourage tyranny. For the Maldivian public, presidential system is now becoming synonymous with despotism, thanks to the spin of MDP, a party that claims to be working for democracy in the Maldives.

It is ironic that so-called reformists have cried foul over Gayoom’s ministers sitting in the parliament while they do not object to the idea of ministers being appointed to Cabinet from the parliament in a parliamentary system. It is true that Cabinet members will be elected MPs and not appointed MPs in a parliamentary system. However, we have seen how even elected MPs who are also members of the cabinet act to defend the government.

Our hope is that our young generation sees through the selfish urges of our politicians.

And we would like to wish a very happy Independence Day to the freedom loving people of United States of America, the land of liberty where separation of powers is exercised through a presidential system.

ދިވެހިންނަށް މެދުވެރިވެފައިމިވާ ގިލަންވެރިކަމެއްގެ ބޮޑުކަމާއެވެ!

2007-07-04T12:40:00.000-07:00

"އޭނާ އަނެއްފަހަރު ކުރިމަތިލައިފިނަމަ އަހަރެމެން ފޭލްވީ. އޭނާއަށް ކުރިމަތި ލެވިގެން ނުވާނެ!"

"އޭނާ ކުރިމަތިލާ ކޮންމެ ގޮނޑިއަކަށް އަހަރެން ކުރިމަތިލާނަން!"

"އަހަރެން މިއަންނަ އަހަރު ވެސް ކުރިމަތިލާނަން! މިއީ ޝައްކެއް ވެސް އުފެދޭ ކަމެއް ނޫން. މިކަން އޮތީ ޕާޓީގެ ހިންގާ ގަވާއިދުގައި މާކުރިއްސުރެ ބަޔާންވެ ނިމިފައި"

"އޭނާ ކުރިމަތިލާނެ ކަމަށް އިއުލާން ކުރީ ކޮންމެހެން ޖެއްސުމަކަށް ނޫން!"

Freedom will come to all schools

2007-06-27T01:57:00.000-07:00

There was a protest by outgoing Grade 12 students from Centre for Higher Secondary Education (CHSE) after they finished A Level exams this June. The students wanted drastic changes to be implemented in the high school and demanded the resignation of key administrators. Ajay Makan of Minivan News has done an excellent reporting of the protest.

CHSE has been the centre of attention for some months because of gross mismanagement by the current administration. A student has been suspended since February 19 for allegedly writing an article about a teacher for E-Sandhaanu magazine. Even though this allegation has not been proved, the student still remains under suspension and he was not even able to sit in the first year’s final semester exams.

A female student has accused a mathematics teacher of sexual harassment while she attended a tuition session. A case has been filed at Criminal Court by the student’s family. However, CHSE’s Principal allowed the teacher to sneak away to his home country before the matter was investigated.

The protest shows that CHSE students will no longer tolerate the abuses going on. It shows that students of Maldives will rise up against injustices. The young generation of Maldives is currently more aware of their rights than their predecessors. The young people who will finish studies from schools now will make better choices socially, politically and in other aspects. It is not because the schools provide them with quality education but because they try to fill the void through Internet, books and other sources.

This generation will not be guinea pigs of MDP (the ultra right, conservative, self-proclaimed saviours without any concrete policies but hollow promises) and they will neither become stooges of DRP (the ultra right, conservative, corrupt, brutal barbarians who has destroyed the hopes of so many people during the past three decades). Politicians beware!

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަސް ރަގަޅެ. ރިޔާސީ ނިޒާމް އަދި މާރަގަޅެ.

2007-06-26T00:39:00.001-07:00

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަސް ރަގަޅެ. އެކަމަކު ވެރިކަމުގެ ތިންބާރެ ވެއްނު ވަކިނުވެ. ރިޔާސީ ނިޒާމުގައި ވެރިކަމުގެ ތިންބާރެ ވެއްނު ވަކިވެފައި. އެހެންވީމައި ރިޔާސީ ނިޒާމް އަދި މާރަގަޅެ.

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމު ވެސް ރަގަޅެވެ. ރިޔާސީ ނިޒާމު އަދި މާރަގަޅެވެ.

2007-06-24T14:00:00.000-07:00

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމު ވެސް ރަގަޅެވެ. ނަމަވެސް ވެރިކަމުގެ ތިންބާރު މުޅިން ވަކިވެފައި ނެތެވެ. ރިޔާސީ ނިޒާމުގައި ވެރިކަމުގެ ތިންބާރު ވަނީ ފުރިހަމައަށް ވަކިވެފައެވެ. ވީމާ ރިޔާސީ ނިޒާމު އަދި މާރަގަޅެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހަކަށް ރިޔާސީ ނިޒާމެއް އަދި ނާދޭ

2007-06-20T14:01:00.000-07:00

ދިވެހި އޮބްޒާވަރ ވެބް ސައިޓުގައި 20 ޖޫން 2007 ވަނަ ދުވަހު "ކުނބުރުދޫ ހަސަނު" ލިޔެފައިވާ ލިޔުމެއްގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހުން ރިޔާސީ ނިޒާމު ނައްތާލުމަށް ގޮވާލައިފިއެވެ. ނަމަވެސް ދިވެހިރާއްޖެއަކަށް އަދި ރިޔާސީ ނިޒާމު ތައާރަފު ވެފައެއް ނެތެވެ.

"ދިވެހީންނޭވެ! ހޭ އަރައި ތިބޭށެވެ. މިއަނިޔާވެރި، އަދުލު އިންސާފުން އެއްކިބައިވެފައިވާ ވެރިކަން ނިމުމަކަށް ގެނެވޭނީ ގޮޅާބޯގެ ބާރުތައް މުގުރާލާ، ވެރިކަމުން އޭނާ ބޭރުކުރެވިގެންނެވެ. މިކަމަށް މިވަގުތު އަޅަން އޮތް އެންމެ މުހިއްމު ފިޔަވަޅަކީ ރިޔާސީ ނިޒާމު ރާއްޖޭގެ މަސްރަހުން ނައްތާލުމެވެ. ރިޔާސީ ނިޒާމަށް ތާއީދުކޮށް، ގޮޅާބޯގެ ވެރިކަން ދަމަހައްޓަން ބޭނުންވާ މީހުންގެ ފަތިފުށާމެދު ވިސްނާށެވެ. އެމީހުންނަކީ އަމިއްލަ އެދުމުން ފޯވެގެންވާ ބޮޑެތި މުނާފިގުންނެވެ. މިކަން ދެނެތިބެ، މިކަމުން ސަލާމަތްވުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ކޮންމެ ދިވެއްސެއްގެ މައްޗަށް އޮތް ގައުމީ ވާޖިބެކެވެ." ކުނބުރުދޫ ހަސަނު އޭނާގެ ޕްރޮޕެގެންޑާއިން ފުރިފައިވާ ލިޔުމުގައި ބުނެފައިވެއެވެ.

މައުމޫނު ވެރިކަމަށް ގެންނަން އަބަދުވެސް ފުރަތަމަ ވޯޓުލަނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުންނެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ތެރެއިން ވެރިޔާ ހޮވަނީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގައެވެ. މިހާތަނަށް ރައީސަކު ހޮވުމަށް ދިވެހިން ވޯޓުލަމުން އައިސްފައިވަނީ ހަގީގީ އިންތިހާބުތަކެއްގައެއް ނޫނެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި ފެންނަ ނުފެންނަކަމަށް ވޯޓުލާ ރިފަރެންޑަމް ތަކެކެވެ. މައުމޫނުގެ ވެރިކަމުގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް މެންބަރުން އިންތިހާބުކުރާއިރު އޭނާގެ މިނިސްޓަރުން ގިނަ އަތޮޅުތަކަށް ކުރިމަތިލައެވެ. އަދި ބާރާއި ނުފޫޒުގެ ބޭނުންކޮށްގެން އެމިނިސްޓަރުން މަޖިލީހަށް އިންތިހާބުވެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހާއި ކެބިނެޓް މަސްހުނިވެފައި އޮންނަނީ ވެސް ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގައެވެ. ވީމާ މައުމޫނުގެ ވެރިކަމުގައި ރިޔާސީ ނިޒާމެއްގެ ސިފަތަކަށްވުރެ ބޮޑަށް ގިނައީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއްގެ ސިފަތަކެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުދު މުހުތާރު ވެރިކަން މިހާ ގިނަ ދުވަހު ދެމިއޮތުމުގެ އެއް ސިއްރަކީ އަދުލު އިންސާފު ގާއިމް ކުރާ އިދާރާތައް ނުވަތަ ކޯޓުތައް ސީދާ ސަރުކާރުގެ ބާރުގެ ދަށުގައި އޮތުމެވެ. މިހެން ވާން ޖެހެނީ ވެރިކަމުގެ ތިންބާރު މުޅިން ވަކިވެފައި ނެތީމައެވެ. ރިޔާސީ ނިޒާމެއްގައި ތިން ބާރު އޮންނާނީ ވަކިވެފައެވެ. ކޯޓުތައް މުޅިން މިނިވަންވާނެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހާއި ކެބިނެޓް ވެސް މުޅިން ވަކިވެފައި އޮތުމުގެ ސަބަބުން އެތަނުން އެއްބާރަކަށް އަނެއް ބާރެއްގެ ނުފޫޒެއް ނޯންނާނެއެވެ. ވެރިކަމުގެ ބާރުތައް ވަކިވެފައި ނެތް ނިޒާމަކަށް ރިޔާސީ ނިޒާމެކޭ ނުކިޔާނެއެވެ. ރައީސަކު ވެރިކަން ކުރާ ކޮންމެ ތަނެއްގައި އޮންނަނީ ރިޔާސީ ނިޒާމެއް ނޫނެވެ. ދުނިޔޭގެ ކިތަންމެ ގައުމެއްގައި ރައީސުންގެ ގޮތުގައި ޑިކްޓޭޓަރުން ވެރިކަން ކޮށްފައި އެބަހުއްޓެވެ. އެއީކީ ރިޔާސީ ނިޒާމެއް ނޫނެވެ. ވީމާ ރާއްޖޭގައި އޮންނަނީ ރިޔާސީ ނިޒާމެއް ކަމަށް މީހުންނަށް ވިސްނާދޭން ނޫޅޭށެވެ.

ކުނބުރުދޫ ހަސަނު މަޒުމޫނު ލިޔެފައިވަނީ ކިޔާމީހުންނަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އޮޅޭގޮތަށެވެ. ފަލަސްތީނުގައި ރައީސް މަހުމޫދު އައްބާސް ރައްޔިތުން ހޮވި ސަރުކާރެއް އުވާލި ވާހަކަ ދެއްކިއިރު ފަލަސްތީނުގައި އޮންނަނީ ރިޔާސީ ނިޒާމެއް ނޫން ކަމެއް ނުބުނެއެވެ. ރިޔާސީ ނިޒާމެއްގައި ސަރުކާރު އެކުލަވާލަނީ ރައްޔިތުން ހޮވާ ރައީސެކެވެ. ވީމާ އޭނާގެ އަމިއްލަ ސަރުކާރު އޭނާ އުވާލުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ. ރައްޔިތުން ހޮވާ ސަރުކާރު އުވާލައި އާބޮޑުވަޒީރެއް އައްޔަން ކުރުމުގެ ކަންތައް މިފެންނަނީ ވެސް ހަމަ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުތަކުންނެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ ތާރީހުން ވަރަށް ގިނައިން ފެންނާނެއެވެ. އޮޅުވާނުލާށެވެ. ބީބީސީގެ މިހަބަރުން މަހުމޫދު އައްބާސް އަމަލުކުރި ގޮތުގެ ތަފުސީލު ލިބޭނެއެވެ. ފަލަސްތީނުގައި ޖެހިގެން އުޅޭ މައްސަލައަކީ ފަތަހަގެ މަހުމޫދު އައްބާސް ރައީސްކަމުގައި ހަމާސްއަށް ޕާލަމެންޓްގެ އަގުލަބިއްޔަތު ލިބި، ހަމާސްގެ ބޮޑުވަޒީރަކު އައިސް ދެގްރޫޕުން ތަޅާފޮޅަން ފެށުމެވެ. ސިޔާސީ ތަޅާފޮޅުން ހަގީގީ ތަޅާފޮޅުމަކަށް ބަދަލުވެ ގާޒާގައި އެތައް ބަޔަކު މަރުވެއްޖެއެވެ. ފަލަސްތީނުގައި އޮންނަނީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކާއި ރިޔާސީ ނިޒާމެއް މަސްހުނިކޮށްފައި ރައީސަށް ވެސް ބޮޑުވަޒީރަށް ވެސް ގިނަ ބާރުތަކެއް ދީފައި އޮންނަ ނިޒާމެކެވެ.

ރިޔާސީ ނިޒާމަށް ތާއީދުކުރާ ކޮންމެ ބަޔަކީ ގޮޅާބޯގެ ވެރިކަން ދަމަހައްޓަން މަސައްކަތްކުރާ އަމިއްލަ އެދުމުން ފުރިގެންވާ ބަޔަކަށް ހަދަން ނޫޅޭށެވެ. ދިވެހިން ޑިމޮކްރެސީއާއި ދިމާލަށް މިސްރާބު ޖަހާފައިވާއިރު ގެންނަން ތިއުޅެނީ މެކާތީޒަމް ހެއްޔެވެ؟ ނޫނީ ތިއުޅެނީ އެޑޮލްފް ހިޓްލަރ ޔަހޫދީންނަކީ ގައުމުގެ ދުޝްމަނުން ކަމަށް ހަދާފައި އެމީހުން ދެކެ މީހުން ރުޅިއަރުވައި، އެކަން ހަނގުރާމަ ކުރުމަށް ހޯދި ފުރުސަތަކަށް ހެދި ގޮތަށް ހަދަން ހެއްޔެވެ؟

ރިޔާސީ ނިޒާމަކީ ވެސް ޑިމޮކްރެސީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ނިޒާމެކެވެ. އެކަން ދިވެހިންނަށް އޮޅުވާލަން މަސައްކަތް ނުކުރާށެވެ.

ދިވެހި އޮބްޒާވަރގައި ކުނބުރުދޫ ހަސަނުގެ މަޒުމޫނާއި އެކު މައުމޫނު ސިފަކޮށްދޭ ކާޓޫނެއް ވެސް ހުއްޓެވެ. މިކާޓޫނުގެ ތިރީގައި ގޮޅާސީ ނިޒާމު ލިޔެފައި އޮތެވެ. މައުމޫނުގެ ކާޓޫނުގެ ބޭނުމަކީ އަނެއްކާވެސް މީސްތަކުންގެ ހިތްތަކަށް މައުމޫނު މިހާރު ވެރިކަން ކުރަނީ ރިޔާސީ ނިޒާމެއްގެ ދަށުގައި ކަން ވިސްނާދިނުމެވެ. މައުމޫނަށް ކާޓޫނެއް ކުރަހާފައި ކޮންމެ ފަދަ އެއްޗެކޭ ބުންޏަސް ދިވެހިން ގަބޫލުކުރާނެ ކަމަށް ހީކުރެވެނީ ދޯއެވެ.

މައުމޫނު ވެރިކަމަށް އައިސްފައި ނާސިރަށް ކާޓޫނު ކުރަހަން މީހުން ނެރުނީ ނާސިރުގެ ބޮލުގައި ބޮޑެތި އިލްޒާމް އަޅުވައި ނާސިރުގެ މައްޗަށް މީހުން ރުޅިއަރުވާފައި މައުމޫނު ވެރިކަން ހިންގަން ބޭނުންވި ގޮތަށް މީހުން ރުއްސުމަށެވެ. ދިވެހި އޮބްޒާވަރގައި ރިޔާސީ ނިޒާމާއި ދެކޮޅަށް ލިޔެފައިވާ މަޒުމޫނުގައި ބޭނުންކޮށްފައިވާ ކާޓޫނަކީ ވެސް ހަމަ އެފަދަ މަގުސަދެއްގައި ޕްރޮޕެގެންޑާ ފެތުރުމަށް ބޭނުންކޮށްފައިވާ ކާޓޫނެކެވެ. ބުނަން މިއުޅެނީ މައުމޫނަށް ކާޓޫނު ނުކުރަހާށެކޭ ނޫނެވެ. މައުމޫނު ދެކެ ރައްޔިތުން އަންނަ ރުޅީގެ ބޭނުންކޮށްގެން ރައްޔިތުންނަށް އޮޅުވާލައި ކަލޭމެންގެ އަމިއްލަ ސިޔާސީ މަގުސަދުތައް ހާސިލްކުރަން ނޫޅޭށޭ އެވެ.

ދިވެހި އޮބްޒާވަރގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވާ މަޒުމޫނު ވަނީ އެމްޑީޕީގެ މައުތު ޕީސް މިނިވަން ނޫހުގައި ވެސް ޝާއިއުކޮށްފައެވެ.

މަޑުލު ވަހީދު ދެއްކެވި ވާހަކަ މާނަ އޮޅޭ ގޮތަށް މިނިވަން ނޫހުގައި ލިޔެފި

2007-06-19T13:13:00.000-07:00

އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕެން ކިޔާ ޖަމާއަތުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ސިވިލް ސޮސައިޓީއެއް އުފެއްދުމަށް އެހީތެރިވުމަށް އެމްޑީޕީއާއި ގުޅިގެން ބާއްވާ ވާކްޝޮޕެއް ފެށުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި މަޝްހޫރު ލިޔުންތެރިޔާ މަޑުލު ވަހީދު ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅު މާނަ އޮޅޭ ގޮތަށް މިނިވަން ނޫހުގައި ލިޔެފިއެވެ.

ދިވެހި ނޫސްވެރިންނަށް ވެސް ދައުވަތުދީގެން ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި މަޑުލު ވަހީދު ވިދާޅުވިކަމަށް މިނިވަން ނޫހުގެ 19 ޖޫން 2007 ވަނަ ދުވަހުގެ އަދަދުގައި ލިޔެފައި ވަނީ:

"ވަހީދު ވިދާޅުވިގޮތުގައި ސަރުކާރަށް ނުކުރެވިފައި ހުންނަ ކަންތައްތައް ކުރުމަށާއި، މީހުންގެ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމަށް މަދަނީ މުޖްތަމައުތަކަށް މަސައްކަތް ކުރެވިދާނެއެވެ. އަދި އެކަންތައްތައް ކުރުމުން ސަރުކާރަށްވެސް ފަސޭހަވާނެއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވިގޮތުގައި ޑިމޮކްރެސީ އޮވެއްޖެނަމަ މަދަނީ މުޖްތަމައުއަކީ ޕާލިމެންޓަރީ ނިޒާމެއްގައިވެސް މަސައްކަތް ކުރެވިދާނެ އެއްޗެކެވެ."

އެރަސްމިއްޔާތަށް ދިޔަ ނޫސްވެރިޔަކު މިބްލޮގަށް ކިޔާދިން ގޮތުގައި މަޑުލު ވަހީދު ވިދާޅުވީ މަދަނީ މުޖުތަމައަކީ ރިޔާސީ ނިޒާމެއްގައި ވެސް، ޕާލަމެންޓަރީ ނިޒާމެއްގައި ވެސް އަދި އެހެން ނިޒާމެއްގައި ވެސް މަސައްކަތް ކުރެވިދާނެ އެއްޗެއް ކަމަށެވެ. "އަހަރެންނަށް ހީވަނީ ވަހީދު އިޝާރާތް ކުރެއްވީ ރާއްޖެއަށް އަދި ޑިމޮކްރެސީ ނާދެޔޭ ކިޔާފައި މަދަނީ މުޖުތަމައުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓާނުލުމަށް ހެން. މިހާރު ވެސް އަދާ ކުރަންވީ ރޯލެއް އެބައޮތް ކަމަށް ހެން. މިގޮތުން މަދަނީ މުޖުތަމައަކަށް މަސައްކަތް ކުރެވޭނީ ހަމައެކަނި ޑިމޮކްރެސީއެއްގައި ކަމަށް ބުނެވޭ ބުނުން މުޅިން ރަގަޅު ނޫން ކަމަށް ވަހީދު އިޝާރާތް ކުރެއްވި. އަދި ޑިމޮކްރެސީގެ ތެރޭ ހިމެނޭ ދެނިޒާމު ކަމަށްވާ ރިޔާސީ ނިޒާމެއްގައި ވެސް ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއްގައި ވެސް މަދަނީ މުޖުތަމައަށް މަސައްކަތް ކުރެވޭނެ ކަމަށް ވެސް އިޝާރާތް ކުރެއްވި. މިނިވަން ނޫހުން އެއޮތީ ހަމައެކަނި ޕާލަމެންޓަރީ ނިޒާމަށް ވަހީދު ބުރަވާކަމަށް ދޭހަވާގޮތަށް މާނަ އޮޅުވާލާފައި." ނޫސްވެރިޔާ ކިޔާދިނެވެ.

މިނިވަން ނޫހަކީ އެމްޑީޕީގެ މައުތު ޕީސް އެކެވެ. އެމްޑީޕީއިން ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކަށް ތާއީދުކުރަން ފެށި ހިސާބުން މިނިވަން ނޫހުގެ ޕްރޮޕެގެންޑާ ހުންނަނީ މުޅިން ވެސް ބަރުލަމާނީ ނިޒާމު މޮޅުކޮށްފައެވެ. ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކީ ވެސް އަދި ރިޔާސީ ނިޒާމަކީ ވެސް ޑިމޮކްރެސީގެ ތެރޭ ހިމެނޭ ދެނިޒާމު ކަމަށް ވިޔަސް މިނިވަން ނޫހުގެ ލިޔުންތަކުން ލިބޭ މެސެޖަކީ ރިޔާސީ ނިޒާމަކީ ހުދުމުހުތާރު ވެރިކަން ކަމަށެވެ. އަދި މިހާރަކަށް އައިސް ކިޔާ ގޮތުންނަމަ ރިޔާސީ ނިޒާމަކީ ގޮޅާ ނިޒާމު ކަމަށެވެ. ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ރިފަރެންޑަމްގައި ރަގަޅު ގޮތެއް ހިޔާރު ކުރުމަށް އެހީވުމަށްޓަކައި ރިޔާސީ ނިޒާމު ރަގަޅަށް ކިޔާދީފައިވާ ލިޔުންތަކެއް ލިޔެފައި މިނިވަން ނޫހުގައި މިހާތަނަށް ނެތްކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އަދި ބަރުލަމާނީ ނިޒާމު ވެސް އެކަޑެމިކް ގޮތަކަށް ކިޔާދީފައެއް ނެތެވެ. ގިނައިން ހުންނަނީ ހަމަ މީހުންނަށް އޮޅުވާލާފައި ހުންނަ ޕްރޮޕެގެންޑާއެވެ.

މިނިވަން ނޫސް ނެރެނީ ކޮންޓްރާސްޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ކިޔާ ކުންފުންޏަކުންނެވެ. މިކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ތެރޭގައި އެމްޑީޕީގެ ޗެއަރޕާސަން މުހައްމަދު ނަޝީދު (އަންނި) އަދި އެމްޑީޕީގެ ޕާލަމެންޓަރީ ގްރޫޕްގެ މެންބަރު އަދި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޅ. އަތޮޅު މެންބަރު އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު (އިބޫ) ހިމެނެއެވެ.

އަތިރިމަތީގެ ހޮޅުއަށި: މިނިވަން ނޫހާއި ގޮޅާ ނިޒާމު

2007-06-16T13:50:00.000-07:00

އަތިރިމަތިން ބުނެޔޭ މިހާރަކަށް އައިސް މިނިވަން ނޫހުގައި ޖަންގަލީގެ ހޮޅުއަށި ނަމުގައި ކޮލަމެއް ލިޔާ އީސަ މާވަރަކަށް މީހުންނަށް އޮޅުވާލައި ރިޔާސީ ނިޒާމަކީ ގޮޅާ ނިޒާމު ކަމުގައި ހަދަން ވެގެން މާވަރެއް ދައްކާފައި އެބައުޅެޔޭ. އަތިރިމަތިން ބުނެޔޭ އެހެން ނޫނަސް ތިކޮލަމަކީ އެންމެ މީހަކު ލިޔާ އެއްޗެއް ނޫނޭ. ކިތަންމެ މީހަކު ހަމަ އީސަ ކަމަށް ހެދިގެން ތިޔާ ކޮލަމެއް އެބަ ލިޔެތޭ. މިހާރަކަށް އައިސް މިކޮލަމަކާއި ހެދިގެން މިނިވަން ނޫހުން ވެސް ގޮޅާ ނިޒާމުގެ ސިފަތައް ފާޅުވާން ފަށައިފި ކަމަށް ވެސް ޚަބަރުތައް ލިބެޔޭ. އެހެން ނުވާނީ ވަކި ކިއެއްވެ ހެއްޔޭ. ނުވާ ކަންތައް އެއީ ވާކަންތައް ކަމުގައި ހެދުމާއި، ހަގީގަތް ފެންނަން އޮންނަ އިރު ވެސް އޮޅުވާލުމާއި، ދޮގަކީ ތެދުކަމަށް ބަޔާން ކުޅައުމާއި، ރޭގަނޑު ވެސް މިއީ ދުވާލުކަމަށް ބުނުމާއި، ދުވާލު އެއީ ރޭގަނޑަށް ހެދުމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި 28 އަހަރު ވަންދެން ހިންގަމުން އައިސްފައިވާ ގޮޅާ ނިޒާމުގެ ސިފަތައް ވިއްޔާއޭ. މިހާރަކަށް އައިސް މިނިވަން ނޫހުން މިސިފަތައް ވަކިން ބޮޑަށް ފާޅުވަނީ ފަހު ޒަމާނުގެ އަލާމާތެއްގެ ގޮތުގައި ކަމަށް ވެސް ބައެއް މީހުން ބުނެޔޭ. ބަޔަކު މީހުން އަދި ތަނެއްގައި ތިބެފައި ތިމަންމެން ގެންނަން ބޭނުންވަނީ ރިޔާސީ ނިޒާމޭ ބުންޏަކަސް އެމީހުން އެހެން ބުނަނީ ކޮންމެހެން ރިޔާސީ ނިޒާމުގެ ފުރިހަމަކަން ގެނައުމުގެ ނިޔަތުގައި ކަމަށް ވެދާނެހޭ. އެހެން ނޫނަސް އެމާތް މަނިކުފާނު ވެސް ވަނީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމު ގެންނަން ބޭނުންފުޅުކަން ވިދާޅުވެފައި ނޫންހޭ. ދެން ކޮންމެއަކަސް ދެނިޒާމު ވެސް ރައްޔިތުންނަށް ވަނީ މިހާރު ހަމަ ރަގަޅަށް އޮޅިފައްޔޭ. މިނިވަން ނޫހެކޭ ހަމަރޯޅިއެކޭ ހަމަ ތަފާތެއް ނެތޭ. ދެނޫހުން ވެސް ފަތުރަނީ ހަމަ ޕްރޮޕެގެންޑާއޭ. ދެނޫހުން ވެސް ހީކުރަނީ ދިވެހިންނަކީ ހަމަ ގަމާރުންނޭ. ވީމާ ހަމަ ލިޔާ ކޮންމެ އެއްޗެއް ގަބޫލުކުރާނެޔޭ. އެހެން ނޫނަސް ދިވެހި ރައްޔިތުންނާ ދިމާކުރާ ޕާޓީއިން ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއް ގެނެސްގެން މަޖިލީހުގައި ތިއްބަވާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔޭ. އެޕާޓީ ތަމްސީލުކުރަން މަޖިލީހުގައި ތިއްބަވާ މެންބަރުން ތިއްބަވަނީ ދޮން ރިހަ ޕާޓީގެ މަހުޖަނަކަށް ވިކި ހުސްވެފަޔޭ. ވޯޓު ވެސް ދެއްވަނީ ބަޖެޓު ވެސް ފާސް ކުރުމަށް ފެންނަ ކަމަށޭ. ނޮވެމްބަރ 10 ގައި ނިކުންނަން ނުފެންނަ ކަމަށް ބަޔާން ވެސް ނެރުއްވަނިއްޔޭ. ދެން އަވަހަށް ބަރުލަމާނީ ނިޒާމު ގެންނަވަހަރޭ.

Power struggles among nobility, the rich and the powerful

2007-02-28T03:40:00.000-08:00

(This is a comment we posted to GroundSix blog).

Wow. We didn’t know we had such loyal fans. We thought we were running another misunderstood and misused blog (http://idhikeeli.blogspot.com). There are a few things we want to clarify about the comment by our fan. The coup attempt was made not in 1989 but in November 1988. The trial proceedings could have started in 1989 because the whole machinery of government required sometime to start spinning after the shock of the coup attempt. Mr Ahmed Zaki was not speaking directly to the PLOTE members involved. There were translators in the trial to speak in Tamil. So Mr Zaki was asking “Eyna Kairin Assava ballavaa, eynaa male’ ah eri iru huree hama heygai tho nuvatha noon tho” (Ask him if he was in the proper state of mind, or sober, when he came to Male’.) Yes. It was indeed one of the most memorable things about Mr Zaki.

Mr Zaki was not the first Prime Minister of Maldives. There were Prime Ministers in the 19^th and early 20^th century as well. Ibrahim Dhoshimeyna Kilegefaanu and Abdul Majeed Ranna Badeyri Kilegefaanu were some of the notable Prime Ministers. But there was no parliamentary system in place back then. In fact, Parliament became an important institution of the state of Maldives much later. Mr Zaki’s period as Prime Minister was also not an example of parliamentary system as ministers were not appointed from the Parliament.

However, we agree that Mr Zaki’s fallout with President Ibrahim Nasir could give some strength to our argument (and our fan’s) that parliamentary system will have much more shortfalls if introduced to Maldives. Rivalry among the nobles occurred frequently in the history of Maldives. Their fights are well-documented in the Dhivehi Thaareekh by Hassan Thajudheen and more recently by Mohamed Nasheed (Anni) in Dhagadu Dhahana. Such fights did not begin with Dhon Bulha Faashana and Buraki Ranin and it did not end with Mr Ahmed Zaki and President Ibrahim Nasir. The irony is that even Zaki and Nasir were close relatives. The irony continues to this day with the inner struggles in the DRP between Yameen Abdul Gayoom and his brother Maumoon.

When such rivalries occur, the nobles and the powerful align with different factions in the power struggle. Like Kakaage and Athireege clash of 19^th century, the Kaamineege and Endherimaage clash of today is producing similar alignment with factions. We are now hearing of 10 MPs having submitted their resignation from DRP. What we see today is an effort by the rich and powerful to win over MPs and come to power through parliament.

In a corrupt and decadent place like Maldives it is very easy to buy loyalty. It is for this reason that checks and balances are required. That is the reason why separation of powers in its most strict form is needed in the Maldives. If the Parliament and the Executive are two overlapping branches (as in a parliamentary system), the corrupt MPs have the chance to directly control the Executive. So we need our parliament to be a separate entity. We need our Executive to be a separate body. We need our Judiciary to be separate. We don’t want MPs to become our cabinet ministers. We don’t want people like Mavota Shareef to be in cabinet as well.

VOTE FOR SEPARATION OF POWERS – VOTE FOR PRESIDENTIAL SYSTEM

Prosecution and trial of Sandhaanu writers

2007-01-26T23:23:00.000-08:00

This BBC report sheds some light about the lies Maldivian government spread to the media and internaional community about the prosecution, trial and sentencing of the Sandhaanu writers.

The charges against them were “purely criminal and not motivated by any other reason except to enforce the penal laws” of the Maldives, a statement sent to the BBC by its High Commission in London said.
The four had been working on an electronic newsletter, Sandhaanu.

Sandhaanu “was not a newsletter registered anywhere with any authority”, the statement said. Its authors were anonymous, “proving the nature of the activities they were engaged in”.

The statement said they had been found guilty of inciting people “to violence and violent and illegal acts against a lawfully elected government and its officials”.

The biggest lie that was sold to the world was that Sandhaanu writers received legal representation.

However, RSF’s Vincent Brossel insisted that the Maldives authorities should review the sentences.
“We found no call to violence in their newsletters,” he told BBC News Online on Wednesday.

“It’s a group of people that has always been critical of the government.

“It’s a very harsh sentence for people who have just expressed their opinions on the government policy.”

But the Maldives Government says the four were “tried in open court, and like anyone else, had the right to be represented and assisted by a lawyer and had the right and opportunity to appeal their cases”.

A letter sent by Sandhaanu writer Mohamed Zaki to Maldives Human Rights Commission was translated and published in Maldives Culture, and it also gives some more information about what happened in a totally unfair trial held in 2001. You should visit the website and read the letter as soon as possible because it may be removed from the website to become politically correct.

Previous Maldives Attorney- General conjured treason charge for Sandhaanu trial
Part 2 of political prisoner Mohamed Zaki's 20 January 2004 letter to the Maldives Human Rights commission
translated by Maldives Culture editors 14 April 2004

Corruption is a criminal offence. If people commit this offence, then to accuse them of corruption is not defamation. In the time I have been in custody, most of the allegations made in Sandhaanu have been proven true. Among these allegations were that the police (NSS) torture people in prisons. This fact has now been exposed to the world.

For years, the brutality of the prison has been widely known in Maldives. Although it has come to the notice of the world, the reality has not been recognised by the Maldive government.

For a long time, the person in charge of the prisons, the present executive director of the defence ministry Isthafa Ibrahim Manik, has been renowned for his brutal treatment of Maldivians. According to many people, Isthafa Ibrahim Manik was the 'executive director' of Abdul Hannan the former Safety Minister [during President Nasir's rule]. Many people believe it is Isthafa Ibrahim Manik who actually runs the Defence ministry now.

It is widely believed that the brutality of the current government is even worse than it was during Abdul Hannan’s time.

Anyway, during the first week that Isthafa Ibrahim Manik was replaced as the director of the corrections department by Muizzu Adnan of Gulfaamuge house, most of the torture in the prison came to an end. Also the food in the prison improved one thousand percent. Prisoners were able to meet the chief and discuss their concerns. This is a fact that the 1300 prison inmates would testify to be true.

People will not accept to that, overall, the claims made in Sandhaanu were acts of treason. Sandhaanu was an expression of thoughts - a guide along the path of reform.

In relation to Sandhaanu, the state prosecutor’s allegation against me was made under article 29, alleging the offence of conspiracy to commit treason. According the prevailing customs of Maldives, the judge found me guilty of the charges brought by the government. In addition to this, I received a sentence of one year's exile for defamation, under articles 150 and 152.

I was denied my basic human rights during the investigation and the court procedure .

Matters for the consideration of the Human Rights commission
1. I was arrested on 30 January 2002, and kept in isolation in a room eight feet square . There was no sign of any other human being. When I repeatedly called out, a person on duty would come. Food was given to me through a slot in the door. light came halfway into the room through the bars of the door. (I am stating these details because none of the members of the commission would have had the misfortune of spending time in a Dhoonidhoo cell). At night, the toilet was kept in darkness.

On 28 March, I was made to sign four copies of a document, thus completing the investigation. I had been taken for interrogation late at night. I was confined to the cell, in constant fear of being called out at anytime. Words were added and subtracted from my statement, just as the NSS officers wished. The sentences in the statement were re-arranged as these officers desired. On 28 March, I was informed officially that the investigation had been completed. During the days of interrogation, I behaved as appropriately as I could.

Regardless of how hard I try, I cannot understand why I was then kept in a tormented state that would make any human being suicidal and on the verge of a mental breakdown, until 26 June 2002 when I was summoned to the court for trial.

2. In this state of despair and heartache, I was informed that I had to go temporarily to Male’. It was early June. I was taken to the welfare room at police headquarters. I was then put in the back of a van with no window or ventilation, and driven to another place. They stopped and told me to get down. I climbed down and found myself standing in front of the justice building. I had been held in solitary confinement in a tiny cell for nearly 5 months. In this psychologically weakened state, I was barely able to speak in court.

I felt exhausted and weak. The police did not allow me to meet anyone present there. I repeatedly asked in vain for the judge Abdullah Areef to allow me the help of a lawyer. This act of the judge is proof the desire of the government to find me guilty was so strong, that I was even denied the opportunity for legal help. The judge's actions cannot be interpreted any other way.

What other reason could there be for summoning me to the court for trial, except to put on record that the trial was conducted by a judge in my presence.

3. Under Chapter 2 article 15(b) of the constitution, when a person is being arrested the person should be informed of the reason for arrest. In accordance with this, at the time of my arrest I was informed it was on suspicion of spreading false information in a way that would cause loss of public peace. The police informed me of this in writing, and made me sign and fingerprint the document. But in court, the prosecuting lawyer from the Attorney General’s office presented a completely different accusation to the court. Yes, it was a charge of committing high treason!

It was surprising to see that, in reality, the government has little respect for the constitution of the country. I do not believe these are merely mistakes. After keeping me locked up in a cell in Dhoonidhoo without any access to the outside world, the only charge the state prosecutor could think of bringing against me was high treason, punishable by life imprisonment. This charge had no connection with the reason for my arrest.

I claim that these actions indicate a personal grudge against me. Please look through all the Sandahhanu issues (attached with our case's court report). As I said before, the four of us were officially informed on 28 March 2002 that the investigation had been completed. So the Defence Ministry was well aware of the nature and seriousness of our offence. Since the investigation had been completed, my mother Hawwa Ibrahim Fulhu from M. Ahmedi-abad house in Maafannu ward Male', sent a letter dated 9 April 2002 to the Ministry of Defence and National Security, pleading to have me transferred home or for her to be allowed to see me at home.

On 10 April 2002, she received the reply to this plea as follows: 'Hawwa Fulhu's son Mohamed Zaki was arrested on suspicion of spreading false information in a manner that would cause the loss of public peace, and for this reason he cannot be transferred home as yet. He also cannot be sent home to see you.' Attached to this letter is a photocopy of the reply. I had never even dreamed that a lawful government would mislead people to this extent.

The return of Mr Go Go Latheef

2007-01-24T15:26:00.000-08:00

Mr Mohamed Latheef, or Go Go Latheef as he is known, has returned from Colombo after a three-year exile. Latheef, one of the founders of the Maldivian Democractic Party (MDP), went into a self-imposed exile shortly after Eavan Naseem’s murder in 2003. Along with Mohamed Nasheed (Anni), Ahmed Mausoom, Ahmed Naseer and Ahmed Shafeeq (Sappe), Go Go was instrumental in exposing the brutal nature of the current regime to the rest of the world.

Latheef was welcomed both by people in Male’ and his native island of Thinadhoo where an important meeting of MDP was held recently coinciding with the visit of British conservative party politician Gary Streeter.

Latheef’s return is an important milestone. He has given an exclusive interview to Haveeru on 24 January, in which he talked of divisions within MDP and said he is working to bring the factions together. Latheef said solving all matters ‘on the street’ will result in MDP being perceived as immature and added that all energies must now be pooled for winning the presidential election of 2008. In the interview Latheef heavily criticized the way MDP is working at the moment.

Latheef, who had earlier said he was not pursuing a political post, made a rather surprising announcement that he intends to run for party presidency in the next Congress of MDP. He also announced that he has interests to run for a seat in the parliament. Latheef was an MP earlier after he was elected in 1989 for the Gaafu Dhaalu constituency.

Latheef’s previous associations with Gayoom have created some controversy in the past. We are posting some posts from the New Maldives group at Yahoo Groups in this blog because Mr Latheef is a significant player in Maldivian politics, and we want you readers to analyze the political scene with an open mind. It is up to you to make opinions and judgments.

Some of you may think that New Maldives group at Yahoo Groups has got some affiliation to the New Maldives Caucus within DRP. You are wrong in thinking like that. Long before a New Maldives caucus was established, Mr Ahmed Shafeeq (Sappe) created the New Maldives group in Yahoo Groups as a discussion forum for Maldivian politics. Sappe had fled the country after the now famous BBC interview, and Dhivehi Observer was not established yet. It was late 2003 and New Maldives had the visions of Maldivians who wanted a new country to be born from the struggles they had begun. Dr Ahmed Shaheed (current foreign minister) could have borrowed the name New Maldives from this discussion forum.

The first criticism against Mr Go Go Latheef came from naughtydude2020 who posted the following in the New Maldives group.

Things you should know about Gogo Latheef

friends,

the fact that Munavvar and Zaki is trying to get the leadership of Maldives Democratic Party is cause for concern... MDP's credibility is at stake... I mean, it was only last November that Gayoom unceremoniously dumped Munavvar and Zaki, and suddenly overnight, they seem to have embraced democratic ideals...i personally know these two personalities, and believe me, they cannot take any criticism against them, and their corruption is rampant...i will shortly post a message here with things you all should know about Zaki's and Munavvar's corruptions... please help keep MDP a clean party...do not vote for Zaki and Munavvar...and also you should question about Aminath Najeeb..only late last year I saw her asslicking Maumoon and Nasreena at Shaheena Ali's photographic exhibition at UN building in Male'...the Aminath Najeeb I know is an
opportunist who switches sides, according to the prevailing wind..like Aminath Najeeb, Munavvar and Zaki is also trying to come to Maldives' leadership knowing that Maumoon is already a goner..lets not give these corrupt future dictators any place in the future of Maldives.....meantime, below here, i am posting an article a friend of mine did after researching into Gogo Latheef's background... i think what Maldives really needs is clean personalities and parties to lead it..

-----------

Things you should know about Gogo Latheef

As the opposition-in-exile Maldives Democratic Party finds its way into regional newspapers and websites critical of the government of Maumoon Abdul Gayoom,
people are voicing legitimate concerns about its links to the present regime, particularly its spokesperson Mohamed Latheef's erstwhile relationship with the dictator.

When Latheef makes remarks like "Gayoom is essentially a good man corrupted", you wonder if the irony is intended. It's well-known that one of Gayoom's first acts of corruption in power was to dispossess former president Ibrahim Nasir's father-in-law of the tourist resort island of Rannaalhi and dump it onto the eager hands of Latheef. This was the president's way of saying thank you to the man who, together with buddy Husni, concocted 'evidence' to implicate former Nasir of swindling the national treasury when he fled the country. Nasir, residing in Singapore, threaghtened legal action, and the government was forced to stop the then fashionable custom of publicly name-calling the former president. Latheef is also said to have testified against Nasir's in-law Naseem for criticising the government, which resulted in years of torture and suffering for Naseem and his family.

There is substantial evidence of Latheef's knowledge of and participation in the early corruption of Gayoom and, indeed, having benefited from it. But Gayoom eventually outgrew Latheef, and moved on to other more profitable vice with closer classmates and in-laws. It is difficult not to surmise that this was the reason for Latheef's dissatisfaction with the system, and not any genuine concern about Gayoom's corruption or human rights record.

Latheef has since told heart-wrenching tales of the death of his father in Nasir's prisons, conferring martyr status on him. In fact, he was not murdered in prison, but died while serving a sentence for involvement in the Huvadu separatist movement. If he was a victim of police brutality, and the miscarriage of justice, that is lamentable and those responsible should have been brought to justice. But it does seem odd that Gayoom, Latheef's friend at the time, did nothing to bring the perpetrators to justice, especially as they were not linked to him. But it should not be forgotten that Latheef's father himself terrorised people who did not join in the movement; indeed there are allegations that he may even have killed people who refused to enlist.

But this historical background may not be directly relevant to the issues at stake today.

What people really want to know is: What does Latheef have to say about being a beneficiary and partner of Gayoom's early corruption? Did he fabricate evidence
against opponents of the regime? And, more importantly, if someone formed an opposition and lured in Fathulla Jameel, Abdulla Hameed, Anbaree Abdul
Sattar and, for good measure, Maumoon Abdul Gayoom himself, will people seriously believe that they want to change the system?

After three decades of Gayoom, Maldivians deserve something other than a cocktail Gayoom's slimy ex-buddies and ex-ministers.

Let's face it, Maumoon Abdul Gayoom is history---there's no way a cheap carnival can make people forget images of the maimed body of Hassan Eevan Naseem, and what has surfaced about the way Gayoom's police work.

The least the aging dictator can do before he embraces obscurity in some foreign location is to immediately open up press freedom, allow open campaigning, and legalise public debates.

Maldivians need to be able to make informed choices, in order to truly get rid of not only the awful Gayoom, but also the equally unpleasant sediments he is threaghtening to leave.

Soon after this post was published soodoanim2000 posted a few thoughts about Mr Latheef.

Re: Things you should know about Gogo Latheef

mr latheef would do well to come out NOW and address the concerns people have regarding his alleged partnership in the early corruptions and human rights abuses of maumoon abdul gayoom's presidency.

to dismiss them as rumours with promises of fair judicial inquiries at a latter date will not work, since the reason they are being expressed NOW is that people want to know BEFORE they start supporting MDP.

another point that seems to be getting lost here is the fact that these concerns are about mr latheef's ACTIVE PARTICIPATION in the corruption and human rights violations of the gayoom regime, the very things that he is now criticising.

unless mr latheef comes clean on this, he is a hypocrite.

the fact is many people remember mr latheef's former association with gayoom and, i repeat, his participation in fostering the corrupt system that he now wants to replace.

Freemaldives2003 defended Mr Latheef in a post that followed.

Gayoom's "early corruption" and Nostradamus

It is good that participants are airing doubts and misgivings even about the founders of MDP and its would-be leaders. It is an example of the freedom of speech that we aspire for. Let us keep up this healthy trend, while exercising self restraint so that we don't harm any innocent person by launching a smear campaign. Let us give the benefit of doubt and assume that none of us here are part of Yameen's smear campaign against Latheef and MDP.

People talk of Gayoom's "early corruption." Today, with the benefit of hindsight we all know that he was corrupt from the word go. But how many of us knew it in the early 80s? There was no Maldivian Nostradamus who predicted how Gayoom will turn out. Gayoom managed to fool almost all Maldivians during the first term of his office.

So, we must give the benefit of doubt to Latheef for his role during that period. He may simply be a victim of Gayoom's deception, like all of us.

We must also not lose sight of Latheef's role in 1990. Like Wahidudeen, he also could have continued to grow rich and hold on to his resorts. But he chose to oppose the government and lose his resorts. Why were his "eager hands" now dropping them like hot potatoes?

soodoanim2000 was not easily convinced and raised more questions about Mr Latheef.

Re: Gayoom's "early corruption" and Nostradamus

latheef may have been fooled by gayoom, but he can't have been unaware of his own alleged involvement in corruption and human rights abuses, in order to achieve certain gains.

he may have swung out of favour now, but is yet to come clean by explaining his past actions.

unless he does this, he cannot be seriously taken at his word, and may end up causing serious damage to the party he has founded.

this would be a shame, as we badly need a strong opposition to gayoom's government.

You can read other interesting threads by joining newmaldives in Yahoo Groups.

Mr Latheef was a vocal critic of the government when he was MP in 1990. In an article titled ‘Are fair elections held in the Maldives?’ the fourth issue of Maverick Magazine has the following to say:

Despite the fraud in the election of 1989, in other atolls also a number of young members were elected to the parliament. They started open debate about various issues. It was a remarkable time in the history of Maldivian politics. Two newspapers, Sangu and Hukuru, were publishing articles criticizing the regime. A corruption case with a magnitude Maldives never experienced before came to light. Some of the MPs started calling for amendments to certain laws and to investigate the corruption cases thoroughly. The regime had to resort to dirty tricks to control the MPs who advocated reform. A number of MPs resigned from their posts because of the regime’s bullying and pressure. New elections and by-elections were held in those constituencies.

Mohamed Latheef, a MP for Gaafu Dhaalu Atoll, was sentenced to six months banishment on 15 April 1991 for allegedly speaking in a manner that threatened public safety and banished to Mulhadhoo island in Haa Alifu Atoll. Latheef resigned from his post as a MP following the charges.

Those MPs who worked with Mr Latheef for reform in 1990 were Dr Mohamed Waheed Hassan Maniku (MP for Male’ in 1990), Mr Hassan Afeef (MP for Thaa Atoll in 1990) Mr Mohamed Shihab (MP for Dhaalu Atoll in 1990), Mr Mohamed Ibrahim Didi (Modi) (MP for Fuvahmulah in 1990) and Mr Ibrahim Shareef (MP for Addu Atoll in 1990). Dr Waheed and Modi resigned from parliament because of various pressures. Shareef was never reelected till 2005 January. Shihab and Afeef were able to remain in the parliament.

Dr Waheed made a comeback in 2005 and ran for MDP’s presidency. Having lost, he disappeared from the political scene. There are rumours that he is waiting for the right moment to come back and make his mark and form a political party. Shihab, Modi and Shareef are very unpopular now because of their shameful vote for the Government Budget of 2007. Shareef has been expelled from MDP after accusations of sexual harassment of a female staff at the office of MDP Parliamentary Group. He did not bother to deny the accusations or defend himself in front of a disciplinary committee of MDP. Only Mr Go Go Latheef remains the most charismatic, influential and popular person from that batch. Is he a fine example of the survival of the fittest?

މަގުމައްޗަށް ނުނިކުންނަން ބާރު އެޅި މެންބަރުން ޕާލަމެންޓުގައި ފޭލްވަނީ

2007-01-12T15:02:00.000-08:00

އެމްޑީޕީ އިން 2006 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރ މަހު ސީދާ ހަރަކާތުގެ ގޮތުގައި މަގުމައްޗަށް ނިކުމެ މުޒާހަރާ ކުރަން ނިންމުމުން އެކަމާއި ދެކޮޅަށް އެމްޑީޕީގެ ވަރަށް އިސް މެންބަރުން ފާޑުކިޔައި ވާހަކަ ދެއްކިއެވެ. އެމްޑީޕީއަށް އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތަކީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ނުވަތަ ޕާލަމެންޓުގައި ހަރަކާތްތެރިވުން ކަމަށް އަޑު އުފުލިއެވެ. މިގޮތަށް އެންމެ ބޮޑަށް ވާހަކަ ފެތުރި އެއް ބަޔަކީ އެމްޑީޕީގެ ޕާލަމެންޓަރީ ގްރޫޕަށް ނިސްބަތްވާ ގިނަ މެންބަރުން ތަކެކެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު ފެންނަމުން މިދަނީ އެމީހުންނަށް ޕާލަމެންޓުގައި ވެސް ހަރަކާތްތެރި ނުވެވޭ ތަނެވެ. ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި އެމްޑީޕީއަށް ނިސްބަތްވާ މަޖިލިސް މެންބަރުންގެ ފަރާތުން އެކަށީގެންވާ ފައިދާއެއް ނުލިބެއެވެ. އަދި އެމީހުން ޕާޓީގެ ސިޔާސަތު ޕާލަމެންޓުގައި ކުރިއަރުވަން މަސައްކަތެއް ވެސް ނުކުރެއެވެ. މިކަން އެންމެ ބޮޑަށް ހާމަވެގެން ދިޔައީ 2007 ވަނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓު ފާސްކުރުމަށް ޕާލަމެންޓުގައި ނެގި ވޯޓުގައި ބަޖެޓު ފާސް ކުރުމަށް ފެންނަކަމަށް އެމްޑީޕީއަށް ނިސްބަތްވާ މެންބަރުންތަކެއް ވޯޓު ދިނުމުންނެވެ. މި މެންބަރުން އެމީހުން ކުރި ކަންތައްތަކުގެ ދިފާއުގައި މިހާރު ބުނަނީ ބަޖެޓާއި ދެކޮޅަށް ވޯޓު ދިނުމަކީ އެމްޑީޕީގެ ސިޔާސަތު ކަމަށް ނިންމާފައި ނުވާ ކަމަށެވެ. އެމްޑީޕީގެ ގައުމީ މަޖިލީހުން އެގޮތަށް ނިންމާފައި ނެތް ކަމަށެވެ. އަދި ބަޖެޓާއި މެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް އެމްޑީޕީ ޕާލަމެންޓަރީ ގްރޫޕް ބައްދަލުކޮށް ނިންމީ އެ މެންބަރަކަށް ފެންނަ ގޮތަކަށް ވޯޓު ދިނުމަށް ކަމަށެވެ. ކިހާ ހެއްވާ ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ އެބަޔަކަށް ފެންނަ ގޮތަކަށް ވޯޓު ދޭނަމަ ދެން ކީއްކުރަން ހަދާ ޕާލަމެންޓަރީ ގްރޫޕެއް ހެއްޔެވެ؟ މާލޭގެ އަލި ކިލަގެފާނު މަގުގައި މާ ރީތި އޮފީހެއް ހަދާފައި އެތަނަށް މުވައްޒަފުން ލާފައި ބައިތިއްބަނީ ތިއްތި ދައްކަން ހެއްޔެވެ؟ ޕާލަމެންޓަރީ ގްރޫޕްގެ ބޭނުމަކަށް ވާން ވާނީ ބަޖެޓު ފަދަ ގައުމީ މުހިންމު ކަންތައްތަކުގައި، އެމްޑީޕީގެ ފަރާތުން ވަކި ސިޔާސަތެއް ކަނޑައަޅައި، އެގޮތަށް ހުރިހާ މެންބަރުން ވެސް ވޯޓުދީ، އެގޮތް މަޖިލީހުގައި ކާމިޔާބު ކުރަން މަސައްކަތް ކުރުމެވެ. މިވަރު ނުވާއިރު ތިމަންނަ މެން މަސައްކަތް ކުރަނީ ޕާލަމެންޓުގައޭ، މަގުމަތީގެ ހަރަކާތްތަކުން ކުރާ ފައިދާއެއް ނެތޭ ކިޔާފައި ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ. ޕާލަމެންޓަރީ ގްރޫޕަކީ އަދި ޕާލަމެންޓުގައި މެންބަރުން ކުޅޭ ދައުރަކީ ޕާޓީއަކަށް ވަރަށް މުހިންމު އެއްޗެކެވެ. ނަމަވެސް އެގްރޫޕްގެ މެންބަރުންނަކީ ޕާލަމެންޓުގައި އެހެން ޕާޓީތަކުގެ ސިޔާސަތު ވިއްކައި، ތިމާމެންގެ ޕާޓީ ގަބޫލުކުރާ އުސޫލުތަކަށް ހަރާންކޯރުވެ، ތިމާމެން ހޮވާފައި ތިބި މެންބަރުންގެ އުއްމީދުތަކުގައި ކޮޅުފައިން ޖަހާ ބަޔަކަށް ވެއްޖެނަމަ ދެން އެއޮތީ ޕާލަމެންޓަރީ ގްރޫޕް އޯވަރހޯލް ކުރަން ވެފައެވެ. ދެން އަންނަ އާންމު އިންތިހާބެއްގައި ނިކަން ރަނގަޅަށް އޯވަރހޯލްކުރުން ފެނިގެން ދާނެއެވެ. ބަޖެޓާއި އެއްކޮޅަށް ވޯޓު ދިނުމުގެ ކުރިން ތިމާމެން ތަމްސީލުކުރާ ރައްޔިތުންގެ ބަހެއް ހޯދިން ހެއްޔެވެ؟ އެމީހުންގެ އުންމީދުތައް އަޑުއެހިން ހެއްޔެވެ؟

ޓެކްނޯކްރެޓުންގެ ހިޔަނި ކެބިނެޓަކާއި އެކު އެމްޑީޕީ ރިޔާސީ ނިޒާމަކާއި ކައިރިއަށް؟

2006-11-17T17:28:00.000-08:00

މިނިވަން ނޫހުން ހަބަރުދޭ ގޮތުގައި އެމްޑީޕީގެ ނައިބު ރައީސް އިބްރާހީމް ހުސައިން ޒަކީ ޓެކްނޮކްރެޓުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ހިޔަނި ކެބިނެޓެއް އެކުލަވާލައިފިއެވެ. އެމްޑީޕީގެ ކުރީގެ ކެބިނެޓުގައި ގިނައިން ތިބީ ޕާލަމެންޓު މެންބަރުން ކަމަށް ވިޔަސް މިފަހަރުގެ ކެބިނެޓުގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހާއި ހާއްސަ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން ނުހިމަނައެވެ.

http://www.minivandaily.com/component/option,com_magazine/func,show_article/id,2233

ހިޔަނި ކެބިނެޓުގައި ޕާލަމެންޓުގެ މެންބަރުން ނުހިމެނި ސަބަބާއި މެދު ޒަކީ މިނިވަން ނިއުސް ވެބްސައިޓަށް ކިޔާދީފައި ވަނީ ކުރިޔަށް އޮތް ތިންމަސް ދުވަހަކީ ގާނޫނު އަސާސީ އިސްލާހު ކުރުމުގެ މަސައްކަތުގައި މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން ވަރަށް ބުރަކޮށް އުޅެން ޖެހޭ ދުވަސްވަރަކަށް ވެފައި، މިހާރު މިއެކުލަވާލެވުނު ކެބިނެޓަކީ ވަގުތީ ކެބިނެޓަކަށް ވާތީ (އެމްޑީޕީގެ ލީޑަރޝިޕް އިންތިހާބުކުރުން މިއަހަރު ނިމޭއިރު އޮންނާތީ) މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނާއި ވެސް މަޝްވަރާކޮށްފައި މި ފިޔަވަޅު އެޅީ ކަމުގައެވެ.

http://www.minivannews.com/news/news.php?id=2633

ނަމަވެސް ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ދެކޭ ގޮތުގައި ނޮވެމްބަރ 10 ވަނަ ދުވަހު ބާއްވަން އުޅުނު މުޒާހަރާއަށް މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން އެމްޑީޕީއަށް ނިސްބަތްވާ މެންބަރުން ހިމެނޭ އެމްޑީޕީ ޕާލަމެންޓަރީ ގްރޫޕުން ތަރުހީބު ނުދިނުމާއި މި އާ ކެބިނެޓުގައި ޕާލަމެންޓު މެންބަރުން ނުހިމެނުމާއި ގުޅުން އެބައޮތެވެ.

ޒަކީ ވެސް ހާމަކޮށްފައިވަނީ ރައްޔިތުންގެ ހާއްސަ މަޖިލީހާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސްގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން އެ ދެމަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނަށް ހިޔަނި ކެބިނެޓުގައި މަސައްކަތްކުރަން އުދަގޫވާނެ ކަމެވެ. ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއްގައި ސަރުކާރު ހިންގާނަމަ ކެބިނެޓުގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން ތިބުމުން ވެސް ހަމަ އުދަގޫތައް މެދުވެރިވާނެއެވެ. ބާރުތައް ވަކި ނުވުމުގެ އިތުރަށް ދެ މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ފަސޭހަ ކަމަކަށް ވެސް ނުވާނެއެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ހިޔަނި ކެބިނެޓުގައި ކުރިން ހިމެނުނު ޕާލަމެންޓު މެންބަރުންގެ ތެރޭގައި ކަމަށް ގާބިލު ނޫން ގިނަ ބަޔަކު ހިމެނިފައި ތިބުމުން އެމްޑީޕީ ކުރިޔަށް ދިއުމަށް ދަތިތަކެއް މެދުވެރިވީކަން ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހެއެވެ. އެދާއިރާ އަކުން ގާބިލު މީހުން ނުވަތަ ޓެކްނޯކްރެޓުން ކެބިނެޓަށް ލަނީ ރިޔާސީ ނިޒާމުގައެވެ. މިއާއި ހިލާފަށް ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއްގައި ކެބިނެޓަށް އަންނަނީ ޕާލަމެންޓުގައި އަގުލަބިއްޔަތު ލިބޭ ޕާޓީއަށް ނިސްބަތްވާ ޕާލަމެންޓު މެންބަރުންނެވެ. ރިޔާސީ ނިޒާމުގައި ކެބިނެޓަށް ގެންނަ ޓެކްނޯކްރެޓުންގެ ތެރޭ ވެރިކަން ކުރާ ޕާޓީ ނޫން ޕާޓީތަކުގެ މީހުންނާއި އަދި ވަކި ޕާޓީއަށް ނިސްބަތްނުވާ މީހުން ވެސް ހިމެނެއެވެ.

އެމްޑީޕީ އިން ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކަށް ތާއީދު ކުރުވުމަށް އެންމެ ބޮޑަށް ބާރުއެޅީ ޕާލަމެންޓަރީ ގްރޫޕްގައި މިހާރު ތިބި މެންބަރުންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުންނެވެ. ނަމަވެސް ނޮވެމްބަރ 10 ވަނަ ދުވަހުގެ ހަރަކާތަށް ހުރަސް އަޅަން އުޅުމުން އެމީހުންގެ މަގުބޫލުކަން ވަނީ ދަށަށް ގޮސްފައެވެ. މިފަދަ ދަނޑިވަޅެއްގައި އެމްޑީޕީގެ ހިޔަނި ކެބިނެޓަށް ޓެކްނޯކްރެޓުން ގެނައުމަކީ ޕާޓީގެ ސިޔާސަތު ރިޔާސީ ނިޒާމަކާއި ދިމާލަށް ދިއުން ކަމަށް ވެސް ހީވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އިދިކޮޅު ޕާޓީއިން ހިޔަނި ކެބިނެޓެއް އެކުލަވާލުމަކީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގެ ސިފައެކެވެ.

ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއްގެ ބަދަލުގައި ރިޔާސީ ނިޒާމެއް ތައާރަފުކޮށް ޓެކްނޯކްރެޓުން ކެބިނެޓަށް ގެނައުމަކީ ޕާކިސްތާނުގައި ވެސް މިހާރު ހިޔާލު ބަދަލުކުރެވެމުންދާ ކަމެކެވެ.

http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006%5C04%5C19%5Cstory_19-4-2006_pg7_20

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ފައިސާއާއި ނުފޫޒުގެ ބޭނުންކޮށްގެން މަހުޖަނުން ހޮވެމުންދާ ދުވަސްވަރެއްގައި ބަރުލަމާނީ ނިޒާމު ވެގެންދާނީ އެ މަހުޖަނުންނަށް ފަސޭހަކަމާއި އެކު ކެބިނެޓަށް އަންނަން ހުޅުވޭ ދޮރަކަށެވެ. ޑީއާރޕީ ގައި ތިބި މަހުޖަނުންނާއި އެމީހުންގެ ނުފޫޒުގެ ދަށުގައި އެމްޑީޕީގައި ތިބި މަޖިލިސް މެންބަރުން ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކަށް ތާއީދުކުރަނީ ސަބަބުތަކެއް ހުރުމުންނެވެ. އެފަދަ ގިނަ މަހުޖަނުންނަކީ މާ ގާބިލް ބައެއް ނޫނެވެ. ގައުމެއްގެ ސަރުކާރު ހިންގަން އެކަށީގެންވާ ބައެއް ނޫނެވެ.

މިނިވަން ނޫހުގެ އެތިކްސް ކޮބާ؟

2006-11-12T10:45:00.000-08:00

މިނިވަން ނޫހުގެ 11 ނޮވެމްބަރ 2006 ވަނަ ދުވަހުގެ އަދަދުގެ 9 ވަނަ ސަފުހާގައި "ބަރުލަމާނީ ބޭފުޅުންގެ ފައިންޕުޅުތައް ފިނިވަނީ!" މި ސުރުހީގެ ދަށުގައި ލިޔެފައިވާ ލިޔުމުގައި ހިމެނެނީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި މި ބްލޮގްގައި އެންމެ ފަހުން ކުރި ޕޯސްޓާއި އޭގެ ކުރީގައި "މައުމޫނާއި ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ބޭނުމަކީ ކޮބާ؟" މި ނަމުގައި ކޮށްފައިވާ ޕޯސްޓެވެ. މި ދެ ޕޯސްޓް އެއްކޮށްފައި އަދި އަމިއްލަ ޕެރެގްރާފެއް އިތުރުކޮށްފައި ލިޔެފައިވާ މީހެއްގެ ނަން ކަމަށް ބޭނުންކޮށްފައި ވަނީ ހިދިކީލި އެވެ. މި މަޒުމޫނުގައި އިދިކީލި ބްލޮގަށް އެއްވެސް ރިފަރެންސެއް ދީފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި މައުމޫނާއި ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ބޭނުމަކީ ކޮބާ؟ މި ނަމުގައި އަހަރެމެން ޝާއިއުކުރި ޕޯސްޓަށް ވަނީ ބަދަލުތަކެއް ގެނެސްފައެވެ. "ނޮވެމްބަރ 7 ވީ އަންގާރަ ދުވަހުގެރޭ، މަގުމަތިން ފެނިގެން ދިޔައީ އެމްޑީޕީގެ ލީޑަރޝިޕްގައި ހިމެނޭ މީހުން މަގުމަތީ ނެތްތަނެވެ." މިގޮތަށް މި ދުވަސްވަރާއި ގުޅުވާލާފައެވެ. އަހަރެމެން އެ ޕޯސްޓް ޝާއިއުކޮށްފައިވާނީ އޯގަސްޓް މަހުގައެވެ.

މިނިވަން ނޫހުގެ މި އަމަލު އަހަރެމެން ކުށްވެރި ކުރަމެވެ. މަޒުމޫނުގައި ލިޔެފައިވާ ލިޔުންތައް ވަރަށް ރަގަޅެވެ. އެކަންކަމާއި މެދު ދެކޮޅެއް ނަހަދަމެވެ. ނަމަވެސް ރަގަޅު ވާހަކައެއް ވެސް ނުބައި ގޮތަކަށް ބުނެވިދާނެއެވެ. ނުބައިވާ ގޮތަކީ

1. އިދިކީލި ބްލޮގަށް ރިފަރެންސް ނުދީ ބްލޮގްގައިވާ ލިޔުންތަކެއް ޝާއިއުކުރުން
2. ލިޔުނު ފަރާތުގެ ނަމުގެ ގޮތުގައި ހިދިކީލި ބޭނުންކުރުން،
3. ބްލޮގްގައި ލިޔެފައިވާ ލިޔުންތަކަށް ބަދަލު ގެނެސް ބައެއް ޖުމްލަ މިނިވަން ނޫސް ބޭނުންވާ ކޮންޓެކްސްޓަށް ބަދަލުކުރުން
4. ލިޔުމުގެ ފަހަތަށް ޕެރެގްރާފެއް އަމިއްލައަށް އިތުރުކުރުން

މިލިޔުން މިނިވަން ނޫހުގެ ސައިޓުގައި ވެސް އެބަހުއްޓެވެ. http://www.minivandaily.com/component/option,com_magazine/func,show_article/id,2177/

މިކަމަކީ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމަށް މަސައްކަތްކުރާ ނޫހަކުން ލަދުގަންނަން ޖެހޭ ވަރުގެ ކަމެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބްލޮގް ކޮމިއުނިޓީއަށް އަހަރެމެން އަންގަން ބޭނުންވަނީ މިނިވަން ނޫހުގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވާ އެ ލިޔުމަކީ އިދިކީލި ބްލޮގް އެބިއުޒް ކުރުން ކަމެވެ. މީގެ ކުރީގައި ބޭނުންވި ކަންތައް ހާސިލުކުރުމަށް ތެދު ޑިސްޓޯޓް ކޮށްގެން ޝާއިއުކުރަމުން ގެންދިޔައިރު ޕާޓީގެ ތެރޭ ތިބި ދިއްގާ ފަނިތަކާއި ކަތުރުފަނިތަކެއް މިނިވަން ނޫހަކަށް ވެސް ނުފެނެއެވެ. މިހާރު ތެދު ހާމަކުރަން މަސައްކަތް ކުރާތީ ސާބަސް ދެމެވެ. ނަމަވެސް ރަގަޅު ރީތި އުސޫލުތަކުން އެކަން ކުރުމަށް ނަސޭހަތްތެރިވަމެވެ.

"Comment is free but facts are sacred."

http://www.guardian.co.uk/newsroom/story/0,11718,850815,00.html

ބަރުލަމާނީ ބޭފުޅުންގެ ފައިކޮޅު ފިނިވަނީ!

2006-11-08T13:39:00.000-08:00

އެމްޑީޕީގެ ނޮވެމްބަރ 10 ވަނަ ދުވަހުގެ މުޒާހަރާ ކައިރިވަމުން އަންނަ ވަރަކަށް ދައުލަތުގެ މީޑިއާ އިން އެކަމާއި ދެކޮޅަށް ޕްރޮޕެގެންޑާ ފެތުރުން ވެސް އިތުރުވަމުން އެބަދެއެވެ. މީގެ ތެރޭ ރައްޔިތުންގެ ހާއްސަ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން އެމްޑީޕީ އަށް ނިސްބަތްވާ ބައެއް މެންބަރުން ވެސް މިފަދަ ބައެއް ޕްރޮޕެގެންޑާ ހަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވަމުން އެބަގެންދެއެވެ. އަދި މި މެންބަރުން ނޮވެމްބަރ 10 ހަރަކާތް ސިފަ ކުރަނީ ގައުމު އަނދަވަޅެއްގެ ތެރެއަށް ވައްޓާލުން ކަމުގައެވެ. ލޭއޮހޮރުވުމާއި މަސްލަހަތު ނަގާލުން ކަމުގައެވެ. އެންމެ ހެއްވާ ކަމަކީ ހަމަ އެ މެންބަރުން ވެސް ގައުމީ މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާގައި ތިއްބަވައިގެން 10 ނޮވެމްބަރ ހަރަކާތް ހިންގުމަށް ފާސް ކުރި ގަރާރަށް ތާއީދު ކުރެއްވި ކަމެވެ. ދެން އޭގެ ފަހުގައި އެ ހަރަކާތް ތެރޭ ގާނޫނާއި ހިލާފު ކަމެއް ނުކުރުމަށް ގޮވާލާ، ރައްޔިތުންގެ ހާއްސަ މަޖިލީހަށް ނުފޫޒު ނުފޯރުވުމަށް ބުނެ ޕެޓިޝަނެއްގައި ސޮއި ކުރި ކަމެވެ. ރައްޔިތުންގެ ހާއްސަ މަޖިލިސް އެކުލަވާލިތާ ދެ އަހަރު ފާއިތު ވެއްޖެއެވެ. ކުރެއްވުނީ ކޮން ކަމެއްތޯއެވެ؟ އަދި 15 އަހަރު ބޭނުންފުޅީތޯއެވެ؟ މިފަދަ މެންބަރުންގެ ތެރޭ ގިނައީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަކަށް އެމްޑީޕީގެ ވިސްނުން ދީލާލަން އެންމެ ގަދަޔަށް ފައިތިލަ ސާބިތުކުރައްވައިގެން ތިއްބެވި ބޭފުޅުންނެވެ. ޕާލަމެންޓަރީ ގްރޫޕްގެ މެންބަރުންތަކެއް މެއެވެ. އަހަރެމެން އަދިވެސް ބުނާނީ މައުމޫނު ވެސް، އަދި ޑީއާރޕީ އަށް ނިސްބަތްވާ މަޖިލިސް މެންބަރުންގެ ތެރެއިން ގިނަ މީހުން ވެސް، ބޭނުންވަނީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއް ކަމަށެވެ. ވީމާ މިހާރު މުއްސަދި މަހުޖަނެއްގެ ނުފޫޒު ހާއްސަ މަޖިލީހުގައި ހިމެނޭ އެމްޑީޕީ މެންބަރުންތަކަކަށް ފޯރާފައިވާ ކަމަށް ވާހަކަ ދެކެވޭ ދުވަސްވަރެއްގައި، ދެން އުފެދޭ ސުވާލަކީ އެ މެންބަރުން ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަށް ތާއީދު ކުރެއްވީ، އެފަދަ ނުފޫޒުތަކުން އެއްކިބާ ވެފައިވާ ހާލުގައި ތޯއެވެ.

Release of Anni

2006-10-06T17:14:00.000-07:00

The release of Anni from house arrest is the most significant political event of recent months. The results are positive as can be seen from the steps MDP is taking forward. We do not mind talking with Gayoom as long as positive results come from such talks. However, lessons learned from past prove that Gayoom is not willing to negotiate unless he face immense pressure.

އަންނި ދޫކޮށްލީމާ

2006-10-06T17:08:00.000-07:00

އަންނި ގޭބަންދުން ދޫކޮށްލުމަކީ ފަހަކަށް އައިސް ސިޔާސީ މަސްރަހުގައި ހިގި އެންމެ ރަގަޅު ކަމެވެ. އެކަމުގެ ހެޔޮ ނަތީޖާތައް މިހާރު ވެސް ފެންނަން ފަށައިފިއެވެ. އެމްޑީޕީގެ ހަރަކާތްތަކަށް ވެސް އިތުރު ހަލުވިކަމެއް އަތުވެއްޖެއެވެ. މައުމޫނާއި ވާހަކަ ދައްކައިގެން ވެސް ރަގަޅު ބަދަލެއް އަންނަ ކަމަށް ވަންޏާ ވާހަކަ ދައްކަންވީއެވެ. ނަމަވެސް މާޒީގެ ތަޖުރިބާއިން އެގެނީ މައުމޫނުގެ ސަރުކާރު ވާހަކަ ދައްކަން ފަށަނީ ވަރަށް ބޮޑު ޕްރެޝަރތަކެއް ކުރިމަތިވީމާ ކަމެވެ.

ހާއްސަ މަޖިލީހުގެ ކޯރަމް ހަމަ ނުވުމުގެ މައްސަލަ

2006-09-06T06:01:00.000-07:00

ހާއްސަ މަޖިލީހުގެ ކޯރަމް ހަމަ ނުވުމުގެ މައްސަލައިގައި ކަންބޮޑުވެވަޑައިގެން އެ މަޖިލީހުގެ 31 މެންބަރުން ސޮއި ކުރައްވާފައިވާ ޕެޓިޝަނެއް މިމަހު 4 ވަނަ ދުވަހު މަޖިލީހުގެ ރައީސަށް ހުށަހެޅުނެވެ.

މި ހަބަރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބުނީ މިނިވަން ނޫހުންނެވެ.

http://www.minivandaily.com/component/option,com_magazine/func,show_article/id,1650/

"ސިޓީގައި ބުނެފައިވަނީ، "މިހާރަކަށް އައިސް މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާތަކުގެ ކަންކަން ހިނގަމުން ދާގޮތާމެދު ... ހިތްހަމައެއް ނުޖެހޭ،" ކަމަށެވެ. އަދި، "މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާތަކަށް ހާޒިރުވެވަޑައިގަތުމުގައި ތަކުރާރުކޮށް ފަރުވާ ކުޑަކުރައްވާ މެންބަރުންތަކެއް ތިއްބެވިކަން މިފާހަގަ ކުރަނީ ހިތާމައާއި އެކުގައި،" ކަމަށެވެ.
"ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ ގިނަ މެންބަރުންނާއި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އައްޔަނު ކުރައްވާފައި ތިއްބަވާ ބައެއް މެންބަރުން މިކަމުގައި އިހުމާލުވެވަޑައިގަންނަވާކަން،" މިސިޓީގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ."

މި ހަބަރު މިނިވަން ނިއުސް ވެބްސައިޓުގައި ވެސް ޝާއިއު ކޮށްފައި ވެއެވެ.

http://www.minivannews.com/news/news.php?id=2404

މިހެން ވާން މިޖެހެނީ ހާއްސަ މަޖިލީހުގައި ރައްޔިތުންގެ އިންތިހާބެއް ނެތި އައްޔަން ކޮށްފައި ތިބޭ މެންބަރުންނާއި މިނިސްޓަރުން ގިނަ ކަމުންނެވެ. ވީމާ މިނިސްޓަރުން ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގައި އަދި ގާނޫނު އަސާސީ އެކުލަވާލާ މަޖިލީހުގައި ތިބުމަކީ ކޮންފްލިކްޓް އޮފް އިންޓަރެސްޓް އުފެދޭ ކަމެއް ކަން ޔަގީންވީއެވެ. ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއްގައި މިނިސްޓަރުން ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގައި ތިބޭނެއެވެ. އަދި އެމީހުން ނިސްބަތްވާ ސަރުކާރެއްގެ ފައިދާއަށް ކުރެވެން އޮތް ހުރިހާ ކަމެއް ކުރާނެއެވެ.

ވީމާ 29 މެންބަރުން އުނިކުރުމުގެ އިތުރަށް ދެން ރާއްޖެއަށް ގެންނަ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމަކީ މިނިސްޓަރުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ނުތިބޭ ނިޒާމަކަށް ހެދޭތޯ ބަލަމާ ހިގާށެވެ.